piano


piano 1.0

afbeelding

Bron: User:Gryffindor and User:Megodenas
(CC BY-SA 3.0)

groot klavierinstrument met snaren die gespannen zijn in een horizontaal of verticaal geplaatste klankkast achter het toetsenbord en die bij het aanslaan van de toetsen tot trillen worden gebracht door hamertjes met vilten koppen; ook een instrument met dezelfde klank en hetzelfde uitzicht dat wel andere, elektrische of elektronische middelen voor klankvorming heeft

Semagram


Een piano…

is een muziekinstrument

  • [Geluid] kan normaal 88 noten produceren; kan klankvolumes van zeer zacht tot zeer luid voortbrengen; maakt geluiden die onmiddellijk na het aanslaan van de toets worden afgebroken en alleen nog nagalm laten horen; heeft een krachtig en verdragend geluid; kan dreunen in het laag; kan in het hoog tinkelen als een carillon; kan zeer expressieve klanken voortbrengen
  • [Omvang concreet] is een groot muziekinstrument; is het grootste klavierinstrument met snaren
  • [Uiterlijk] heeft vaak een glanzend uiterlijk; is meestal zwart, bruin, of soms wit
  • [Attribuut] wordt meestal bespeeld vanaf een pianokruk
  • [Deel] heeft een toetsenbord of klavier met witte en zwarte toetsen, dat kan worden afgedekt met een klep; heeft een klankkast met hamermechaniek, snaren en klankbodem, die aan de bovenkant geopend kan worden; beschikt over een pedaalinrichting met twee, soms drie pedalen voor het klankvolume en de resonantie; heeft een klankkast die hetzij horizontaal, hetzij verticaal ten opzichte van het toetsenbord staat; heet, als het een horizontale klankkast heeft, een vleugel
  • [Materiaal] heeft een ombouw van hardhout, een klankbodem van dennenhout, metalen snaren, toetsen van hout, ivoor of kunststof, en hamertjes met vilten koppen
  • [Functie] wordt gebruikt voor het maken van muziek, als solo-instrument, begeleidingsinstrument, of als onderdeel van een ensemble of orkest; komt voor in uiteenlopende genres, zoals klassieke muziek, jazz, blues, rock, popmuziek en andere vormen van lichte muziek
  • [Herkomst of oorsprong] komt voort uit de fortepiano, en is daar een grotere versie van met een zwaardere klank
  • [Stand] heeft een rechtopstaande klankkast met verticale snaren, of, in het geval van een vleugel, een horizontale klankkast met horizontale snaren
  • [Gewicht] is zeer zwaar
  • [Verplaatsbaarheid] is door zijn gewicht niet of nauwelijks verplaatsbaar door één persoon
  • [Gebruikswijze] wordt bespeeld met de vingers op het toetsenbord en met de voeten op de pedalen
  • [Werking of functionering] brengt tonen voort doordat de vingeraanslagen van de toetsen overgebracht worden op de hamertjes, die op hun beurt de snaren doen trillen; brengt luidere of gedempte tonen voort door het gebruik van de pedalen
  • [Gebruiker] wordt bespeeld door een pianist; wordt bespeeld door één speler of ook, in het geval van een quatre-mains, twee spelers
  • [Waardering] is een hooggewaardeerd muziekinstrument; wordt ook gewaardeerd als kostbaar meubel in een interieur

Algemene voorbeelden


De piano is trouwens een vleugel. Een oude Steinway die hij in Oost-Duitsland op de kop tikte.

Enkele reis moeder, Bram Vermeulen,

'Hoe zo iemand als Stevie Wonder de toetsen van z'n piano kan vinden, ik raak er niet wijs uit, meegeteld dat negers naar het schijnt toch al weinig richtingsgevoel hebben.'

Uitgeverij Guggenheimer, Herman Brusselmans,

De clavecimbel is eigenlijk de voorganger van de piano.

http://members.chello.nl/~p.christians/bach.htm

Terwijl op de piano een toon in elke gewenste sterktegraad kan worden aangeslagen en deze op een strijk- of blaasinstrument nog na de inzet dynamisch kan worden gewijzigd, is de sterkte van de orgeltoon door de aanslag niet te beïnvloeden.

http://users.pandora.be/dirk.viaene/orgel.htm#Het%20oudste%20orgel%20ter%20wereld,

Was de tijd gewoon rijp voor deze rock-revival? Opnieuw schalde de stem van Elvis Presley uit de luidsprekers, op het televisiescherm danste Jerry Lee Lewis de piano aan flarden en vanaf de pas geperste lp's schreeuwde Little Richard dat hij 'the hill in music' was.

De meisjes van de suikerwerkfabriek, Tessa de Loo,

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • jengelen
  • klinken
  • pingelen
  • spelen
  • zwijgen

Nu pingelde de piano niet meer: de magere pianist had iets aan het instrument verschoven zodat het een volwaardige pianoklank voortbracht.

Oprechter trouw, Henk Romijn Meijer,

Ver weg klinkt het zachte geluid van een piano die jazzy nummers speelt in een eenvoudige uitvoering.

http://www.rolfinjapan.nl/2011/06/duizend-kraanvogels/,

als object bij een werkwoord


  • een piano beroeren
  • een piano bespelen
  • een piano dichtklappen
  • een piano dichtslaan
  • een piano mishandelen
  • een piano openen
  • een piano stemmen
  • piano's herstellen

Een mens aan wie geen hoogwaardig genot meer kan worden onttrokken is als een piano waaruit geen goed geluid meer komt. Zo'n piano moet worden gestemd door een pianostemmer.

