ei


A - kiem

ei 1.0

afbeelding

Bron: Quibik
(CC BY-SA 3.0)

vrouwelijke geslachtscel waaruit zich, na bevruchting, een nakomeling kan ontwikkelen
Zowel in toepassing op kiemen die hun ontwikkeling buiten het moederlichaam voortzetten als in toepassing op kiemen die zich binnen het moederlichaam ontwikkelen. In deze betekenis vaker in de verkleiningsvorm.
Zie ook : eitje

Semagram


Een ei…

is een cel; is een deel

  • [Functie] dient voor de voortplanting
  • [Voortbrenging] wordt bij hogere dieren en de mens gemaakt in de eierstokken
  • [Plaats] ontwikkelt zich bij sommige soorten binnen het moederlichaam en bij andere soorten daarbuiten
  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] rijpt en kan vervolgens bij de eisprong (ovulatie) vrijkomen uit de eierstokken; kan na bevruchting door een zaadcel uitgroeien tot een nakomeling
  • [Geslacht] is een vrouwelijke geslachtscel
  • [Producent] wordt door een vrouwelijk dier of een vrouw voortgebracht

Algemene voorbeelden


Hoewel houtwespen, vlinders en termieten ook niet vies zijn van een hapje, zijn in onze contreien vooral kevers verantwoordelijk voor de aantasting van hout. Nadat ze gepaard hebben, droppen de wijfjes hun eieren in barsten en houtporiën.

De Standaard,

De techniek waarbij eieren van geaborteerde foetussen worden gebruikt voor vruchtbaarheidsbehandeling, is in studie bij de ethische commissie van de Britse Maatschappij voor Geneeskunde.

NRC,

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • uitkomen

Nadat de eieren zijn uitgekomen duurt het nog ongeveer 9 tot 10 weken voordat de pootvis leverbaar is.

http://www.minlnv.nl/infomart/parlemnt/2002/par02115.pdf,

als object bij een werkwoord


  • haar eieren afzetten
  • een ei bevruchten
  • de eieren bevruchten
  • eieren leggen

Een inktvismoeder hongert zich dood nadat ze haar eieren heeft afgezet.

De Standaard,

Terwijl specifieke stamcellen van volwassenen nuttig kunnen zijn voor bepaalde doeleinden, werd gedacht dat slechts stamcellen van embryo's genomen van een bal van ongeveer 60 cellen ongeveer zes dagen nadat een ei is bevrucht konden worden gebruikt voor het vormen van verschillende soorten weefsels in het lichaam.

http://www.phys.uu.nl/~nnv/news2002/news_2002-04-20.html,

De moederwesp draagt een spermazakje in haar lijf en kan haar eieren naar eigen inzicht bevruchten of onbevrucht laten (zonen).

NRC,

Hoeveel eieren legt een schildpad?

http://www.a1.nl/homepages/dbalmelo/boekje_juni_2000.htm,

met adjectief ervoor


  • een onbevrucht ei

Daarnaast werd er een techniek ontwikkeld die in staat is heel vroeg in de embryonale ontwikkeling het onderscheid te maken tussen bevruchte en onbevruchte eieren.

http://www.kuleuven.ac.be/doctoraatsverdediging/0304/027.htm,

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een bevrucht ei

De moederwesp draagt een spermazakje in haar lijf en kan haar eieren naar eigen inzicht bevruchten of onbevrucht laten (zonen). Een bevrucht ei bevat twee sets chromosomen (diploïd) en leidt tot een dochter, een onbevrucht ei bevat maar één set (haploïd) en ontwikkelt zich tot een zoon.

NRC,

in voorzetselgroep


  • uit het ei komen
  • uit het ei kruipen
  • uit het ei zijn

Bij insecten zoals vlinders, komt er uit het ei een larve of rups.

http://users.skynet.be/zoekheteensop/insecten.htm

Eenmaal uit het ei gekropen, groeien de vissen snel.

http://www.natuurinformatie.nl/ecomare.devleet/natuurdatabase.nl/i000937.html

Als een schildpad net uit het ei is, ziet hij er wat verfomfaaid uit.

http://www.dessie.be/wildlife/schildpad.htm

met substantief ervoor


  • duizenden eieren
  • honderden eieren

Vissenwijfjes leggen soms wel duizenden eieren, maar die worden niet allemaal grote vissen.

http://www.kinderenwebhotel.be/WO_natuur/vissen.htm

Enkele weken na de paring worden wel honderden eieren gelegd.

http://anti-spinnen.wolweb.nl/

met telwoord ervoor


  • honderd eieren

Van de honderd schildpadjes blijft misschien één vrouwtje in leven dat later terugkeert naar het strand van haar geboorte, om daar net als haar moeder honderd eieren te leggen.

Blauwbaard, Pauline Slot,

met ander, nevengeschikt substantief


  • eieren en jongen
  • eieren en larven
  • eitjes en larven

"Inderdaad, 38 procent van de fazantenvoeding bestaat uit dierlijke bestanddelen", vult Rodts aan. "Kleine knaagdieren, amfibieën, reptielen tot zelfs de eieren en jongen van andere grondbroeders."

