biet

1.0: eetbare wortelknol


biet 1.0:
https://lh3.googleusercontent.com/-yOB6Jl8edy0/UqboxTfzVTI/AAAAAAAAGFs/jTkHq2tJI9g/s640/biet_1.0.jpg

Ramesh NG (CC BY-SA 2.0)

eetbare, ronde of kegelvormige wortelknol van de Beta vulgaris, die als groente, veevoeder of voor de suikerproductie wordt gebruikt
Men onderscheidt verschillende soorten en rassen. In culinaire taal meestal in toepassing op de rode biet en vaak in het meervoud van het verkleinwoord bietjes. In landbouwterminologie meestal in toepassing op de voederbiet. In de suikerindustrie meestal in toepassing op de suikerbiet.
Zie ook: bietjes

Semagram

Een biet...

  • is een knol; is voedsel
  • is vaak rood, maar er bestaan ook rassen met een gele of witte kleur
  • smaakt min of meer zoet met een grondsmaak
  • is rond of kegelvormig
  • wordt gekookt en in blokjes, schijfjes of reepjes gesneden
  • wordt afhankelijk van de soort op verschillende wijzen gebruikt; wordt als warme groente gegeten; wordt koud verwerkt in salades; wordt gebruikt als veevoeder; wordt gebruikt voor de suikerproductie
  • wordt ook gebruikt voor het maken van bietensap of voor het winnen van suiker

Algemene voorbeelden
Er zijn 2 soorten bieten. Zomerbietjes zijn klein, rond en zacht van smaak. Ze worden van juni t/m september ongekookt verkocht. Winterbieten zijn rond of ovaal en een stuk groter. Deze zijn van oktober t/m april in de winkel te vinden.

- http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

De gekookte bietjes in blokjes snijden.

- http://www.biercuisine.nl/

'Wat kost dat, een rode biet?' "Bieten zijn goedkoop," zei de groentevrouw met een zucht. Ze pakte er een uit een bak en legde hem in de weegschaal. "Deze kost vijf cent." Dat was natuurlijk niet waar. Die grote biet kostte twaalf cent. Maar mevrouw Overdiep knikte instemmend. 'Ja, ja. Bieten zijn tenminste niet zo erg duur. En zo hebben we tenminste een beetje groente.'

- Keefman, Jan Arends, 1982

Zoals veel groenten, vruchten en knollen, bevatten ook wortelen van nature suiker. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk de beetwortel, die we kennen als suikerbiet. De suiker die in de biet is opgeslagen, wordt door het oplossen in water gescheiden van de vezels.

- http://www.suikerinfo.nl/nl/suiker/oorsprong_suiker.html

Nadat de paarden gefaald hadden, trok hij ooit helemaal alleen een kar met patatten, bieten of keien - ik weet het niet juist - door een modderig karrespoor.

- De Standaard, 1996

Deze martelaar herdenken we elk jaar op 11 november. Sint-Maarten zou, volgens de legende, zijn rijkelijk versierde fluwelen mantel doormidden hebben gekliefd om de helft ervan te schenken aan een arme bedelaar. Op deze dag worden bieten uitgehold door de kinderen in de vorm van een hoofd. Een kaarsje erin en dan maar op tocht.

- http://www.ping.be/~pin29174/newpage1.htm

↓ meer voorbeelden

Combinatiemogelijkheden


 
Combinatiemogelijkheden als object bij een werkwoord
bieten afspoelen; bieten in blokjes snijden; bieten koken; bieten oogsten; bieten raspen; bieten rooien; bieten schoonmaken; bieten schillen; bieten telen; bieten trekken; bieten verbouwen; bieten wassen
Maak de bieten schoon en kook ze in ruim water gaar. Jonge bietjes zijn na circa 20-25 minuten gaar. Oudere bieten varieert van 1-3 uur. De bieten zijn gaar als het vel gemakkelijk loslaat. Spoel de bieten af en stroop het vel eraf (met handschoenen).

- http://www.degroentenman.nl/

Wat gebeurt er immers als wij aardappels en bieten rooien en het is lang regenweer geweest? Dan blijven er klonten grond aan de aardappels en de bieten kleven en die verdwijnen naar de fabriek. Ik heb aan een vuile biet weleens twee en een half ons grond gemeten. Dat is niet best.

- De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel, 1981

Schil de biet met een dunschiller en rasp hem tot dunne sliertjes in een foodprocessor met behulp van de raspschijf (gebruik de middelfijne maat).

- NRC, 1995

Er was gewerkt tot het stikdonker was. De laatste bieten waren 'op den tast' getrokken.

- Werk, Josse De Pauw, 2000

↓ meer voorbeelden


 
Combinatiemogelijkheden met adjectief ervoor
een dikke biet; een lange biet; een ronde biet; jonge bieten; jonge bietjes; oude bieten; rauwe bieten
Ik kijk naar de bieten en stel vast dat de huidige voederbieten helemaal anders zijn dan toen, en ik herinner me dat ik bij Odiel op het veld bieten ging oogsten, en we onze rug hoorden kraken bij het uittrekken van die grote lange bieten uit die zware grond.