De mensheid zij geprezen, Arnon Grunberg,

Haar vingers zijn lang genoeg om de piano te beroeren.

De Standaard,

'Zoudt ge nog één lieke willen zingen, juffrouw?' 'Nee, liever niet, Emeranske, ik heb er koppijn van gekregen, zoudt ge 't geloven? Maar komt gij gerust 'ne keer af, dan zal ik eens iets voor u zingen.' Ik klap de piano dicht.

Altrapsodie, Geert Van Istendael,

Wat later begon iemand plichtmatig een piano te mishandelen.

Mijn tweede huid, Erwin Mortier,

De majoor slaat met een opvallende klap de piano dicht en met een blik op de klok zegt hij: 'Ik ga naar bed.'

Weerloos, Jan Siebelink,

Plooy nam een fles vol met bier, opende de piano en verdeelde de inhoud van die fles nauwkeurig over de hamertjes in het binnenwerk.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

Nooit zou hij echter vergeten dat mensen die piano's stemmen, een stemvork beluisteren en klavecimbels repareren, altijd van grote goedheid zijn: de goedheid van het oude ambacht.

Het beleg van Brussel, Frans Verleyen,

Konstantijn Ruysdael is het muzikale brein van de band. Naast de gitaar bespeelt hij ook piano en keyboards.

http://www.bebouwde.com/sjonnies/bio_historie.html

met adjectief ervoor


  • een akoestische piano
  • een digitale piano
  • een elektrische piano
  • een klassieke piano
  • een mechanische piano
  • een rechte piano
  • een tweedehands piano
  • een valse piano

De immer innoverende technieken en krachtigere electronica maakt dat de digitale piano steeds meer terrein wint en dat op die manier pianospelen nog nooit zo 'cool' was als nu.

http://www.leocaerts.be/94/digi.html

Een digitale piano lijkt dan toch enkele enorme voordelen te hebben, een opsomming: Een bescheiden budget. Hoofdtelefoon-aansluiting(en). MIDI computer interface. Transportvriendelijk. Ingebouwde sequencer of recorder. Eenvoudig te versterken. Ingebouwde synthesizer. Altijd juist gestemd.

http://www.leocaerts.be/94/digi.html

Toen in de jaren '60 Leo Fender de 'Rhodes' piano introduceerde en het Amerikaanse bedrijf Wurlitzer een soortgelijk instrument op de markt bracht, hadden zij nooit kunnen inschatten welk een impact dit op de toenmalige muziekstijlen zou hebben [...]. Toch had het oorspronkelijke ontwerp de bedoeling de loodzware akoestische piano bij rockconcerten te vervangen, en dus ook de akoestische klank zo natuurgetrouw mogelijk weer te geven.

http://www.leocaerts.be/94/digi.html

'Als je wilt zullen we een tweedehands piano voor je kopen,' zei Johan, 'of huren.'

De meisjes van de suikerwerkfabriek, Tessa de Loo,

Door een gift van de Maatschappij van Weldadigheid en het Anjerfonds is het koor in staat gesteld een elektrische piano aan te schaffen die is voorzien van de modernste vindingen.

Meppeler Courant,

In de tweede helft van de negentiende eeuw waren mechanische muziekinstrumenten in de mode en wat lag meer voor de hand dan het voorzettermechaniek in te bouwen in de zo populaire piano? Het geluid van de mechanische piano was echter hard en ongenuanceerd.

NRC,

Een oude neger speelde op een valse piano en op een rokerig toneeltje voerde een van de meisjes een act op voor dildo en komkommer, maar Van der H. had daar nauwelijks oog voor.

NRC,

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • een staande piano

Staande piano of buffetpiano. In het binnenste van de piano zijn er voor elk van de 88 toetsen aparte snaren aanwezig.

http://users.pandora.be/rudy.hoekman/toetsen.htm

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een afgesloten piano
  • een geprepareerde piano
  • een gesloten piano
  • een ontstemde piano
  • een versterkte piano

Er waren allerlei kamers te huur. Voornamelijk waren ze donker, herinner ik me, en in verscheidene stonden afgesloten piano's en zeer zware fluwelen crapauds met antimakassars.

De dronken kanarie, Jan Gerhard Toonder,

Evenals Katzer probeert de Slowaak Uros Rojko in zijn Bagatellen (1994) voor accordeon en piano van beide instrument een te maken: hij transformeert de geprepareerde piano tot een kleurloos slagwerkinstrument.

NRC,

Maar dan begint het optreden van Bella Donna, een band van voornamelijk achttienjarigen, met een electronische cello, een versterkte piano, bongo's, drums, en een fluitist die dansjes maakt als het monster van Frankenstein.

NRC,

Op een gesloten piano wordt met de vlakke hand het ritme geklopt.

De Standaard,

En daarna speelde ik het adagio op onze ontstemde zwarte piano en kreeg mamma tranen in haar ogen zei pappa want zelf kon ik dat niet zien.