De Standaard,

De kustwateren zijn tevens van belang als een voedselbron voor volwassen vis en garnalen en voor het transport van eieren en larven.

http://www.pvis.nl/

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • alligatorei
  • darrenei
  • dinosaurusei
  • gaasvliegenei
  • haringei
  • insectenei
  • kakkerlakei
  • keverei
  • kikkerei
  • luizenei
  • mozaïekei
  • muggenei
  • regulatie-ei
  • roggenei
  • schildpadei
  • slangenei
  • spinnenei
  • spoelwormei
  • visei
  • vissenei
  • vlinderei
  • vlooienei
  • wereldei
  • winterei
  • wormei
  • zalmei
  • zomerei

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • eiafzetting
  • eiblaasje
  • eicel
  • eicocon
  • eierpakket
  • eiersnoer
  • eierstok
  • eifase
  • eikapsel
  • eikern
  • eileider
  • eiproductie
  • eirijping
  • eisprong
  • eistadium
  • eitand
  • eitoestand
  • eivlies
  • eiwand
  • eizak

Als deel van een samenstellende afleiding


ei 2.0

afbeelding

Bron: Paolo Neo
(Publiek domein)

afbeelding

Bron: miya
(CC BY 3.0)

kippenei of vogelei; kippenei of ei van een andere hoendervogel als zuivelproduct en als voedsel; ook: ei van schildpad; ook: de inhoud van een ei die gebruikt wordt bij het bereiden van gerechten

Betekenisbetrekking


specialisering
Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

Semagram


Een ei…

is een zuivelproduct; is voedsel

  • [Kleur] is meestal wit of bruin
  • [Vorm] is min of meer ovaalrond en aan een zijde iets spitser toelopend
  • [Deel] bestaat uit een schaal, een dooier (eigeel) en eiwit
  • [Functie] dient als voedsel (consumptie-ei) of dient om uitgebroed te worden zodat er kuikens komen (broedei); wordt als ingrediënt gebruikt, bijvoorbeeld in bakdeeg
  • [Tijd] wordt vaak gegeten bij het ontbijt
  • [Behandeling of bewerking] wordt gebakken, gekookt, gepocheerd of geklutst; wordt verwerkt in gerechten
  • [Producent] wordt gelegd door een vrouwelijke kip (hen); wordt gelegd door een hoen; wordt gelegd door een vogel

Algemene voorbeelden


Het ontbijt is goed, met eieren, fantastische broodjes, zelfgemaakte jam en yoghurtjes.

Zadelpijn en ander damesleed, Liza van Sambeek,

Een hen heeft in totaal ongeveer 25 uur nodig vanaf het ontstaan van het ei in het kippenlichaam en het daadwerkelijk leggen van het ei.

http://www.mechelienruijters.nl/eierenleggen.htm,

Er zijn twee soorten eieren. Eieren waar geen kuiken uit komt (consumptie-eieren) en eieren waaruit wel een kuiken komt (broedeieren).

http://www.blijmeteenei.nl/

Na het verzamelen van de eieren gaan de eieren (er mogen geen vuile delen aan zitten i.v.m. besmetting, want het ei bestaat voor 80 procent uit water en de schaal is poreus) in de broedmachine, ongeveer 150 eieren op een lade. Hierin liggen ze ongeveer 21 dagen. In de machine gebeurt hetzelfde als de kip in de natuur zou doen. Hier worden ze gedraaid en de luchtvochtigheid wordt op pijl gehouden.

http://hklinken.www.cistron.nl/babbelskw299.doc

Combinatiemogelijkheden


als object bij een werkwoord


  • een ei bakken
  • een ei breken
  • een ei eten
  • een ei kloppen
  • een ei koken
  • een ei leggen
  • een ei pellen
  • een ei uitbroeden
  • eieren kloppen
  • eieren klutsen
  • eieren leggen
  • eieren uitbroeden
  • eieren zoeken

Als ik alleen thuis ben bak ik een ei met tomaat of ik bestel een pizza en eet dat op mijn schoot voor de televisie op.

Zadelpijn en ander damesleed, Liza van Sambeek,

Een eenvoudig tikje is niet altijd genoeg om het ei te breken.

De mensheid zij geprezen, Arnon Grunberg,

Ik klopte vier eieren en goot ze in een koekenpan op een laag vuur, terwijl ik de hele tijd bleef roeren.

Bezeten van mij, Nicci French,

Hij sneed uien, klutste eieren in een schaaltje, mengde er twee lepels doorheen van iets wat op sambal oelek leek, liet alles in de bruine boter glijden, deed het deksel op de pan, pompte de brander nog even voorzichtig op en kwam weer aan tafel zitten.

Quissama, F. Springer,

In mijn hoofd begint zich een weinig flatterend portret van Iris Murdoch te vormen: iemand die eigenlijk een beetje simpel was; nauwelijks in staat om een ei te koken.

Een jaar als (g)een ander, Kristien Hemmerechts,

Een kip legt 1 ei per dag.

http://hklinken.www.cistron.nl/babbelskw299.doc

Dan kunnen de vele broedvogels in alle rust hun eieren leggen, uitbroeden en hun jongen grootbrengen.

http://www.idk.nl/terschelling.html

De boeren willen het niet hebben dat vreemdelingen zomaar eieren gaan zoeken op hun grondgebied.

Meppeler Courant,

met adjectief ervoor


  • biologische eieren
  • grote eieren
  • kleine eieren
  • rotte eieren
  • verse eieren
  • een bruin ei
  • een half ei
  • een hard ei
  • een hardgekookt ei
  • een oud ei
  • een rauw ei
  • een vers ei
  • een wit ei
  • een zacht ei
  • een zachtgekookt ei

Biologische eieren, onder Biogarantie-label, zijn van kippen die enkel biologisch voer krijgen.

http://www.gva.be/dossiers/-p/pasen/eieren.asp,

De kleur van een ei heeft niets te maken met de kwaliteit, smaak of voedingswaarde. Het maakt dus niet uit of een bruin of wit ei wordt gebruikt.

http://www.ronvanhal.nl/

Met dit mengsel vul je de halve eieren en je legt er iets groens bovenop.

