aap


aap 1.0

zoogdier uit de orde der primaten, dat voorkomt in verschillende soorten met sterk uiteenlopende uiterlijke kenmerken, dat zich meestal ophoudt in warmere gebieden, bij voorkeur in boomrijke streken, en dat van alle diersoorten genetisch het nauwst verwant is aan de mens

Semagram


Een aap…

is een zoogdier; is een dier

  • [Afmeting] kan minder dan 20 cm groot zijn, zoals het dwergzijdeaapje, maar ook ongeveer 2 m, zoals de berggorilla
  • [Geluid] krijst, schreeuwt, brult; maakt een krijsend, schreeuwend of brullend geluid
  • [Kleur] heeft een vacht die in kleur kan variëren van lichtgrijs, zoals bij de bavianen, rood, bij de orang-oetans, en bruin, bij de chimpansees, tot zwart, bij de gorilla's
  • [Bouw] is gewerveld; heeft vier poten
  • [Deel] is meestal sterk behaard; heeft een zeer lange staart, of, in het geval van de mensapen, helemaal geen staart
  • [Functie] wordt soms gebruikt als attractie in een circus, om kunstjes uit te voeren; wordt soms in gevangenschap gehouden; is vaak door zijn grappige gedrag een populaire attractie in dierentuinen, vooral voor kinderen; wordt soms als proefdier gebruikt voor medische doeleinden
  • [Voortplanting] brengt de jongen levend ter wereld
  • [Woongebied] leeft vooral in warmere streken, bij voorkeur in bosrijke gebieden
  • [Leeftijd] kan 14 tot 60 jaar oud worden, afhankelijk van de soort
  • [Deskundigheid of vaardigheid] is vaak een uitstekende, lenige klimmer
  • [Gedrag] is vaak een planteneter, maar soms een alleseter; leeft meestal in groepen; leeft vaak vooral in de bomen; kan menselijke gedragingen nabootsen, en wordt daartoe in gevangenschap vaak ook afgericht; vlooit regelmatig de andere apen

RijkAnimalia; Dieren
StamChordata; Chordadieren
KlasseMammalia; Zoogdieren
OrdePrimates; Primaten

Algemene voorbeelden


Je hoort altijd wel iets: cicaden, neushoornvogels of gillende soms bijna kwetterende apen.

http://www.thailandonline.nl/woudreuzen_en_meren.htm

Wetenschappelijk onderzoek naar de ontwikkeling van het gebit en de positie van het strottehoofd van mensen en apen heeft een opmerkelijk verschil aan het licht gebracht.

http://www.theosofie.net/sunrise/sunrise1995/septokt1995/bbsprcremo.html,

Professor Guy Orban (KU Leuven) ontkent de aantijgingen van de dierenrechtenvereniging Gaia als zou hij nodeloze proeven doen op apen, en als zouden de apen die bij zijn proeven gebruikt worden, onder erbarmelijke omstandigheden en met hoge sterfte naar hier getransporteerd worden.

De Standaard,

Het deed mij leed te zien dat de aap alleen maar kunstjes deed. De man trok tenslotte de aap aan de ketting naar zich toe en begon op een lier te spelen. "Kunst," zei de man, "het is kunst. Maar voor kunst moet worden betaald." Toen hield hij ons een geldbakje onder de neus en veel mensen gaven hem wat.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • een afgerichte aap
  • een gedresseerde aap

Loop Nina, zegt ze tegen zichzelf. Sta niet stil. Kijk niet om. Laat je niet afleiden door de cimbaalspelers of het boze oog. Loop. De koperslagers voorbij. De kammenmakers voorbij. De houtzagers voorbij. Langs de brokken kwarts en toermalijn. Langs de afgerichte apen. Loop.

Labyrint, Fleur Bourgonje,

Vanaf de Middeleeuwen bestonden er rondtrekkende kermisklanten met gedresseerde beren en apen, zelfs met neushoorns, en in Antwerpen liep in 1563 een Moor met zijn olifant over de Meir.

http://www.standaard.be/thema/letteren/index.asp?articleID=DSL11122003_007=,

voorafgegaan door als


  • lenig als een aap

En weet wat zo leuk was, zelf konden we ook de aap uithangen, in de kinderspeljungles konden we beleven hoe we via touwbruggen, klimtorens en wiebelbruggen onze weg konden vinden in de jungle! Dat was natuurlijk een leuke afwisseling voor ons. En toen kwam meteen de aap uit de mouw, want alhoewel wij best op apen lijken, zijn wij bij lange na niet zo lenig als een aap.

http://www.kees-ineke.nl/content/view/2394/92/

Vaste verbindingen


een aap leren klimmen


  1. iets nieuws proberen aan te leren aan een ervaren iemand; iemand iets willen aanleren dat hij al uitstekend kan

    Twee machines per jaar bouwt Van Rees nu en de Genemuidenaar heeft geen ambities om die produktie uit te bouwen. 'In principe zouden we het dubbele kunnen bouwen, maar we willen de markt niet overvoeren. Je moet een aap ook niet leren klimmen.'