Hersenschimmen, J. Bernlef,

in voorzetselgroep


  • aan de piano

De luisterrijke begrafenis van Lady Di, met Elton John aan de piano.

Dwarskijker, Rudy Vandendaele,

Maar zij zong vooral, aan de piano en overal en in alle houdingen.

Het concert des levens, Joris Note,

  • achter de piano

Zijn moeder keek hem ontsteld na, stond op, ging achter de piano zitten en speelde het langzame deel uit de Sonate Pathétique van Beethoven.

Het woeden der gehele wereld, Maarten 't Hart,

  • met piano begeleiden
  • met piano uitvoeren

Klassiek ballet is een dansdiscipline waarbij je je lichaam perfect leert beheersen [...]. Deze lessen worden met piano begeleid.

http://www.cke.nl/

De meeste klavierwerken van Bach worden tegenwoordig vaak gewoon met piano uitgevoerd terwijl ze eigenlijk geschreven zijn voor clavecimbel.

http://members.chello.nl/~p.christians/bach.htm

  • gebeuk op de piano
  • gedreun op de piano
  • gehamer op de piano
  • een loopje op de piano
  • een riedeltje op de piano
  • op de piano aanslaan
  • op de piano begeleiden
  • op de piano oefenen
  • op de piano pingelen
  • op de piano spelen
  • op de piano tokkelen
  • op de piano uitvoeren
  • op piano
  • op de piano liggen
  • op de piano staan
  • op de piano zetten

Toen ik een jaar of zeven was, begon ik liedjes van de radio mee te spelen op de piano.

http://www.volumia.com/

Een professioneel pianist weet de spierkracht van zijn vingers zo toe te passen, dat hij onnavolgbaar snelle loopjes op de piano weet te maken.

NRC,

Valt de wereld nog te begrijpen - en het liefst in één klap? Harry Mulisch denkt van wel, sterker nog: hij heeft het meegemaakt, toen hij als 20-jarige op de piano een lage en een hoge c aansloeg. De toon was hetzelfde èn niet-hetzelfde. "Ineens begreep ik alles," aldus de auteur, die dit paradoxale inzicht uitwerkte in zijn magnum opus De compositie van de wereld (1980) waarin de wereld wordt verklaard uit 'de octaviteit'.

NRC,

Na enkele riedeltjes op de piano dook plots de sax van Parker op.

Bas, Annie Van Keymeulen,

'Mijnheer Godderis, de secretaris van de Vlaamse oudstrijders, heeft hij getracht te broodroven door hem aan 't ministerie aan te klagen als dinaso. Mijnheer Beulens, omdat hij de zang op de piano begeleid had op het Gulden Sporenfeest.'

Het verdriet van België, Hugo Claus,

Midden in de kakofonie van mijn gillende broers, lallende vader, een krijsende baby en het gebeuk op de piano, stond ik verdwaasd te kijken en te luisteren naar een vreemde werkelijkheid die ik niet begrijpen kon.

De kleine blonde dood, Boudewijn Büch,

Zij is mijn gedreun op de piano al vergeten en neuriet zelfs wat, in de keuken.

Danny, Clem Schouwenaars,

Zij wàs al razend toen ze mij in de Larousse zag kijken, maar mijn gehamer op de piano zal haar zeker nóg razender gemaakt hebben.

Danny, Clem Schouwenaars,

'Aha,' repliceerde Klakke dadelijk, terwijl hij heel funky op zijn piano tokkelde.

Verzameld proza, Jotie T'Hooft,

Meloen, wiens accent duidelijker werd naarmate hij zich meer opwond, beschuldigde ons van voedoe gehoil en geboink, Bettina op dwarsfluit, Eliazer op saxofoon, en ik op piano.

Ontdekking van de oostpool, Janwillem van de Wetering,

Aan het eind van de avond — we hadden toen al wat wijn gedronken — wilde Hester nog graag wat zingen en het sprak vanzelf dat ik haar begeleidde. Ze zette Schlichte Weisen van Reger op de piano, zei: "Ik heb nummer drie op les." Toen zong ze dat liefelijke liedje waarvan de titel 'Waldeinsamkeit' luidt.

Het woeden der gehele wereld, Maarten 't Hart,

Cas deed nooit geheimzinnig, nergens over. Hij wilde voorkomen dat ik me zou voelen als de tweede Mrs. de Winter, de vrouw in een film van Hitchcock, voor wie het verleden van haar man een spookhuis was. Het was niet dat verleden. Daar liet hij altijd een licht voor mij branden. Het heden was het, in ons pas gerestaureerde huis, waar het naar cement en nieuw hout rook, waar Het grote wonder, een boek met foto 's van vrucht tot baby, opengeslagen op de piano lag. Het was het heden, dat ik spookachtig zou gaan vinden.

Het limonadegevoel, Vonne van der Meer,

Er was een grote revue en daar heb ik een duet met mijn toenmalige vriendje gezongen. Bij hem thuis oefenden we op de piano.

http://www.volumia.com/

Nooit hebben ze me opgebeld om te zeggen dat ik zulk mooi proza schrijf, terwijl ik toch heel wat beter proza schrijf dan hun Piet op de piano pingelt.