NRC,

Bodembacteriën gebruiken het sulfaat voor de afbraak van organische moleculen, waarbij giftig sulfide ontstaat, waaraan de waterplanten kapot gaan. Je ruikt dan een stank van rotte eieren.

http://www.ilperveld.nl/site_life/ned/actueel.html,

Zodra je drie hardgekookte eieren bij elkaar hebt, pel je de schil eraf.

NRC,

Het is de kunst om een rauw ei over een zo groot mogelijke afstand te gooien en heel op te vangen.

Meppeler Courant,

Een vers ei zinkt in een glas water, een oud ei gaat rechtop staan.

http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een besmet ei
  • een gebakken ei
  • een gebroken ei
  • een gekleurd ei
  • een gekookt ei
  • een gepocheerd ei
  • een gevuld ei
  • een losgeklopt ei
  • een met salmonella besmet ei

Een besmet ei kan voedselvergiftiging veroorzaken als het niet is verhit.

http://www.gva.be/dossiers/-p/pasen/eieren.asp,

Zodra de eerste bejaarde aan met salmonella besmette eieren of garnalen overlijdt, zal de Warenwet weer worden opgetuigd.

NRC,

Inmiddels kan hij een gebakken ei met spek maken.

NRC,

In de keuken: de resten van gebroken eieren, spekzwoerd en een kan hete koffie op het fornuis.

Leven op het lemmet, Renee Van Hekken,

En wat heeft die opstanding van doen met paashazen, gekleurde eieren en al het andere gele spul waar alle etalages mee vol staan?

NRC,

Ik maakte mijn lunchpak in drie keer soldaat, het was dan ook een flink pak: 2 sneden brood, een dikke snee feta, een kippenbout, een gekookt ei, 2 tomaten, 2 stukken komkommer, een tros druiven.

http://users.pandora.be/Helgavds/1991amoudara.htm,

U kunt een ronde plak ham op de beschuitbol leggen en vervolgens het gepocheerde ei er bovenop.

http://www.rtl.nl/actueel/uwkrant/eten-drinken/view-template.xml/view/actueel/uwkrant/archief/2001/09_september/23/eten-drinken/eieren.xml,

Giet het losgeklopte ei en de lauwe gesmolten boter erbij en begin vanuit het midden de bloem te mengen.

http://home2.scarlet.be/pin14140/basisbereidingen.htm

We begrepen de volgende ochtend beter waarom een gekookt ei bij het ontbijt lekker is.

Broere, Bart Moeyaert,

in voorzetselgroep


  • spek met eieren

'Je moeder heeft spek met eieren gebakken,' zegt Hilda.

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

met voorzetselgroep


  • een gebakken ei met spek
  • gebakken eieren met spek en kaas

Inmiddels kan hij een gebakken ei met spek maken.

NRC,

Koffie, gebakken eieren met spek en kaas.

Een soort Engeland, Robert Anker,

met substantief ervoor


  • een dozijn eieren
  • een paar eieren

Als ontbijt verslond de toen 360 kilo wegende Amerikaan regelmatig een dozijn eieren, een tiental pannekoeken, zo'n twaalf worstjes en nog meer van dat.

De Standaard,

Intussen klutst zij voor mij een paar eieren in de pan.

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

met telwoord ervoor


  • tien eieren
  • vier eieren
  • zes eieren

'En twee pond basterdsuiker en tien eieren, melkboer!'

Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

Ik vertrek naar de kruidenier om een bus Vim schuurpoeder, twee repen chocolade van Jacques met advocaatvulling, vier eieren - leeg kartonneke mee - honderdvijftig gram belegen kaas en een peperkoek.

Koud, Geertrui Daem,

Voor de rest was ik oké, maar om hem gerust te stellen kocht ik een halve liter melk en zes eieren en beloofde ik dat ik er een omelet van zou bakken.

Buiten regent het, Gerda van Erkel,

met ander, nevengeschikt substantief


(Zie ook het lemma boter-kaas-en-eieren voor de naam van een spel.)
  • boter, kaas en eieren
  • vis, vlees, kaas en eieren
  • vlees, eieren en melk
  • vlees, eieren en zuivelproducten
  • vleeswaren, eieren, kaas, boter en brood

Ja, de mensen blijven waarschijnlijk eerder boter, kaas en eieren kopen dan zeevis, maar wij hebben goede hoop dat de handel in vis een lang leven beschoren is.

Meppeler Courant,

Eiwitten zitten in produkten als vis, vlees, kaas en eieren.

http://www.diabetesfonds.nl/

Diervoeders zijn belangrijk voor de productie van vlees, eieren en melk en hebben een onmiskenbare invloed op de kwaliteit van deze producten.

http://www.pdv.nl/main.html

Hierdoor zijn we soms genoodzaakt salti mortali uit te voeren om ons te bevoorraden met groenten, tomaten, kruiden, vlees, eieren en zuivelproducten van onberispelijke kwaliteit.

http://www.delhaize.be/food/thetaste/pasta/_nl/bio.asp

Uit de tas kwamen verse vleeswaren, eieren, kaas, boter en brood.

Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf, Hans Münstermann,

Vaste verbindingen


al zijn eieren in een mand leggen; al zijn eieren in een mand stoppen; al zijn eieren in een mandje leggen; al zijn eieren in een mandje stoppen


  1. alles op een en hetzelfde doel richten; al zijn geld in een onderneming investeren

    Antoniem: zijn eieren over vele mandjes spreiden

    Nu de Republikeinse Revolutie is geïmplodeerd, klinken de meningen heel anders. De kiezers lijken alvast niet van plan al hun eieren in een mand te leggen.

    De Standaard,

    Wie meer geld te beleggen heeft, legt dus best niet al zijn eieren in dezelfde mand, toch zeker niet wanneer hij in zee gaat met een heel kleine of onbekende bank.

    De Standaard,

als dat ei breekt, zal het stinken


  1. als die vriendschap wordt verbroken, zullen ze elkaar veel te verwijten hebben; als die relatie verbroken wordt, zal er veel onaangenaams aan het licht komen

    Koek en ei zijn, staat dan weer voor een hechte coalitie. Valt het zootje uiteen dan roept en hoopt iedereen: 'Als het ei breekt, zal het stinken'.

    http://www.laloo.info/index.php?id=18&msg=14

dat is het hele eieren eten


  1. Vormvariant: dat is het hele eiereneten

    dat is waar het om gaat of om te doen is

    Zal hij door de medische keuring heen komen? Zij: "Dat is het hele eieren eten. Hij kan een gezin onderhouden en daar gaat het de autoriteiten om, dat je niet in sociale voorzieningen terecht komt."

    NRC,

de kip met de gouden eieren


  1. iets wat of iemand die veel voordeel of winst oplevert

    Maar het ontbreekt CLT aan knowhow in betaaltelevisie, dé kip met de gouden eieren waarop zowat alle spelers in medialand gokken.

    De Standaard,

de kip met de gouden eieren slachten


  1. iets wat groot voordeel of grote winst oplevert tenietdoen of daar geen gebruik meer van maken, vaak omdat een andere optie korte tijd voordeliger of winstgevender lijkt

    Scott Adams is in Dilbert nog veel sceptischer over consultants [...]. Hun enige doel is om zo lang mogelijk aan het werk te blijven. Ze zullen dus nooit een echte oplossing voor een bedrijfsprobleem opperen, want dan is hun klus ten einde en de kip met de gouden eieren geslacht.

    http://www.nextmagazine.nl/mpraktijkentekst1.html,

de kip of het ei


  1. gezegd wanneer men bij twee zaken of gebeurtenissen niet weet wat er eerst kwam of wanneer men oorzaak en gevolg niet goed kan onderscheiden

    De rechtelijnenwereld. De mens bedacht de rechte lijn. De herverkaveling bracht het soort orde waar hij zich in thuisvoelt. Of misschien gebeurde dat wel andersom. De kip of het ei.

    Enkele reis moeder, Bram Vermeulen,

    Ik weet niet wat er eerder was... de kip of het ei... ik bedoel ik weet niet of de depressie door de overgang komt of dat de depressie... eh... zelfstandig opereert...' Een grapje, dacht Agnes, dat gaat er altijd in.

    Niet doen Agnes, Peter van Straaten,

een ei laten schrikken


  1. een gekookt ei met koud water afspoelen, zodat het beter gepeld kan worden

    Een ei laat je schrikken om het gemakkelijk te pellen.

    http://www.goeievraag.nl/vraag/overig/ei-schrikken-koud-water-nadat.136939

een ei leggen


  1. met een voorstel of plan komen

    "Niet kakelen maar eieren leggen." Dat vroegen de CVP-jongeren gisteren aan het bureau van hun partij. Dat kakelde lange tijd en legde een ei waar de jongeren niet om hadden gevraagd.

    De Standaard,

een ongelegd ei; een onzeker ei


  1. iets wat nog onbekend of onzeker is

    Zou de weg van de mens excelsior geweest zijn? Steeds hoger op? We weten het niet, en hiernaar informeren is vragen naar een ongelegd ei. We weten wel, dat de gelukkige toestand van de Hof van Eden niet gebleven is.

    http://www.bodedesheils.nl/jaargangen/j126/j126_e01_De_plaats_van_de_vrouw.htm

eieren voor zijn geld kiezen


  1. met minder genoegen nemen dan men aanvankelijk had geëist

    De scheepsbouwers wedden nog wel eventjes op twee paarden: werk of de gouden handdruk. Na enkele weken kozen ze eieren voor hun geld.

    De Standaard,

    De volgende stap is tamelijk drastisch voor de veroordeelde partij: openbare verkoop van hetgeen beslagen is. Meestal kiezen veroordeelden nu echt wel eieren voor hun geld en gaan ze over tot betaling van het achterstallige bedrag (verhoogd met alle gemaakte kosten).

    http://www.bazuin.nl/menu.htm

filosofische eieren


  1. iets wat eigenlijk niet bestaat, maar door filosofische redeneringen wordt bedacht

    Met filosofische eieren echter zal Zijne Majesteit het niet ver schoppen.