    Meppeler Courant,

de aap komt uit de mouw


  1. de ware toedracht komt aan het licht

    Toen al kwam de aap uit jouw mouw: de overheid kon via de media de bevolking niet meer bereiken omdat de publiciteit haar eigen agenda hanteert en die is niet gebaat bij moeilijke vragen.

    http://www.dvhn.nl/Index/0,5481,,00.html?sHoofdUrl=http%3A%2F%2Fwww.dvhn.nl%2FPagina%2F0%2C7109%2C26-1-2-4106-2178105-1264-1694811-%2C00.html,

iemand voor aap zetten


  1. iemand belachelijk maken

    Dat stoort me meer dan de mensen die vrijwillig aan real-lifesoaps deelnemen en daar voor aap worden gezet.

    De Morgen,

voor aap staan


  1. belachelijk gemaakt worden

    Synoniem: in zijn hemd staan

    Hij maakt duidelijk hoe de monarchie in de jaren twintig op springen heeft gestaan en hoezeer Wilhelmina alle zeilen moest bijzetten om een eind te maken aan het spoor van financiële verwoestingen dat de prins achterliet: "'k Heb in de troonrede tot de uiterste spaarzaamheid aangespoord. Als de sociaal-democraten hiervan horen, staan we voor aap!"

    NRC,

ergens voor aap lopen


  1. zich ergens bevinden waar men niet op zijn plaats is, waar men niets te zoeken heeft, waar men zich door zijn aanwezigheid belachelijk maakt of compromitteert

    'Het lijkt wel een begrafenisstoet,' hijgde Sander. 'Dat komt natuurlijk door de komst van het Bloed,' antwoordde Sarah. 'Mijn vader had er nog voor gewaarschuwd dat er wel eens een tegenbetoging van kon komen [...].' 'We hadden er allemaal wel aan kunnen denken,' zei Edith. 'Nu lopen we hier eigenlijk voor aap. Ook al hebben we allemaal een vleugje racisme in ons, hiermee willen we toch niet worden gezien.'

    Big food of Big Mac?, Karel Osstyn,

geen aap voorstellen


  1. niets te betekenen hebben; niets voorstellen

    En toen ineens werd ik geschikt verklaard om op eigen benen te staan. De directeur liet me bij zich komen en zei: 'Wij dachten aan begeleide kamerbewoning. Wat denk jij? Kan je dat aan?' 'Ohja, natuurlijk,' zei ik, want ik wist wat dat voor een gerommel was. Die begeleiding stelde geen aap voor, je was gewoon je eigen baas.

    Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel, Yvonne Keuls,

iemand voor de aap houden


  1. ((vooral) in België)
    proberen iemand voor de gek te houden en daarbij het slachtoffer voor dommer houden dan hij is, zodat de poging doorzien wordt
    In de regel wordt deze uitdrukking gebruikt door degene die "voor de aap gehouden wordt", niet door degene die hem "voor de aap houdt".

    Synoniem: iemand voor de gek houden; iemand voor het lapje houden

    "Een maand geleden dachten ze ons nog voor de aap te kunnen houden met een transferbedrag van nog geen honderd miljoen."

    De Standaard,

zich een aap schrikken


  1. heel hard schrikken

    Synoniem: zich doodschrikken; zich een hoedje schrikken; zich het apezuur schrikken; zich rot schrikken

    Toen hij zeven jaar geleden van zijn schooltje in Wieringen naar het grote Amsterdam verhuisde schrok hij zich 'een aap': peep-shows en coffeeshops.

    NRC,

de aap op de rug; de aap op haar rug; de aap op je rug; de aap op mijn rug; de aap op zijn rug


  1. een psychische depressie

    Blijft vreemd als je je realiseert dat depressie zeker bij tien procent van de bevolking voorkomt en de Wereldgezondheidsorganisatie die die 'aap op de rug' ziet als volksziekte nummer één in 2020.