Averechts, Gerrit Komrij,

Zij wil de choreografieën, die vaak verrassend eenvoudig en minimalistisch gepresenteerd zijn, authentiek houden. De muziek wordt dus nog steeds alleen live op de piano uitgevoerd.

De Standaard,

  • begeleiden vanaf de piano
  • dirigeren vanaf de piano
  • ondersteunen vanaf de piano

Jef Smits ondersteunt dit alles vanaf de piano en mag zich solistisch door de ouverture van Der Schauspieldirektor en Mozarts Turkse mars werken.

De Standaard,

Het koor, dat vaak een gehaaste, massieve en wilde indruk geeft, wordt gedirigeerd vanaf de piano, en dat zorgt voor opvallende balansproblemen.

http://www.klara.be/programmas/VUU/VUU010603.html,

  • voor (de) piano bewerken
  • voor (de) piano componeren
  • voor (de) piano schrijven
  • een concert voor piano en orkest
  • een concerto voor piano en orkest
  • een concert voor twee piano's
  • een concerto voor twee piano's
  • een romance voor viool en piano
  • een sonate voor viool en piano
  • een bagatelle voor piano
  • een etude voor piano
  • een prelude voor piano
  • een sonate voor piano
  • een studie voor piano

Dit werk behoorde vermoedelijk tot een wals bestaande uit twee delen en is geschreven voor piano.

http://www.kcb.be/pages_bib_nl/IB_catalogus.html,

Elke melomaan kan zo voor de vuist enkele komposities opnoemen die min of meer aan de omschrijving "oriëntaals" voldoen: In de Steppen van Midden-Azië van Alexander Borodin, de Sonate voor piano nr. 11, KV 331 van Wolfgang Amadeus Mozart met de fameuze Turkse Mars [...], Madama Butterfly van Giacomo Puccini en zoveel meer.

De Standaard,

Het Concerto voor piano en orkest van Edvard Grieg was het allereerste concertante werk om op plaat te worden vastgelegd, ten koste weliswaar van een pijnlijke ingreep: de eerste beweging werd met de helft ingekort!

De Standaard,

Een uur later is er pianomuziek van Tanja Dijksterhuis en Annelien Schouten, met als hoogtepunt een concert voor 2 piano's van W.A. Mozart.

Meppeler Courant,

Aan het begin van Svendsens Romance voor viool en piano had Josefien even wat problemen met intoneren, maar die wist ze met een kennelijk uitmuntend oor onmiddellijk te corrigeren.

Meppeler Courant,

Dat Viersens vioolspel in dit opzicht de kinderschoenen nog niet is ontgroeid, bleek eveneens uit haar felle maar ongenuanceerde vertolking van Janáceks Sonate voor viool en piano uit 1914.

NRC,

Daarnaast begon hij, weer terug in Nederland, voor piano te componeren en daarvan getuigt deze interessante CD.

http://www.piano-zang.nl/cd.htm,

Vaste verbindingen


achter de piano zitten


  1. piano spelen

    Ze zijn ook allebei gek op muziek maken. Gijs speelt gitaar en Roel zit het liefst achter de piano.

    http://www.damz.nl/interview/interview_pup-m2000.html,

    Voor de pauze zat Hans vooral achter de piano, later kwam hij in actie achter een elektronisch orgel met bamboepijpen.

    Meppeler Courant,

een rechte piano


  1. een piano met verticale klankkast; een buffetpiano

    Synoniem: buffetpiano ((vooral) in België)

    De biljarters waren nog niet aangekomen en de rechte piano, waarop die flesachtige bollen stonden waaruit je nootjes kon laten neerdalen voor een gulden en waarop hij Jules Vischjager vorig jaar nog Beethoven had horen spelen, was dichtgeslagen.

    Oprechter trouw, Henk Romijn Meijer,

een staande piano


  1. een piano met verticale klankkast; een buffetpiano

    Synoniem: buffetpiano ((vooral) in België)

    Staande piano of buffetpiano In het binnenste van de piano zijn er voor elk van de 88 toetsen aparte snaren aanwezig.

    http://users.pandora.be/rudy.hoekman/toetsen.htm

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


  • pianootje

Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • babypiano
  • barroompiano
  • Bechsteinpiano
  • Blüthnerpiano
  • buffetpiano
  • duimpiano
  • Fenderpiano
  • Gaveaupiano
  • huurpiano
  • Pullenpiano
  • rammelpiano
  • reproductiepiano
  • Rhodespiano
  • Rippenpiano
  • rolpiano
  • speelgoedpiano
  • Steinwaypiano
  • vleugelpiano