    Memoires van een kerkuil, Robin Hannelore,

gevuld ei


  1. doormidden gesneden, hardgekookt ei waarvan het eigeel wordt verwijderd en wordt vervangen door een vulling die bereid wordt uit het eigeel en andere ingrediënten; mimosa-ei

    Synoniem: mimosa-ei

    Gevulde eieren. Neem eieren en kook ze goed hard. Pel ze vervolgens en snijd ze [in de lengte] middendoor. Neem dan de dooiers van deze eieren en stamp die in een vijzel helemaal fijn. Maar doe er eerst wat saffraan in, kaneel en gember, salie, peterselie. En als men dat wil, doet men er ook in peper en appel. Stamp dan alles wat hierboven geschreven staat bij elkaar goed fijn en vul daarmee de witten van de eieren waar U de dooiers hebt uit gehaald.

    http://www.coquinaria.nl/recepten/2histrecept.htm,

hard ei; hardgekookt ei


  1. ei dat gekookt is tot de dooier hard is geworden

    Antoniem: zacht ei; zachtgekookt ei

    Ik zou het wel weten wanneer ze zouden vragen of het harde of het zachte ei er het eerst was. Natuurlijk het zachte want dat is na vier minuten al klaar terwijl het harde ei wel tien minuten in kokend water moet liggen.

    NRC,

het ei van Columbus


  1. een eenvoudige oplossing voor een moeilijke opgave; een oplossing die eigenlijk eenvoudig is als men er eenmaal is opgekomen
    Ontleend aan een zestiende-eeuwse anekdote waarin Christoffel Columbus een ei zonder enige hulp rechtop liet staan door het te kneuzen.

    Het is een illusie te denken dat innovatie het ei van Columbus is voor de overleving van basisindustrieën in de EU.

    http://www.lucind.nl/clustering.html,

    De hele dag sjouwen met ski's, van de ene schouder naar de andere. Lange onhandige dingen die ski's. Harmannni Reizen heeft hierop nu het ei van Columbus: de Skeasy. De Skeasy is een handige skidrager. Geen gehannes meer op de piste; u kunt uw ski's nu gemakkelijk in één hand dragen.

    Meppeler Courant,

het is koek en ei


  1. het gaat goed; de verhouding is goed

    Het merkwaardige binnen de drie sterkste landenploegen is dat het intern niet allemaal koek en ei is.

    De Standaard,

    Alles is weer koek en ei tussen Frankrijk en Duitsland. De economische en monetaire kopstukken van beide landen [...] verklaarden gisteren na regulier overleg in Parijs eensgezind en zeer breed lachend naar elkaar dat de crisis in het Europees Monetair Stelsel niets, maar dan ook helemaal niets heeft afgedaan aan de innige Frans-Duitse relatie.

    NRC,

iemand het ei uit zijn gat vragen


  1. ((vooral) in België)
    iemand uitvragen; alles over iemand willen weten

    Waarom is ze blijven zitten, twee uur geleden wou ze toch per se de auto in? Waarom heeft ze zich hiermee bemoeid, waarom heeft ze hem de keel willen schrapen, waarom heeft ze hem dat ei uit zijn gat gevraagd?

    Met het oog op de jaren negentig, Luc Vancampenhout,

je kan eieren op de straatstenen bakken


  1. het is zo heet dat je wel eieren op de straatstenen kan bakken

    De hitte was ondraaglijk geworden, de dagen daarop. Oom Werner zei dat je eieren op de straatstenen kon bakken en dat de brouwer zich in zijn handen zou wrijven als het de rest van de week zulk weer zou blijven.

    Sluitertijd, Erwin Mortier,

met een ei in zijn gat


  1. ((vooral) in België)
    met een ongemakkelijk of bang gevoel

    Synoniem: met iets in zijn maag zitten

    'Tot ziens,' zei hij, met een ei in z'n gat. Die man voelt zich altijd wat ongemakkelijk als ik in de buurt ben, en ik vraag me af waarom.

    Mank, Herman Brusselmans,

met een ei in zijn gat zitten; met een ei zitten


  1. ((vooral) in België)
    met een probleem zitten of bang zijn voor iets

    Ja, mijn neef zit nu natuurlijk met een ei in zijn gat dat hij dat "drinkgeld" van het Pukkelpopweekend in de toekomst zal moeten missen.

    http://timpreza.proboards.com/index.cgi?board=autosport&action=print&thread=1851

met rotte eieren gooien naar iemand; iemand bekogelen met rotte eieren


  1. iemand letterlijk bekogelen met rotte eieren

    Ze speelde met zoveel overtuiging, dat je haast geneigd was met rotte eieren te gaan gooien naar dat sekreet.

    Meppeler Courant,

  2. iemand verwijten maken; iemands goede naam te grabbel gooien

    Synoniem: met modder gooien naar iemand

    Is carnaval niet het feest van 'verstand op nul', 'de zorgen aan de kant'? Waarom gaan we tijdens die dagen - en het hele jaar - dan door met rotte eieren gooien als iemand meer heeft dan wij?

    http://www.parochieroermond-oost.nl/index.php?option=com_content&view=category&id=7&layout=blog&Itemid=78&limitstart=46

niet kakelen maar eieren leggen


  1. niet praten maar doen

    "Niet kakelen maar eieren leggen." Dat vroegen de CVP-jongeren gisteren aan het bureau van hun partij. Dat kakelde lange tijd en legde een ei waar de jongeren niet om hadden gevraagd.

    De Standaard,

(nog) een ei te pellen hebben met iemand


  1. Vormvariant: (nog) een eitje te pellen hebben met iemand

    ((vooral) in België)
    nog iets af te rekenen hebben met iemand
    Minder gebruikelijk dan (nog) een eitje te pellen hebben met iemand.

    Synoniem: een appel te schillen hebben (met iemand); een appeltje met iemand te schillen hebben

    Stas had nog een ei te pellen met Slanghe, Françoise Schockaert was bij hem komen wenen toen haar Noël ervan onder trok.