    De Telegraaf,

een halve aap


  1. iemand die zich weinig beschaafd gedraagt, als een aap

    Het is niet verkeerd om kinderen te leren hun levenspool te onderdrukken en hun denkpool te ontwikkelen. Als we ze dat niet leren, groeien ze op als halve apen. De levenspool ontwikkelt zich veel gemakkelijker en veel natuurlijker dan de denkpool. Cultuur dient er voor te zorgen, dat we ook onze denkpool ontwikkelen.

    http://www.alfheim.cistron.nl/spirsex/nl/leefpool.htm

    Waren niet alle mensen kinderen van God behalve Indianen, negers, Aziaten en andere niet-blanken die ketters waren, halve apen en dus voor de kategorie "mens", laat staan voor God niet in aanmerking kwamen?

    De Standaard,

een aap met een hoed op


  1. iemand die onder een respectabel voorkomen een groot gebrek aan beschaving verbergt

    Ik wil het hier dus niet hebben over de 'fysieke' contacten tussen literatuur en politiek, niet over de schrijver die in de politiek gaat, of de politicus die schrijft, of over andere apen met hoeden.

    Leve de nieuwe politiek! Leve het sonnet!, Filip Rogiers,

    Een aap met een hoed op. Ik kan het niet helpen, maar toen ik hoorde dat De Brakke Hond een themanummer zou brouwen over het onderwerp 'literatuur en politiek' moest ik aan dat circusbeeld denken. Ik dacht aan de Olijke Hugo Olaerts van de Volksunie die ik ervan verdenk in zijn vrije tijd voor gelegenheidsdichter te spelen.

    Leve de nieuwe politiek! Leve het sonnet!, Filip Rogiers,

de naakte aap


  1. de mens
    De benaming komt van de titel van een boek van de antropoloog Desmond Morris The Naked Ape uit 1967.

    Wel gluurde ik, geheel in overeenstemming met het gedrag van de naakte aap zoals dit door Desmond Morris beschreven werd, naar het graf waarnaast mijn moeder rustte.

    Op toernee met Leopold Sondag, Ward Ruyslinck,

    In feite zijn we biologisch nog steeds apen, naakte apen om precies te zijn, en onderscheiden wij ons van de rest van de natuur door onze cultuur en technologie.

    http://www.nki.nl/actueel.htm,

groene aap


  1. groene meerkat, een in Midden-Arika levende aap met een grijzige olijfgroene vacht op de rugzijde (Cercopithecus aethiops)

    In 1985 werd in een Afrikaanse groene aap een virus ontdekt dat sterke overeenkomsten vertoont met hiv.

    De Standaard,

aap-noot-mies


    (zo) trots als een (ouwe) aap


    1. buitengewoon trots; zo trots dat het merkbaar is aan iemands gedragingen

      Bij de poffertjeskraam heb ik toen een hele tijd op hem lopen wachten en warm dat het was. Eindelijk kwam hij aandribbelen, trots als een aap en ik dacht aan alles tegelijk: aan verse koeken en aan zoetzure poffertjes.

      Een weekend in Oostende, Willem Brakman,

      Sem ging zijn zwemdiploma halen en moest examen doen! Stijf van de zenuwen doorliep hij alle proeven. Zelfs als bevooroordeelde grootouder moet ik toegeven: het was niet allemaal van hoogstaande kwaliteit [...]. Maar eerlijkheid gebied ook te zeggen: het examen was een heerlijk feest voor de kids en ze waren allemaal trots als een ouwe aap.

      http://www.zapgeneratie.nl/tag/nieuwe-tag-toevoegen/

      Trots? Nou en of! Het is best een opgave hoor, dat mag u weten, om iedere week weer fris en vernieuwend te schrijven. Maar, toen ik door het Woonjournaal benaderd werd omdat mijn columns in de kijkerd waren gelopen en men mij graag als vaste columnist wilde, was ik zo trots als een ouwe aap. Het voelt als een stukje erkenning.

      http://www.xl-advies.nl/columns/wk19-07.html

    stoned als een aap


    1. buitengewoon stoned

      Synoniem: zo stoned als een garnaal

      Die woonboot had voor hetzelfde geld immers kunnen zinken terwijl Jan Hein stoned als een aap over Friesland lag te dromen op het achterdek?