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • pianoacademie
  • pianoaccordeon
  • pianoakkoord
  • pianoatelier
  • pianoballad
  • pianoballade
  • pianoband
  • pianobank
  • pianobar
  • pianobegeleider
  • pianobegeleiding
  • pianobewerking
  • pianoblad
  • pianoboek
  • pianobouwer
  • pianobouwmeester
  • pianocomponist
  • pianocompositie
  • pianocompositie
  • pianoconcert
  • pianoconcerto
  • pianoconcours
  • pianodocent
  • pianodocente
  • pianodraad
  • pianoduo
  • piano-effect
  • piano-en-zangsessie
  • piano-epigram
  • piano-etude
  • pianofabriek
  • pianofabrikant
  • pianofantasie
  • pianoforte
  • pianogedeelte
  • pianogeluid
  • pianogenie
  • pianogepiemel
  • pianogeschiedenis
  • pianogetingel
  • pianogetokkel
  • pianogewriemel
  • pianohandel
  • pianohandelaar
  • pianohanden
  • pianohuur
  • piano-improvisatie
  • piano-intermezzo
  • piano-inzet
  • pianokamer
  • pianoklank
  • pianoklas
  • pianoklavier
  • pianoklavier
  • pianoklep
  • pianokoper
  • pianokruk
  • pianokwartet
  • pianokwintet
  • pianolamp
  • pianoleerling
  • pianoleeuw
  • pianoleraar
  • pianolerares
  • pianoles
  • pianolicht
  • pianoliefhebber
  • pianolijn
  • pianoliteratuur
  • pianoloop
  • pianoman
  • pianomarathon
  • pianomarkt
  • pianomechaniek
  • pianomethode
  • pianomijmering
  • pianomuziek
  • piano-oefening
  • piano-oeuvre
  • piano-onderdeel
  • piano-onderricht
  • piano-onderwijs
  • piano-opleiding
  • piano-optreden
  • piano-orgie
  • pianopartij
  • pianopartituur
  • pianopartner
  • pianopassage
  • pianopatroon
  • pianopedaal
  • pianopedagoge
  • pianopedagoog
  • pianoperiode
  • pianoplayer
  • pianoplezier
  • pianopoëet
  • pianopompend
  • pianoprelude
  • pianorecital
  • pianorepertoire
  • pianorepetitie
  • pianorestaurateur
  • pianoriedel
  • pianoriff
  • pianorol
  • pianorolcollectie
  • pianoscharnier
  • pianoschets
  • pianoschool
  • pianoservice
  • pianosessie
  • pianosextet
  • pianosnaar
  • pianosolist
  • pianosoliste
  • pianosolo
  • pianosonate
  • pianospeelklas
  • pianospel
  • pianospelen
  • pianospeler
  • pianostemmen
  • pianostemmer
  • pianostoel
  • pianostuk
  • pianosuite
  • pianotaal
  • pianotalent
  • pianotechniek
  • pianotoets
  • pianotoetsenbord
  • pianotoon
  • pianotranscriptie
  • pianotrio
  • pianovakhandel
  • pianovakhandelaar
  • pianoversie
  • pianovervoerbedrijf
  • pianovingers
  • pianovirtuoos
  • pianovirtuositeit
  • pianovoorstelling
  • pianoweergave
  • pianowerk
  • pianowijsvinger
  • pianowinkel
  • pianowonderkind

piano 1.1

muziekspel op een piano; pianospel

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

Semagram


Piano…

is spel

      Algemene voorbeelden


      De omgeving noemde haar kunstenares, een woord dat zij nooit in verband met zichzelf in de mond nam toen haar talenten voor piano en zang meer dan doorsnee bleken.

      De garderobier, Donald Niedekker,

      Het leek een afstandelijke orakelstem, die haar volle intensiteit kreeg door de beurtelingse begeleiding van de meditatieve cello, de nu eens kwinkelende dan weer venijnige viool en de schrikbarende en sardonische noodlotsslagen van Afanassievs piano.

      De Standaard,

      Het begint met de verleidelijke stem van Dianne Reeves in Maiden Voyage, begeleid door de delicate piano van Geri Allen.

      De Standaard,

      Concert: trombonist Ray Anderson met Simon Nabatov (piano), Mark Helias (contrabas), Billy Hart (drums).

      NRC,

      Het Guarneri trio, Danièlee Dechenne, piano, Eeva Koskinken, viool en Jean Decroos, cello, voert zondagochtend een nieuw werk, Pianotrio, van de Meppeler componist Willem Stoppelenburg uit.

      Meppeler Courant,

      Combinatiemogelijkheden


      als object bij een werkwoord


      • piano spelen

      Dan, op een avond als ik er niet ben, of piano zit te spelen, verdwijnt hij naar zijn werkkamer.

      Het limonadegevoel, Vonne van der Meer,

      Als je een tijdje geen piano speelt, gaat je techniek razendsnel achteruit, maar soms verstrijken wel tien jaar tussen twee echte vorstperiodes met schaatsijs, en hoef je na die tien jaar maar even op je doorlopers of schoonrijders te staan om het weer te pakken te hebben.

      Het woeden der gehele wereld, Maarten 't Hart,

      En als ze een tijd lang geen brief had gekregen, omdat mijn vader op volle zee was en geen haven aandeed, speelde ze piano, Rachmaninov.

      Hier ben ik, Donald Niedekker,

      Zo kreeg de piano spelende glitternicht Liberace in 1955 al vijftig duizend dollar per week in de Riviera.

      Viva Las Vegas, Max Pam,

      overig


      • piano vierhandig

      En wie hoorde ooit nog de sonate in D groot voor piano vierhandig van Beethoven: de luchthartige weemoed om alles wat verdween achter de horizon van Weense congressen en vergelijkbaar schandelijk gemarchandeer?

      Het overspelige gras, Louis Ferron,

      Vaste verbindingen


      piano spelen


      1. bewegingen maken die lijken op het spel van de vingers op de piano

        Rondwervelende ledematen schoven weer netjes in hun kommen, spieren werden bestuurbaar, haar tenen speelden piano in haar schoenen, opgewekt.