    Altrapsodie, Geert Van Istendael,

op eieren lopen; over eieren lopen; over eieren gaan


  1. voorzichtig lopen

    Al was het alleen al omdat je, om erbij te kunnen komen, over de restanten van een heel oud mozaïek moest lopen, overblijfsel, zo bleek, van een vroegchristelijke basilica uit de vierde eeuw. Alsof we over eieren gingen, zo voorzichtig.

    http://www.bethlehemparochie.nl/

    In de modder maakten hun stappen nagenoeg geen geluid. Koeien lopen op eieren: ze zetten hun poten neer als mannequins die zich aan het eind van het podium op hoge hakken omdraaien.

    De Standaard,

  2. heel voorzichtig handelen om iemand niet te ontstemmen

    In het NAVO-hoofdkwartier in Evere loopt de nieuwe sekretaris-generaal Javier Solana zich warm voor het grote werk dat hem wacht. Maar hij gaat over eieren. Hij spreekt met zachte stem, zonder enig spoor van de Castiliaanse hooghartigheid die hij als minister van Buitenlandse Zaken in Madrid nabij wist.

    De Standaard,

    De hele week liep je op eieren om de meester niet te ontstemmen. Want het voorlezen van de sprookjes van Grimm of jongensboeken als Jan Zonder Vrees en Dik Trom werd door de meester als zoethouder gehanteerd. Als de klas zich de voorbije week had misdragen (of als hij er geen zin in had, en alleen maar beweerde dát ze zich had misdragen) las hij niet voor.

    Walter van den Broeck in De Morgen, Walter van den Broeck,

op iemand lijken als het ene ei op het andere


  1. op iemand lijken als twee druppels water

    Op een van zijn papiertjes stond Mariken van Nieumeghen afgebeeld, perfect gecalqueerd uit het handboek Nederlands, en Moenen, de duivel: die leek uiteraard als het ene ei op het andere op Die van Engels.

    Lucky Star, Luuk Gruwez,

voor een appel en een ei


  1. voor weinig geld; bijna voor niets; zeer goedkoop

    Synoniem: goedkoop; voordelig

    Toen Max Pam, Jeroen Henneman en ondergetekende ter ere van de laatste jaarwisseling een AT5-special maakten over de deplorabele staat van het sprookje van Andersen op het Museumplein tijdens een aflevering van "De Woestijn leeft", lukte 't Ton maar niet om ons een bedankbriefje te sturen wegens de voor een appel en een ei gedane moeite. '

    http://www.theovangogh.nl/stuk14-20.htm,

zacht ei; zachtgekookt ei


  1. ei dat niet al te lang gekookt is, zodat de dooier nog zacht is

    Antoniem: hard ei; hardgekookt ei

    In een hardgekookt ei zal geen Salmonella overleven, in een zacht ei zou er in de dooier overleving kunnen zijn.

    http://www.voedsel.net/vragen/index.htm

  2. (pejoratief)
    een weinig daadkrachtig persoon; week persoon
    Zie ook : ei

    Synoniem: doetje; slappeling; softie; sufferd; sul; watje

zijn ei kwijt kunnen


  1. kunnen zeggen wat men te zeggen heeft; kunnen doen wat men graag wil doen; aan bod komen; aan zijn trekken komen

    Eindelijk een baan waarin ik mijn ei kwijt kan en mijn sporen kan verdienen. Druk nu het reces over is en iedereen langzamerhand weer terug komt van vakantie. Heerlijk om mijn eigen stempel op networking, meetingen en huisstijlen te drukken.

    http://www.amsterwitched.nl/

    Je best doen voor de gele trui, de etappes. Steeds met zijn tweeën, prachtig. Je kunt je ei kwijt, je kunt samen op de kamer een beetje fantaseren en filosoferen.

    NRC,

zijn eieren over vele mandjes spreiden


  1. niet alles op een en hetzelfde doel richten; niet al zijn geld in een onderneming beleggen

    Antoniem: al zijn eieren in een [mand, mandje] [leggen, stoppen]

    Door hun eieren over vele mandjes te spreiden, hopen de investeerders niettemin op een fraai rendement op hun portefeuille.

    Het Financieele Dagblad,

zo vol als een ei


  1. geheel gevuld; helemaal vol; eivol

    Synoniem: 1.0 - erg vol; helemaal gevuld; 1.0 - erg vol; helemaal gevuld; 1.0 - erg vol; helemaal gevuld; 1.0 - erg vol; helemaal gevuld; 1.0 - tot proppens toe vol; 1.0 - erg vol; helemaal gevuld

    Zo rond de kerstdagen zitten we allemaal zo vol als een ei en waarschijnlijk moet je even niet aan eten denken, toch wil ik je nog een kans geven op gratis eten!

    http://www.truckblog.nl/raad-de-deur-en-win-een-gratis-diner/

Spreekwoorden


Beter een half ei dan een lege dop


  1. beter iets dan niets

    Elk punt op weg naar het behoud is welkom. Beter een half ei dan een lege dop, redeneerde voorzitter Van Milders na het doelpuntenloze gelijkspel tegen Antwerp en gunde daarom zijn Buffalo's een extrapremie.

    De Standaard,

In mei leggen alle vogels een ei


  1. Vormvariant: In de maand mei leggen alle vogeltjes een ei

    de maand mei is bij uitstek de maand waarin vogels eieren leggen en broeden
    In het hedendaagse Nederlands vaak in oneigenlijke contexten waarin gezinspeeld wordt op deze oude weerspreuk.