      Mooi was Maria, Marijke Höweler,

    Spreekwoorden


    Een oude aap leer je geen kunstjes meer


    1. het heeft geen zin te proberen een ervaren iemand iets nieuws te leren

      Vaak haalt een bedrijf een externe binnen als bliksemafleider voor de interne problemen, legt Hagenbeek uit. Hij complimenteert Fransien met de manier waarop ze het probleem heeft opgelost. Dat ze jong is, en werkt met ingenieurs die veel ouder zijn, is volgens hem geen belemmering voor goed leiderschap. In zijn eigen bedrijf kiest hij bewust voor jong talent, zegt Hagenbeek. "Jongeren zijn creatief. Een ouwe aap leer je geen kunstjes meer."

      NRC,

    Aap, wat heb je mooie jongen


    1. smalende opmerking over iemands leugenachtige vleierij en lofprijzingen voor iemand die dat niet waard is

      We moeten dus - tégen rente die deze woekerende privé-banken zélf bepalen - door niets gedekt geld LENEN van die privébank van Wellink. Dat wordt dus de z.g. 'staatsschuld'. En de belastingbetaler maar dokken! Maar het staat er, en Wellink, Balkenende, Bos c.s., die wéten dit allemaal. Maar ze zullen er nooit iets over zeggen. En door de papegaaien wordt er nooit naar de oorzaak van alle ellende gevraagd. Integendeel. Die spelen allemaal 'Aap wat heb je mooie jongen.'

      http://forpressfound.livejournal.com/40023.html

    Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding


    1. wat lelijk, slecht of dom is, wat gebreken heeft maak je niet mooi, goed of slim door verhullende versieringen

      En stiekem dacht ik bij mezelf: zouden apen nu ook naar ons kijken? En wat zouden ze dan wel niet denken, van al die rare wezens, met die apenstreken? Of dachten ze misschien: al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding!? In dat geval stonden wij mooi voor aap!

      http://www.kees-ineke.nl/content/view/2394/92/

      Con valt zelf van ellende uit elkaar en heeft er zelf (ook toen ze nog niet geheel gelift was) nog nooit mooi uitgezien! Te hoerig en ordi naar mijn smaak! En Con, je kent 't gezegde hè?!? Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding! Geheel op jou van toepassing dus!

      http://www.showbiznewz.nl/index.php?pagina=artikelen&aid=7591&reactpage=4

    Woordfamilie


    Als deel van een afleiding


    Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • aapdeskundige
    • aapgedrag
    • aapgenoot
    • aapkop
    • aapman
    • aapmens
    • aapproductie
    • aaptrom
    • aapvlooierij
    • aapwaardig
    • apenact
    • apenarend
    • apenarm
    • apenbaan
    • apenbaby
    • apenbegraafplaats
    • apenbende
    • apenbestaan
    • apenbevolking
    • apenbos
    • apenbroodboom
    • apenbrug
    • apencentrum
    • apendans
    • apendeskundige
    • apendief
    • apendomein
    • apendresseur
    • apeneiland
    • apenequivalent
    • apenfossiel
    • apengapen
    • apengebaar
    • apengedrag
    • apengeluid
    • apengemeenschap
    • apengevecht
    • apengezicht
    • apenhaar
    • apenhersendeeltje
    • apenhersens
    • apenhersenvirus
    • apen-hiv
    • apenhok
    • apenhuis
    • apeninfomarkt
    • apeninstinct
    • apenjacht
    • apenjong
    • apenkamer
    • apenkenmerk
    • apenkenner
    • apenkolonie
    • apenkoning
    • apenkooi
    • apenkool
    • apenkop
    • apenkreet
    • apenkuren
    • apenkut
    • apenkwartier
    • apenkwekerij
    • apenland
    • apenleger
    • apenlichaam
    • apenliefde
    • apenmummie
    • apennatuurpark
    • apennoot
    • apennootje
    • apenonderzoeker
    • apenoog
    • apenorgaan
    • apenorkest
    • apenpak
    • apenpark
    • apenpis
    • apenpoep
    • apenpokken
    • apenpopulatie
    • apenrek
    • apenrots
    • apensamenleving
    • apenschijt
    • apensmoel
    • apensoort
    • apenstaart
    • apenstreek
    • apentaal
    • apentand
    • apentempel
    • apentijd
    • apentronie
    • apenvader
    • apenvariant
    • apenverblijf
    • apenverdriet
    • apenverering
    • apenversie
    • apenvirus
    • apenvlees
    • apenvrouw
    • apenzaal
    • apenziekte
    • apenzuur