        Mensen met een hobby, Désanne van Brederode,

      Woordfamilie


      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      piano 1.2

      techniek van het pianospel; vaardigheid in het pianospel; studie van het pianospel

      Betekenisbetrekking


      metonymie
      Betrokken betekenissen1.0 : 1.2

      Semagram


      Piano…

      is een vaardigheid

          Algemene voorbeelden


          'Ik ben muziek gaan studeren om me voor te bereiden op de contrabas. Gitaar. Wat moest ik anders doen?' 'Piano, dat had je moeten doen, piano en compositie!' 'Piano', herhaalde ik, naar adem happend.

          Bas, Annie Van Keymeulen,

          Jazz afstudeerrichtingen drums/percussie, piano, basgitaar en zang. Argentijnse tango afstudeerrichtingen: bandoneon, piano, viool en contrabas.

          http://www.wirehub.nl/~hmtr/rc/ned/opleidingen.htm

          Maarten Gal heeft zijn opleiding op het conservatorium in Zwolle gevolgd waar hij als hoofvak hoorn koos en als bijvak piano.

          Meppeler Courant,

          Combinatiemogelijkheden


          als object bij een werkwoord


          • piano leren
          • piano oefenen
          • piano studeren

          Daardoor had ik alle ochtenden vrij om piano te studeren of ergens te gaan stemmen of biografieën over grote componisten te lezen.

          Het woeden der gehele wereld, Maarten 't Hart,

          'En waar had ik dan piano moeten oefenen?'

          Bas, Annie Van Keymeulen,

          Het was geen toeval dat plots alle boeredochters zonodig piano moesten leren en dat boerinnen een onvermoede interesse begonnen te ontwikkelen voor Perzische tapijten, kunstvoorwerpen en schilderijen.

          De lange geboorte, Lut Ureel,

          met adjectief ervoor


          • klassieke piano

          "Ik heb een klassieke opleiding genoten op alle vlakken: Latijn-Griekse gedaan in een nonnenschool, klassieke piano en zang gestudeerd."

          De Standaard,

          Terrasson is de zoon van een Afro-Amerikaanse moeder en een Franse vader. Hij groeide op in Frankrijk, studeerde klassieke piano en raakte als tiener verslingerd aan jazz.

          De Standaard,

          in voorzetselgroep


          • een prijs voor piano

          In zijn jeugd behaalde hij een prijs voor piano aan het Brugse Conservatorium.

          http://www.rombaux.be/main.htm

          met substantief ervoor


          • een docent piano
          • een examen piano
          • een leerling piano
          • een prijs piano
          • een wedstrijd piano

          Helmig van der Vegt, docent piano aan de Popschool, afdeling van de Regionale School voor Musische Vorming, geeft maandag 15 mei een midi-presentatie.

          Meppeler Courant,

          In 1975 schreef Maes het opgelegde concerto voor de Elisabethwedstrijd piano.

          De Standaard,

          Op mijn twaalfde haalde ik al mijn prijs notenleer, en drie jaar later mijn prijs piano.

          De Standaard,

          Ralph van Manen begon zijn muzikale loopbaan als zanger/pianist bij de voormalige gospelformatie Target [...]. Na het uiteenvallen van Target in 1991 bereidde Ralph zich voor op een solo-carrière. Zijn studie aan het Conservatorium en voor het staatsexamen piano kwamen daarbij goed van pas.

          Meppeler Courant,

          Woordfamilie


          Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          • pianostudent
          • pianostudie

          piano 1.3

          muziek voortgebracht door of geschreven voor een piano

          Betekenisbetrekking


          metonymie
          Betrokken betekenissen1.0 : 1.3

          Semagram


          Een piano…

          is muziek

              Algemene voorbeelden


              En klik je het spoor, waarop de piano staat uit en start je de sequencer, dan speel je toch lekker zelf de solo en laat je de andere sporen jou keurig netjes begeleiden.

              http://www.muziek-gg.com/

              Het eerste kwartier bleef je je verwonderen over een piano die kristalhelder door de mix kwam, of de gitaarpartijen die elk apart goed hoorbaar waren.

              De Standaard,

              Vooral op ritmisch vlak vullen de piano en het orkest elkaar aan en beide partijen zijn ook evenwichtig uitgewerkt.

              De Standaard,

              Toen we thuiskwamen zat mijn vader in een donkere kamer piano te spelen. Mijn moeder zei: "Gaan jullie maar naar boven, als het eten klaar is, roep ik wel." Het hele huis klonk naar piano. Hij zong hardop mee. Rare liederen. Het enige andere geluid was het gesis van de snelkookpan in de keuken.

              De kleine blonde dood, Boudewijn Büch,

              Combinatiemogelijkheden


              met adjectief ervoor


              • een funky piano
              • een jazzy piano
              • klassieke piano

              De Amerikaanse zangeres wordt door fans gekoesterd om haar erg expressieve voordracht: een hoog stemmetje dat zich bijzonder goed voelt in een zee van ruimte. Een jazzy piano, een romantische viool, en liefst van al veel stilte.

              De Standaard,

              Naast de onvermoeibare Previte zijn er forse koperblazers en rieten, een vaak funky piano en een stevige bas.