    Tijdens de paasvakantie speelden Samson en Gert bij onze Noorderburen voor uitverkochte zalen. De eerste week van mei doen ze dat nog eens over. Zoals de vogels in mei legt Samson ieder jaar in juni een ei.

    De Standaard,

Je kan geen koek bakken zonder eieren te breken


  1. om iets te bereiken moet men soms ook offers brengen

    Synoniem: Je kan geen cake bakken zonder eieren te breken

    Synoniem: Je kan geen omelet bakken zonder eieren te breken

    Akkoord, het is een kwestie van geld. Zoals alles tegenwoordig. En het Bosmanarrest is ook niet gunstig. Maar de verantwoordelijken moeten eindelijk beseffen dat je geen lekkere koek kan bakken zonder eieren te breken.

    De Standaard,

Wie kakelen wil, moet eieren leggen


  1. wie veel praatjes heeft, moet ook met iets komen

    Die kakelen wil, moet eieren leggen. Met filosofische eieren echter zal Zijne Majesteit het niet ver schoppen.

    Memoires van een kerkuil, Robin Hannelore,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • eidooier
  • eierblazer
  • eierboer
  • eierboor
  • eierboter
  • eierbroederij
  • eierbrood
  • eiercrisis
  • eierdief
  • eierdooier
  • eierdoos
  • eierdop
  • eierdopje
  • eierendoos
  • eiereneten
  • eierenhandelaar
  • eierenlucht
  • eierenmarkt
  • eierenstank
  • eierenzoeker
  • eiereten
  • eierexporteur
  • eierfraude
  • eiergarde
  • eiergate
  • eiergebak
  • eiergehakt
  • eiergerecht
  • eiergooien
  • eierhal
  • eierhandel
  • eierhandelaar
  • eierkist
  • eierklopper
  • eierklutser
  • eierkoek
  • eierkoker
  • eierkorf
  • eierkraam
  • eierkrans
  • eierlade
  • eierlepel
  • eierlikeur
  • eiermand
  • eiermarkt
  • eiermelk
  • eiermengsel
  • eiermie
  • eiermijn
  • eiermonster
  • eiermuts
  • eiernet
  • eierolie
  • eierpakstation
  • eierpannenkoek
  • eierpoeder
  • eierprijs
  • eierprikker
  • eierproducent
  • eierpunch
  • eierrapen
  • eierrek
  • eierrover
  • eiersalade
  • eiersaus
  • eierschaal
  • eierscheider
  • eierschelp
  • eierschil
  • eierschouwer
  • eiersector
  • eiersla
  • eierslaatje
  • eiersnijder
  • eiersorteermachine
  • eierspel
  • eiersplitser
  • eierstaaf
  • eierstruif
  • eiertikken
  • eiertikker
  • eierveiling
  • eierverkoper
  • eierverzamelaar
  • eiervla
  • eiervoer
  • eiervreter
  • eierwarmer
  • eierwekker
  • eierwezel
  • eierzoeken
  • eigeel
  • eiglans
  • eiproductie
  • eirond
  • eischaal
  • eivol
  • eivorm
  • eiwarmer
  • eiwit

Als deel van een samenstellende afleiding


ei 2.1

ei als stof

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen2.0 : 2.1

Semagram


Ei…

is een stof; is voedsel

      Algemene voorbeelden


      Rosbief en sla en ei en brood en tomaat en komkommer voor geen geld.

      Congres in Salzburg, Monda De Munck,

      Combinatiemogelijkheden


      met adjectief ervoor


      • hardgekookt ei

      Een voorbeeld hiervan vormen de klassieke 'asperges op Vlaamse wijze', geserveerd met gekruimd hardgekookt ei (eiwit en eigeel gescheiden), krielaardappeltjes, gesmolten boter, geraspte nootmuskaat en eventueel enige tranches gekookte achterham.

      http://www.ciedesvins.nl/cgi-cdv?mod=01=body=10

      met adjectivisch voltooid deelwoord


      • gekruimd ei

      Een voorbeeld hiervan vormen de klassieke 'asperges op Vlaamse wijze', geserveerd met gekruimd hardgekookt ei (eiwit en eigeel gescheiden), krielaardappeltjes, gesmolten boter, geraspte nootmuskaat en eventueel enige tranches gekookte achterham.

      http://www.ciedesvins.nl/cgi-cdv?mod=01=body=10

      in voorzetselgroep


      • met ei

      Geen boter wel mayonaise of de Lak aan Montignac, belegd met brandnetelkaas, ei, tomaat, pesto en pikkelchutney.

      Metro,

      met substantief ervoor


      • snippers ei

      Schep al het snijsel, plus de mayonaise en de yoghurt, door de snippers ei.

      NRC,

      Woordfamilie


      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • eimasker

      ei 2.2

      gerecht met eieren

      Betekenisbetrekking


      metonymie
      Betrokken betekenissen2.0 : 2.2

      Algemene voorbeelden


      Het waren roereieren, niet meteen m'n favoriete. 'Ik wil die eieren niet,' zei ik, terwijl ik ging zitten aan de ontbijttafel, 'ik wil heel andere eieren.' 'Jij zal die eieren eten of ik smeer ze in je haar!' zei m'n moeder.

      De droogte, Herman Brusselmans,

      Boeren had een boerenomelet gevraagd "om zijn naam trouw te blijven". Een stevig geval met ham, spek en schijfjes worst. "Heb ik in Wenen ook eens gevraagd," zei hij, terwijl hij grote happen naar binnen stouwde; een mirakel, dat hij er zo mager bij bleef. "Toen kwamen de eieren op een plak roggebrood, met apart eromheen ham en spek en uien."