    Als deel van een samenstellende afleiding


    • naäpen

    aap 1.1

    afbeelding

    Bron: mdemon
    (CC BY-SA 2.0)

    afbeelding

    Bron: SaWi
    (Publiek domein)

    diersoort die aap wordt genoemd; diersoort der apen

    Betekenisbetrekking


    metonymie
    Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

    Semagram


    De aap…

    is een orde

        Algemene voorbeelden


        Apen ontstonden tientallen miljoenen jaren geleden na gemeenschap van de eerste verstandloze mensen met primitieve zoogdieren.

        http://www.theosofie.net/sunrise/sunrise1995/septokt1995/bbsprcremo.html,

        De mens stamt af van de aap, niet de aap van de mens.

        Calvados, Elvis Peeters,

        aap 1.2

        vlees van apen, vooral gebruikt als voedsel in de Midden-Afrikaanse keuken

        Betekenisbetrekking


        metonymie
        Betrokken betekenissen1.0 : 1.2

        Semagram


        Aap…

        is vlees

            Algemene voorbeelden


            Heb je hem naar een laboratorium gebracht voor vivisectie of naar een Afrikaans restaurant waar ze aap eten?

            http://www.lerarenopleidingvorselaar.be/docenten/marckee/ontwps/gezinjeugdl.html,

            Ik had gebakken aap gegeten en geroosterde termieten, pinten gedronken met de laatste Vlaamse missionarissen, vastgezeten in de brousse en op de machtige Zaïrestroom gedobberd.

            De Standaard,

            'Hoe smaakt mensenvlees, Charles?' 'Hebt ge al eens aap gegeten?' Ik had te Bolobo eens een klein stukje geproefd, maar het was te hard gebakken, zwart geroosterd en smaakloos.

            Miniaturen, Karel Jonckheere,

            Vaste verbindingen


            broodje aap


            1. onwaar verhaal, meestal met een angstaanjagende inhoud dat in ruime kring de ronde doet en voor waar wordt aangenomen

              Synoniem: broodjeaapverhaal; stadssage; urban legend

              Toen ik het de chef (van dit bijvoegsel) vertelde, geloofde hij het niet. "Het zal wel hetzelfde zijn als met dat gebit." "Aha," riep ik, "dat gebit dat opgevist wordt: helemaal Broodje Aap." "Juist, dat gebit." "Maar wanneer stond dat dan in de krant?" vroeg ik. "Zo'n twee, drie weken geleden." Dat leek mij weer een sterk verhaal, want ik hoorde vorig jaar nog op de radio een hele heisa over een opgevist gebit (en het paste!).

              NRC,

              Veertien jaar na Broodje aap bracht Ethel Portnoy deze nieuwe verzameling moderne legenden uit. Enkele verhalen daaruit tonen iets wat er in de tussentijd veranderde. Zo is AIDS ineens opgedoken als fatale nieuwe ziekte. En sterker nog, iedere AIDS-patiënt is zo rancuneus aan de ziekte te lijden, dat ze flink hun best doen onschuldigen te besmetten. Volgens deze legenden.

              http://boeklog.info/2006/03/24/broodje-aap-met/,

              De Irina-waarschuwing kreeg ik in 1996 van een bevriende collega Cefas. Hij kende mijn onderzoek en scheef zelf boven de mail: "Beste Theo, Wat denk je ervan: serieus of broodje aap?" Zelf had hij de mail gekregen van zijn vriend Roland, die schreef: "De volgende boodschap ontving ik vandaag van de broer van Ingrid. Wees gewaarschuwd en geef 'em door aan vrienden en bekenden." Dan volgt de Engelstalige waarschuwing, dat in de Irina-mail een virus zit die je harde schijf wist.

              http://www.meertens.nl/

            Woordfamilie


            Overige woordfamilieleden


            aap 2.0

            (pejoratief)

            man die men vanwege zijn voorkomen of zijn weinig beschaafde gedrag kwalificeert als een zeer primitief mens, die nog zeer nauw verwant is met de apen

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

            Semagram


            Een aap…

            is een man

            • [Uiterlijk] heeft vaak een dierlijk voorkomen, bv. door sterke lichaamsbeharing
            • [Gedrag] gedraagt zich soms onbeschaafd, primitief, onbehouwen, min of meer dierlijk
            • [Waardering] wordt geminacht

              Algemene voorbeelden


              Ik zag hen meteen tegen elkaar foezelen, waarbij ze allicht denigrerend over mij praatten, ik ken dat, in de trant van 'Die aap kan niet eens een auto parkeren', of 'Tjonge, wat een nitwit.'