              De Standaard,

              Tijdens de eigenlijke show hoorden we af en toe een verrassende sample van een stukje klassieke piano of kitscherige filmmuziek, maar de bas klonk de hele tijd als een tandartsboor.

              De Standaard,

              in voorzetselgroep


              • in de piano

              Het secco gespeelde akkoord in de piano in de eerste maat is het uitgangspunt voor de hele compositie.

              http://members.lycos.nl/willemjeths/scriptieJeths.htm,

              Een degelijke, gedreven en spannende vertolking, al mocht het eerste deel wel iets pittiger en miste ik in het derde een fractie frivoliteit in de piano's en poëtische subtiliteit in het slagwerk.

              De Standaard,

              Woordfamilie


              Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              • bluespiano
              • jazzpiano

              Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              • pianothema

              piano 1.4

              iemand die piano speelt; iemand die een pianopartij vertolkt; pianist

              Betekenisbetrekking


              metonymie
              Betrokken betekenissen1.0 : 1.4

              Semagram


              Een piano…

              is een persoon

                  Algemene voorbeelden


                  Het programma van het muziekfestijn ziet er als volgt uit: zaterdag 12 november 20.30: Het Osiris Trio – viool, cello en piano – voert de wereldpremière uit van een werk van Jan Rokus van Roosendael, die in zijn hedendaagse composities sterk verwijst naar de 16e-eeuwse polyfonie.

                  http://www.jeroenboschjaar.nl/frameset2.html

                  Carnaval des Animaux' is origineel geschreven voor een groot kamermuziekgezelschap bestaande uit 2 piano's, strijkwintet, fluit, klarinet, glasharmonica en xilofoon.

                  Meppeler Courant,

                  Het combo (bestaande uit piano, gitaar, synthesizer en drums) speelt een belangrijke rol tijdens de uitvoeringen.

                  http://www.homepages.hetnet.nl/~cellargospel/index.html

                  piano 1.5

                  klanktimbre van een piano

                  Betekenisbetrekking


                  metonymie
                  Betrokken betekenissen1.0 : 1.5

                  Semagram


                  Piano…

                  is een geluid

                      Algemene voorbeelden


                      Je beschikt over 20 kwaliteitsklanken, zoals piano, strings, choir en bass - plus split presets om verschillende klanken te spelen in het hoge en het lage register, en een Dual-functie om tones over elkaar te leggen.

                      http://www.roland.be/productinfo/detail-N.asp?Welke=356

                      piano 2.0

                      ((vooral) in Nederland. Vooral in Nederland wordt het woord gebruikt voor een instrument met een verticale klankkast om het te onderscheiden van de vleugel, die een horizontale klankkast heeft. Dit onderscheid blijft overigens beperkt tot gebruik van het woord om het meubel aan te duiden. Wanneer het instrument genoemd wordt in zijn specifieke functie van muziekinstrument, wordt het onderscheid niet gemaakt. In België daarentegen wordt piano gebruikt als algemene benaming voor de twee types instrumenten en wordt de vleugel, waar men het nodig vindt het onderscheid te maken, aangeduid als vleugelpiano. Voor de rechtopstaande piano wordt in België wel het woord buffetpiano gebruikt, maar dat is ver van algemeen.)

                      piano met een rechtopstaande, verticale klankkast, die vooral wordt gebruikt als huisinstrument en lesinstrument, veel minder vaak bij concerten

                      Betekenisbetrekking


                      specialisering
                      Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

                      Semagram


                      Een piano…

                      is een muziekinstrument

                      • [Geluid] kan normaal 88 noten produceren; kan klankvolumes van zeer zacht tot zeer luid voortbrengen; maakt geluiden die onmiddellijk na het aanslaan van de toets worden afgebroken en alleen nog nagalm laten horen; heeft een krachtig en ver dragend geluid; kan dreunen in het laag; kan in het hoog tinkelen als een carillon; kan zeer expressieve klanken voortbrengen
                      • [Omvang concreet] is een groot muziekinstrument
                      • [Uiterlijk] heeft vaak een glanzend uiterlijk; is meestal zwart, bruin, of soms wit
                      • [Attribuut] wordt meestal bespeeld vanaf een pianokruk
                      • [Bouw] heeft een toetsenbord of klavier met witte en zwarte toetsen, dat kan worden afgedekt met een klep; heeft een klankkast met hamermechaniek, snaren en klankbodem, die aan de bovenkant geopend kan worden; beschikt over een pedaalinrichting met twee, soms drie pedalen voor het klankvolume en de resonantie; heeft een verticale klankkast, die haaks op het toetsenbord staat
                      • [Functie] wordt gebruikt voor het maken van muziek, als solo-instrument, begeleidingsinstrument, of als onderdeel van een ensemble of orkest; komt voor in uiteenlopende genres, zoals klassieke muziek, jazz, blues, rock, popmuziek en andere vormen van lichte muziek; wordt, in tegenstelling tot de vleugel, vooral gebruikt als huisinstrument en als lesinstrument
                      • [Gewicht] is zwaar
                      • [Beweegbaarheid] is door zijn gewicht niet of nauwelijks verplaatsbaar door één persoon
                      • [Gebruikswijze] wordt bespeeld met de vingers op het toetsenbord en met de voeten op de pedalen
                      • [Werking of functionering] brengt tonen voort doordat de vingeraanslagen van de toetsen overgebracht worden op de hamertjes, die op hun beurt de snaren doen trillen; brengt luidere of gedempte tonen voort door het gebruik van de pedalen
                      • [Gebruiker] wordt bespeeld door een pianist; wordt bespeeld door één speler of ook, in het geval van een quatre-mains, twee spelers
                      • [Waardering] is een hooggewaardeerd muziekinstrument; wordt ook gewaardeerd als kostbaar meubel in een interieur