- http://zoetjes.blogspot.nl/2009/08/vlaamse-miniaturen.html

De dikke ronde biet zoals wij hem kennen, verscheen voor het eerst in de keukens van onze streken rond 1550. Ondanks haar zoete smaak werd de groente pas populair in de 17de eeuw, in Frankrijk.

- http://www.evavzw.be/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=143&ID=23

Bieten zijn er het hele jaar door. Maar het is nu het seizoen voor verse jonge bietjes. Zo van het land en te koop met het loof er nog aan! Leuk om mee te experimenteren, want er zijn weinig groenten waar je zoveel mee kunt als met jonge bieten.

- http://www.hetkeukenboekje.nl/2012/06/15/zomerse-bieten/

Bietensap. Liefst aanlengen met ander sap (bv. wortel- of appelsap). De bieten moeten jong en zacht van smaak zijn (oude bieten hebben een irriterende werking).

- http://www.groenedag.org/R1/NL/Prod/Cham/fmChaJui.html

Maak de rauwe bieten schoon door het loof niet te dicht bij het kopgedeelte af te snijden, omdat de bieten dan tijdens het koken te veel sap verliezen.

- http://www.degroentenman.nl/

↓ meer voorbeelden


 
Combinatiemogelijkheden met adjectivisch voltooid deelwoord
gekookte bieten; een uitgeholde biet
Let bij gekookte bieten erop dat ze helderrood van kleur zijn.

- http://www.degroentenman.nl/

Dan zouden ze denken dat je een uitgeholde biet was met een kaarsje erin!

- Memoires van een kerkuil, Robin Hannelore, 1979


 
Combinatiemogelijkheden met ander, nevengeschikt substantief
bieten en aardappelen; bieten en aardappels; bieten, uien, aardappels en rogge
Een seizoen later liet hij hen de bieten en aardappels, de rogge en de haver oogsten.

- Het overspelige gras, Louis Ferron, 2002

Nu worden er voornamelijk bieten, uien, aardappels en rogge verbouwd.

- http://www.homepages.hetnet.nl/~ridmrt55/Inlnew.htm


Vaste verbindingen
een hoofd als een biet; een kop als een biet
een rood hoofd
Synoniem: een [hoofd, kop] als een kroot
Ik zag hun gezichten maar heel vluchtig, want ik kon mijn ogen niet afhouden van het stuk brood dat daar met een gat in het midden onder in het trommeltje lag. Ik wist dat ik een hoofd als een biet had en dat deze vernedering de ergste was die ik ooit had meegemaakt, en dat het zelfs nog een graadje erger zou worden op het moment dat de mannen zouden zeggen dat het goed was en mij het trommeltje zouden voorhouden.

- De meidenziekte, Tom Pauka, 1983

geen biet
((vooral) in Nederland)
niets
In uitdrukkingen als er geen biet van geloven, er geen biet van begrijpen, zich er geen biet van aantrekken. Biet heeft in gewestelijke taal een nevenvorm beet, maar beet is daarnaast ook een ander woord met als betekenis 'afgebeten stuk; kleine hoeveelheid'. Waarschijnlijk is biet in de uitdrukking hier oorspronkelijk dus beet in de betekenis 'afgebeten stuk; kleine hoeveelheid'.
Synoniem: geen bal; geen barst; geen bliksem; geen donder; geen drol; geen flikker; geen fluit; geen fuck; geen greintje; geen hol; geen hout; geen klap; geen kloot; geen kloten; geen kut; geen lor; geen mallemoer; geen moer; geen pest; geen reet; geen ruk; geen sikkepit; geen sjiek; geen snars; geen sodemieter; geen spat; geen splinter; geen zak; geen zier
Dat toneel mensen pakt, raakt, verandert, nee, ik geloof er geen biet van.

- De garderobier, Donald Niedekker, 2002

Misschien zou de A in de PvdA beter geschrapt kunnen worden, want van arbeiders trekt de partij zich in Meppel toch geen biet aan.

- Meppeler Courant, 1994

gele biet
frisse, zachtzoete biet met een bleekroze schil en geel vruchtvlees, die geschikt is om rauw te verwerken in salades of om te frituren en te grillen; gouden burpee; burpee's golden (Beta vulgaris ssp. esculenta var. Burpee's golden)
Synoniem: burpee's golden; gouden burpee
De gele bieten smaakten trouwens geweldig, net iets minder zoet en wat aardser dan z'n rode broertje.

- http://aantafelmettanja.blogspot.nl/2010/10/gele-bieten.html

mij een biet
((vooral) in Nederland)
mij een zorg; het kan mij niets schelen
Synoniem: mij een zorg
Alle andere meisjessupporters hadden spijkerbroeken aan. En omdat je mijn knieën nog beter kon zien als ik zat, moest ik de hele wedstrijd blijven staan. De anderen zaten wel. Mij een biet, dacht ik. Maar het kon me wel schelen.