      Congres in Salzburg, Monda De Munck,

      Vaste verbindingen


      Russisch ei


      1. slaatje dat onder andere bestaat uit twee halve eieren, gekookte aardappelen, wat macedoine en mayonaise en geserveerd wordt op een bedje van sla

        Synoniem: oeufs à la russe

        Semagram


        Een Russisch ei…

        is een gerecht; is voedsel

            We vonden een tafel voor het raam en bestelden voor ons ieder een Russisch ei en een glas witte wijn.

            Requiem voor een vriend, J.J. Voskuil,

          Woordfamilie


          Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          ei 3.0

          eivormig voorwerp of namaakei, bijvoorbeeld een ei van chocolade

          Betekenisbetrekking


          metafoor
          Betrokken betekenissen2.0 : 3.0

          Semagram


          Een ei…

          is een voorwerp

          • [Vorm] heeft de vorm van een ei; is eivormig
          • [Voorbeeld of specimen] is bijvoorbeeld een chocolade-ei of iets wat in vorm op een ei lijkt

            Algemene voorbeelden


            Met Pasen eet je eieren, veel eieren. Niet alleen van chocolade, ook van de kip.

            http://www.gva.be/dossiers/-p/pasen/eieren.asp,

            Twee blauwe eieren achter een bril.

            NRC,

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • bonbonei
            • chocolade-ei
            • crème-ei
            • duivelsei
            • fondantei
            • gazelle-ei
            • gifei
            • kalkei
            • kunstei
            • mozaïekei
            • nepei
            • paasei
            • reuzenei
            • sierei
            • stopei
            • suikerei
            • surprise-ei
            • thee-ei

            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • eierbriket
            • eierkolen
            • eierlijst
            • eierplant
            • eierpruim
            • eiersteen
            • eiervrucht
            • eigewricht
            • eihoofd
            • ei-isolator
            • eiprofiel

            ei 4.0

            (pejoratief)

            een weinig daadkrachtig persoon; week persoon; sul; doetje; watje

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen2.0 : 4.0

            Semagram


            Een ei…

            is een persoon

                Algemene voorbeelden


                'Die vent speelt de baas over mij!' Ze zucht als een volwassen vrouw. 'Maar het is een ei!' 'Wat wil je daarmee zeggen?' 'Het is een ei!' Ze legt de lepel neer: 'Nu heb ik dorst.' Ik wenk de dienster en bestel cola. 'Ik vind Claude geen ei.' 'Natuurlijk niet, je bent er zelf een.' Ze giechelt.

                Bas, Annie Van Keymeulen,

                Vaste verbindingen


                zacht ei; zachtgekookt ei


                1. (pejoratief)
                  een weinig daadkrachtig persoon; week persoon; sul; doetje; watje

                  Synoniem: doetje; slappeling; softie; sufferd; sul; watje

                  'Lieve help,' zegt ze, 'u denkt toch niet dat iemand van bijna zestien haar moeder nog vertelt waar ze uitgaat?' Of was die Jem van u soms zo'n doetje? We vonden hem altijd al een zacht ei. Veel te jong, in alle opzichten, voor onze Sanne. Dat is zo'n zelfstandige meid.

                  Zonder genade, Renate Dorrestein,

                  Hij is negenendertig en overmand door emoties. Hij is verward, hij is boos, hij is teleurgesteld, hij is onverschillig. Hij is een zachtgekookt ei, en dat nog voor zijn veertigste. Zo had hij zichzelf nooit voorgesteld. Hij moet erom lachen.

                  http://sophieschrijfsels.blogspot.nl/2009/01/eerste-schrijfsel-voorlopig-zonder.html

                Woordfamilie


                Als deel van een afleiding


                B - tweeklank en lettercombinatie

                ei 1.0

                Nederlandse tweeklank die klinkt als de klank in reis of wijs; ei-klank

                Semagram


                De ei…

                is een tweeklank; is een klank

                    Algemene voorbeelden


                    De verlaging van ei tot aai mag dan in wezen een natuurlijke klankverandering zijn, terwijl de aai-uitspraak in de dialecten ook nog eens volop aanwezig is, toch zijn zulke linguïstische feiten niet voldoende om een uitspraakvariant succesvol te laten zijn.

                    http://www.hum.uva.nl/poldernederlands/index.htm

                    Woordfamilie


                    Als deel van een afleiding


                    • ei'tje

                    Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                    • ei-klank

                    ei 2.0

                    lettercombinatie van e en i die in het Nederlands gebruikt wordt om de tweeklank ei weer te geven

                    Semagram


                    De ei…

                    is een lettercombinatie; is een teken

                        Algemene voorbeelden


                        En met als tastbare beloning voor de geleverde inspanning hoogstwaarschijnlijk een zorgvuldig gekaraffeerde port of een oude madeira (uiteraard gespeld met ei!).

                        http://www.perswijn.nl/core/content.php?option=viewitem&id=19&rd=1923&le=120

                        Vaste verbindingen


                        korte ei


                        1. spelling met ei in plaats van ij als weergave van de klank ei

                          Antoniem: lange ij

                          In de strijd om de uitspraak [ei] of [ai] voor de representant van Westgermaanse [ai], die we hebben in woorden met een korte [ei], [klein, kei, wei] koos hij voor [ai].

                          http://www.hum.uva.nl/poldernederlands/index.htm