              Mank, Herman Brusselmans,

              Die aap van een Moreels boog zich naar me toe en fluisterde: 'Ik weet niet of het je al opgevallen is, maar hier achter ons zit een neger.'

              De droogte, Herman Brusselmans,

              Combinatiemogelijkheden


              met adjectief ervoor


              • een aangeklede aap
              • een behaarde aap
              • een cultuurloze aap
              • een gedresseerde aap
              • een geile aap
              • een geüniformeerde aap
              • een onderontwikkelde aap
              • een seniele aap
              • een zatte aap

              Col Du Tourmalet [...]. Dit wordt 16,9 kilometer klimmen [...]. Een gendarme zegt plots dat je er niet op mag. Alleen maar lopend, zeurt hij [...]. Maar je hebt niet honderden kilometers gereisd om je hier door een geüniformeerde aap te laten dwarszitten. Daarom stap je af, loop je met de fiets de eerste bocht in en stap je weer op als Clouseau je niet meer kan zien. Nu kan het echt beginnen.

              De Limburger,

              Ze zeggen zo weinig tegen elkaar dat ik vermoed dat die behaarde aap haar echtgenoot is.

              ...honderd. Ik kom, Piet Grijs,

              Ze noemde verschillende apen bij naam [...]. Ze kende haar pappenheimers [...]. Timmer beluisterde in haar stem dezelfde toewijding waarmee hij zelf over zijn vroegere dorpsgenoten kon vertellen. Er was trouwens nog iets anders dat hem frappeerde en aan het dorp deed denken, namelijk het trage, door de cultuurloze apen gedicteerde levenstempo hier.

              De hangende man, Koos van Zomeren,

              Één van hen verhuurde mij een kamer [...], ik voelde me er honderd keer meer thuis dan in die gladde doos van Naf Ibn Ablas [...], pas bijna een week na mijn verhuizing slaagde ik erin mijn vader aan de radiofoon te krijgen, ik zei hem dat Naf Ibn Ablas een aangeklede, gedresseerde aap was en ik hoorde voor het laatst zijn stem, een bulderende lach die ettelijke minuten duurde en die me dus aardig wat dirhams kostte.

              De stoelendans, Paul Koeck,

              Herman, ik ben geen feministe, god bewaar me, maar echt waar, die geile aap staarde van de eerste seconde dat ik in z'n bureau was naar m'n borsten.

              Mank, Herman Brusselmans,

              Ik ben louter een onderontwikkelde aap die de dingen graag met handen en voeten opspoort.

              Het licht van vroeger dagen, Arthur C. Clarke & Stephen Baxter,

              "Misschien hebben we hier wel te maken met één van die lepe gasten, die zich inbeeldt dat hij een genie is en wij maar een bende seniele apen,' hernam Boel, "het schijnt dat zoiets meer voorkomt dan ge zou denken.'

              De Coltmoorden, Jef Geeraerts,

              Maar deze nacht was hij het die op haar neer stond te grijnzen toen ze wakker schoot [...]. Hij had een gestreepte pyjama aan en giechelde terwijl hij naast haar onder de deken schoof. 'Heb jij nog wat te lachen, zatte aap? Zijn de cafés gesloten?' 'Noem me maar aap zoveel je wil, maar je zou me beter feliciteren. Vanaf heden ben ik er een met een baan en een baas - of was dat gisteren?'

              Een Ferrari in de Lange Leemstraat, Sus Van Elzen,

              Woordfamilie


              Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              • apenland

              aap 3.0

              (pejoratief)

              kind dat zich nog wild en onbeheerst gedraagt en nog beschaving moet leren

              Betekenisbetrekking


              metafoor
              Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

              Semagram


              Een aap…

              is een kind

              • [Gedrag] gedraagt zich wild en onbeschaafd; haalt kattenkwaad uit

                Algemene voorbeelden


                Tijdens het uitleggen [...] van hetgeen de kinderen moesten doen, waren de kids dus lekker met elkaar aan het donderstralen. Geen moment hielden die apen hun klep dicht.

                http://www.tekstra.nl/trovatore/10jaar/herinneringsboek.htm

                Combinatiemogelijkheden


                met adjectief ervoor


                • een jonge aap
                • een kleine aap
                • een verwende aap

                'Dat is niks, dat weet niks, dat kan niks, en dat komt hier wel onbeschaamd als een jonge aap de tijd van een hardwerkende vrouw verhannesen', keef ze, meer naar Elly dan naar hem kijkend, 'Maar ik heb al jongere apen dan mijnheer de regels van het tijdsbeheer bijgebracht.'