- Het wil nog maar niet zomeren, Hannes Meinkema, 1981

rode biet
biet met rood vruchtvlees, die vaak als groente gegeten wordt of gebruikt wordt voor het maken van bietensap (beta vulgaris var. ruba)
Synoniem: kroot; rode kroot
De rode biet is familie van de suikerbiet. Deze werd vroeger gebruikt als voedsel voor dieren, maar tegenwoordig wordt de rode biet ook gekweekt voor de sucrose die aanwezig is. Rode bieten kunnen als groente gegeten worden, maar zijn ook te koop als sap in de winkel.

- http://www.watisgezond.net/rode-bieten-gezond/

witte biet
biet met wit vruchtvlees en een aangename zoete smaak
Witte biet. De smaak is aangenaam zoet. Het vruchtvlees is wit geaderd, fijn en stevig en van een uitstekende kwaliteit.

- http://www.waddengeluk.nl/index.php?page=rode-biet


Woordfamilie
Als deel van een afleiding: bietje
Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen: chioggiabiet; kogelbiet; strandbiet; suikerbiet; voederbiet; voerbiet; winterbiet; zeebiet; zomerbiet
Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen: bietenaanvoer; bietenakker; bietenboer; bietenboot; bietenbouw; bietenconcentraat; bietengerecht; bietengeur; bietengezicht; bietenindustrie; bietenjaar; bietenkar; bietenkist; bietenkuil; bietenlevering; bietenoogst; bietenopbrengst; bietenperceel; bietenplant; bietenpluk; bietenpoeder; bietenpot; bietenprak; bietenprijs; bietenpulp; bietenpuree; bietenquotum; bietenreiniger; bietenrood; bietenrooier; bietensalade; bietensap; bietenschip; bietenschotel; bietenschraapsel; bietensla; bietensoep; bietensoort; bietenstroop; bietensuiker; bietenteelt; bietenteler; bietenveld; bietenvervoer; bietenvracht; bietenwagen; bietfabriek; bietsuiker

1.1: biet als stof


biet 1.1:
https://lh5.googleusercontent.com/-wiQyJ3aIIpE/UqbqO-Yv6_I/AAAAAAAAGGA/H913F2aEb4A/s500/biet_1.1.jpg

various brennemans (CC BY-SA 2.0)

biet als stof

Betekenisbetrekking
Algemeen: metonymie
Betrokken betekenissen: 1.0 : 1.1

Semagram

Biet...

  • is een stof

Combinatiemogelijkheden


 
Combinatiemogelijkheden met adjectief ervoor
rauwe biet; rode biet
Niks zeggen over rauwe biet tegen de disgenoot; eerst laten proeven dan mag er pas commentaar worden gegeven.

- NRC, 1995

Bokkingtaartje met rode biet, augurk en kwark.

- http://www.vis.vlam.be/about/gerecht/detail.phtml?id=44


 
Combinatiemogelijkheden met ander, nevengeschikt substantief
ui en biet
Schep ui en biet door elkaar en bak de groente enkele minuten op een niet te hoog vuur.

- NRC, 1993


2.0: bietenplant


biet 2.0:
https://lh3.googleusercontent.com/-kXLWc3qWow0/UqbnWmRGqVI/AAAAAAAAGFc/cUsPDaWPg2Y/s582/biet_2.0.jpg

BastienM (CC BY-SA 3.0)

plant met langwerpige eivormige bladeren uit het geslacht biet (Beta), meer bepaald de soort Beta vulgaris, die in verschillende variëteiten om de wortelknol geteeld wordt; bietenplant

Betekenisbetrekking
Algemeen: metonymie
Betrokken betekenissen: 1.0 : 2.0

Semagram

Een biet...

  • is een plant

Wetenschap
Wetenschappelijke naam: Beta vulgaris
Rijk: Plantae; Planten
Stam: Embryophyta; Landplanten
Klasse: Spermatopsida; Zaadplanten
Orde: Caryophyllales
Familie: Amaranthaceae; Amarantenfamilie
Geslacht: Beta; Biet
Soort: Beta vulgaris

Algemene voorbeelden
Een biet is een plant die behoort tot het geslacht Biet (Beta) en heeft al of niet een vlezige wortel.

- http://www.informatieve-links.nl/biet.html

De biet (Beta vulgaris) is een plant uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae) en het geslacht biet (Beta). Het is een plant met een al of niet vlezige wortel.

- http://nl.wikipedia.org/wiki/Biet


Woordfamilie
Als deel van een afleiding: bietje
Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen: chioggiabiet; kogelbiet; snijbiet; strandbiet; suikerbiet; voederbiet; voerbiet; winterbiet; zeebiet; zomerbiet
Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen: bietenaaltje; bietenblad; bietencysteaaltje; bietenloof; bietensoort; bietenvlieg; bietscheut; bietwortel

(einde artikel)

sluit Door gebruik te maken van het ANW gaat u akkoord met de Eindgebruikersovereenkomst.