                      Algemene voorbeelden


                      Begrijpen kan ik het nog steeds niet, maar ik weet wel dat ik daar, ofschoon ik niet zo bevreesd was als voor God die je zocht te doden, desondanks met het zweet in mijn handen zat te stemmen en dat ik er veel langer over heb gedaan dan over enige andere vleugel of piano, terwijl het instrument toch nauwelijks ontstemd mocht heten.

                      Het woeden der gehele wereld, Maarten 't Hart,

                      Bob kijkt peilend omhoog en vloekt. 'Een mooie entourage om Laurel en Hardy met een piano naar boven te sturen,' zegt hij.

                      De kus, Jan Wolkers,

                      De vleugel is een buitengewoon ingewikkelde constructie van vele gebogen en gespannen houtlagen, overkoepeld door een gigantisch gietijzeren staketsel, met rijen snaren, toetsen, pedalen, en als klap op de vuurpijl een onvoorstelbaar ingewikkeld hamermechaniek. De piano is wat minder ingewikkeld, maar nog altijd een kolossaal instrument waar je niet makkelijk omheen kunt.

                      http://www.itoa.nl/pso/index.htm,

                      Twee piano's en een vleugel zijn beschikbaar buiten lestijden.

                      http://toneelacademie.hszuyd.nl/html/1to1pr.html

                      Bovendien hadden we thuis een piano en later een vleugel, waar hij vaak op speelde.

                      http://www.volumia.com/

                      Maar ook als meubelstuk geniet zowel piano als vleugel nog immer veel aanzien.

                      http://www.itoa.nl/pso/index.htm,

                      piano 3.0

                      met een geringe geluidssterkte, zacht, als aanduiding in een partituur voor de uitvoeringswijze van een muziekwerk

                      Algemene voorbeelden


                      Maar waar de aanhef van de tenorhoorn forte en "mit grossen Ton" hoort te klinken, laat Boulez hem piano (of hoogstens mezzoforte) inzetten, en houdt de toon heel klein.

                      De Standaard,

                      Svetlanov houdt de symfonie meestal zo klein mogelijk, ver onder het mezzoforte-niveau - lange tijd kan hij het orkest piano en pianissimo laten spelen en vaak lijkt de symfonie te bestaan uit kamermuziek voor ensemble of zelfs voor een kwartet.

                      NRC,

                      De clavecimbel is in de romantiek opgevolgd door de pianoforte. Het verschil met de clavecimbel was dat dit instrument zowel hard (forte) als zacht (piano) kon klinken.

                      http://members.chello.nl/~p.christians/Beethoven.htm

                      Als er één kwartet van Mozart ernstig is, dan is het wel het 15de, K.421: het enige van zijn zes Haydn-kwartetten in mineur, dat bovendien niet gewoon piano inzet, maar - veel suggestiever - met gedempte, ingehouden stem.

                      De Standaard,

                      Combinatiemogelijkheden


                      met telwoord ervoor


                      • dubbele piano

                      Het was eerder het regelrechte lawaai van een filharmonisch orkest met ongestemde instrumenten, waarvan elke artiest een ander muziekstuk brengt op hetzelfde tijdstip, in een crescendo van dubbele piano naar een alles overtreffende fortissimo.

                      De Openbaring, Tom De Cock,

                      Woordfamilie


                      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                      • altvioolpiano

                      piano 3.1

                      teken p in een muziekpartituur om aan te geven dat wat volgt zacht moet klinken

                      Betekenisbetrekking


                      metonymie
                      Betrokken betekenissen3.0 : 3.1

                      Semagram


                      Een piano…

                      is een teken

                          Algemene voorbeelden


                          Het vreemde was [...] dat Polo de Haas het zo goed speelde, zodat een voorprogramma-gevoelige er zonder aarzelen bij had kunnen wegzwijmelen. Polo zei een beetje afwerend dat dat nu eenmaal zijn vak was, als er een forte staat speelt hij wat luider dan wanneer er piano staat.

                          Het principe van nieuwsgierigheid, Dick Hillenius,

                          piano 3.2

                          passage in een muziekstuk die zacht gespeeld wordt of dient te worden

                          Betekenisbetrekking


                          metonymie
                          Betrokken betekenissen3.0 : 3.2

                          Semagram


                          Een piano…

                          is een deel van een muziekstuk

                              Algemene voorbeelden


                              De stemvorming en de haast ideale stembeheersing waarborgen een homogene klank die evenveel draagkracht heeft in de gecultiveerde forte's als in de transparante piano's.

                              De Standaard,

                              Verhoeff zorgde voor een perfekte regie op de scène en dankzij hem worden niet alleen de gekultiveerde klankdecibels getoond, maar eveneens de prachtige piano's met veel draagkracht.

                              De Standaard,