                Alle mensen worden broeders; De cijfers spreken, Yves Petry,

                Toen heb ik pas voorgoed gevoeld dat hij mij geen kleine aap meer vond.

                Danny, Clem Schouwenaars,

                Ik moet nog pleiten. Enfin, lang zal het niet duren. - Als je dat vooraf weet. - Wat verzachtende omstandigheden, meer haal ik er niet uit. Wat wil je? een vrijgezel van goeden huize - dat wel - die ze betrapt hebben terwijl hij vuile manieren aan het doen was met een kleine jongen. Al het mogelijke gedaan om de zaak stil te houden. - en niet gelukt. - Bijna [...]. Maar een paar van die rode journalisten zijn er achter gekomen - die kleine aap kwam natuurlijk uit de basse classe - en zo is het uitgelekt dat mijn cliënt nog een hele reeks van die spelletjes op zijn kerfstok heeft.

                Emily Beyns, of Het heilig zwijgen. Dl. 1: Verwanten, Clem Schouwenaars,

                met voorzetselgroep


                • een aap van een kind

                Seys. Zo heten die buren. De heer en mevrouw Seys en hun apen van kinderen. Stuk of drie. Eén gehandicapt.

                De droogte, Herman Brusselmans,

                Woordfamilie


                Als deel van een afleiding


                Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                aap 4.0

                iemand die klakkeloos nabootst wat iemand anders, voor wie hij ontzag heeft, hem voordoet

                Betekenisbetrekking


                metafoor
                Betrokken betekenissen1.0 : 4.0

                Semagram


                Een aap…

                is een persoon

                • [Activiteit of handeling] bootst klakkeloos na wat iemand anders voor wie hij ontzag heeft, hem voordoet

                  Algemene voorbeelden


                  In De koning van het plagiaat maakt het hoofdpersonage de omgekeerde beweging: hij is een engel die zijn vleugels af wil leggen om een mens, een acteur, "een babbelende aap" te worden.

                  http://vooruit.be/nl/event/1948

                  'Maar dit geval met Koolhaas is pure flauwekul. Koolhaas is zo vernieuwend, die zet zelf de trend. Ik zeg altijd: het is geen aap die het voordoet, maar een aap die het nadoet. Die affaire werpt ten onrechte een smet op Koolhaas.'

                  http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/437395/1996/10/08/Plegen-architecten-plagiaat.dhtml,

                  Combinatiemogelijkheden


                  met voorzetselgroep


                  • de aap van God
                  • de aap van God de Vader
                  • de aap van Napoleon

                  Tegelijk viert het regime zijn zesde verjaardag: de duce, aap van Napoleon, rijdt te paard onder een triomfboog door, langs een dubbele haag van gelaarsde militairen in opgeblazen pofbroeken, de buik vooruit, het geweer in de lucht geheven.

                  Tussen tuin en wereld, Paul De Wispelaere,

                  Over zijn rivalen en collega's: "Een minus" (President Jeltsin); "De aap van God de Vader" (ultranationalist Vladimir Zjirinovsky); "Ik hou niet van prostituees, of ze nu een rok dragen of een broek" (voormalig Russisch Defensieminister Pavel Gratsjev).

                  De Standaard,

                  Ze noemen de duivel wel de aap van God, hij aapt God na, hij doet alsof.

                  http://www.petruscanisiusstichting.nl/21e%20week%20oneven%202011%20dinsdag.html

                  Spreekwoorden


                  Kinderen zijn apen


                  1. kinderen doen na wat ze te zien krijgen, vooral slechte voorbeelden

                    Kinderen zijn apen. Kinderen doen gemakkelijk slechte voorbeelden na.

                    http://spreekwoorden.nl/trefwoord/kinderen/page/2/

                  Woordfamilie


                  Als deel van een samenstellende afleiding


                  • naäpen

                  aap 5.0

                  (scheepsbouw [bedrijfstak])

                  vierkant of driehoekig zeil dat op een zeilschip bovenaan in een mast boven de andere zeilen wordt aangebracht bij minder sterke wind

                  Betekenisbetrekking


                  metafoor
                  Betrokken betekenissen1.0 : 5.0

                  Semagram


                  Een aap…

                  is een zeil

                  • [Afmeting] is niet al te groot
                  • [Vorm] is vierkant of driehoekig
                  • [Plaats] wordt aangebracht hoog in de mast, boven de andere zeilen
                  • [Omstandigheid] wordt gebruikt wanneer er niet te veel wind is

                  Algemene voorbeelden


                  Indien u een tweemaster heeft, overweegt u dan eens de aanschaf van een aap. Een aap is een halfwinder die gevoerd wordt aan de bezaanmast en de prestaties bij lichtweer sterk kan verbeteren.

                  http://www.dejongsails.nl/keus2/butrow2e.htm

                  Vaste verbindingen


                  in de aap gelogeerd zijn


                  1. in onaangename, ongunstige omstandigheden verkeren
                    De aap werd vroeger, omdat hij niet altijd in gebruik was, soms als beddengoed gebruikt wanneer er een gebrek was aan echte lakens.

                    Dat het momenteel een bende is in delen van Irak komt doordat de Amerikanen de grenzen open hebben gegooid. Een stommiteit van jewelste als je bekijkt met wat voor buren wij van doen hebben: Turkije, Syrië, Iran, Saudi-Arabië. Daar zijn we mooi mee in de aap gelogeerd.

                    http://www.sp.nl/dossiers/irak/bezoek2004/16april.shtml,

                  aap 6.0

                  worp met een dobbelsteen die als waarde één oog oplevert

                  Betekenisbetrekking


                  metafoor
                  Betrokken betekenissen1.0 : 6.0

                  Semagram


                  Een aap…

                  is een worp

                  • [Middel] wordt gemaakt met dobbelstenen
                  • [Waardering] heeft de waarde van één oog, de geringste waarde
                  • [Toepassingsgebied of bereik] komt voor in het dobbelspel

                    Algemene voorbeelden


                    Wie de eerste één wierp, een aap noemden ze dat, die mocht een vrouw uitkiezen.

                    Vliegen in een spinnenweb, Fernand Auwera,

                    aap 7.0

                    (astrologie)

                    negende teken in de Chinese dierenriem

                    Semagram


                    De aap…

                    is een teken

                    • [Geheel] komt voor in de Chinese dierenriem
                    • [Rang of hierarchische positie] is het negende teken in de Chinese dierenriem

                      Algemene voorbeelden


                      Sinds de tijd van de eerste, mythische, Gele Keizer in 2697 v. Chr. (het jaar 0 voor de Chinezen), gaat de Chinese jaartelling uit van een cyclus van zestig jaar, elk met een eigen naam. Hiervoor worden twee rijen namen cyclisch gebruikt. De eerste rij bevat de vijf elementen: hout, vuur, aarde, metaal en water. De tweede rij de twaalf dieren uit de Chinese dierenriem: geit, aap, kip, hond, varken, rat, buffel, tijger, haas, draak, slang en paard. Door ieder jaar een volgende naam uit beide rijen te nemen, krijgen we een cyclus van 60 jaar (12 dieren x 5 elementen) waarin geen duplicaten voorkomen.

                      http://www.beleven.org/feesten/kalenders/chinese_kalender.php

                      Vaste verbindingen


                      jaar van de aap


                      1. jaar dat volgens de Chinese kalender in het teken staat van de aap

                        Beroemde mensen geboren in het Jaar van de Aap: Al Lopez [...], Christina Aguilera [...], Elizabeth Taylor, George Lucas [...], Leonardo da Vinci [...], President Harry S. Truman [...], Venus Williams, Walter Matthau, en Will Smith.

                        http://www.malaysiasite.nl/sterrenbeeldaap.htm

                      aap 7.1

                      (astrologie)

                      iemand die geboren is onder het teken van de aap

                      Semagram


                      Een aap…

                      is een persoon

                          Algemene voorbeelden


                          Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. En als het wel te moeilijk is, zullen ze doorgaan tot het barst. Ze zijn vindingrijk, houden van uitdagingen, hebben respect en hebben inzicht in zaken. Als apen zich ergens voor inzetten, worden ze steeds beter.

                          http://www.malaysiasite.nl/sterrenbeeldaap.htm