schaap


schaap 1.0

zoogdier met een dikke wollen vacht, dat wordt gehouden als landbouwhuisdier, en dat behalve voor de wol ook voor de melk en het vlees wordt gehouden

Semagram


Een schaap…

is een zoogdier; is een dier

  • [Afmeting] heeft een schofthoogte van ongeveer 70 cm
  • [Geluid] blaat; maakt een blatend geluid
  • [Kleur] heeft een vacht die witachtig is bij de rassen die bij ons het meest verspreid zijn, maar bij andere rassen bruin of zwart
  • [Attribuut] heeft vaak een oormerk
  • [Bouw] is gewerveld; heeft vier poten
  • [Deel] heeft een dikke, wollige, kroezende en in elkaar klittende vacht; heeft onderbenen die niet zo sterk behaard zijn; heeft hoeven; heeft vaak horens, grote, naar achter gekromde bij de rammen en kleine of helemaal geen horens bij de ooien
  • [Functie] geeft melk, wordt geschoren voor de productie van wol en wordt soms gefokt voor het vlees
  • [Herkomst of oorsprong] stamt af van wilde schapen uit het geslacht OVIS
  • [Voortplanting] brengt de jongen levend ter wereld
  • [Plaats] wordt op weilanden van een boerderij gehouden of, onder de hoede van een herder, in natuurlijk graasgebied
  • [Leeftijd] kan 15 tot 20 jaar oud worden; wordt als jong lam genoemd
  • [Behandeling of bewerking] wordt geschoren; wordt gemolken; wordt geslacht
  • [Gedrag] is een planteneter; graast; is een herkauwer
  • [Product of vrucht] levert wol, melk en vlees
  • [Waardering] wekt medelijden op door zijn weerloosheid; wordt ook door sommigen beschouwd als een dom kuddedier
  • [Voorstellingswijze] geldt in christelijke mythologie als het symbool van onschuld, als iets wat zich schuldeloos en zonder verweer laat slachtofferen

Wetenschappelijke naam: Ovis aries

RijkAnimalia; Dieren
StamChordata; Chordadieren
KlasseMammalia; Zoogdieren
OrdeArtiodactyla; Evenhoevigen
FamilieBovidae; Holhoornigen
GeslachtOvis; Schapen
SoortOvis aries

Algemene voorbeelden


Darmsnaren. Darm van een schaap is het traditionele materiaal voor snaren [...]. De kern van darmsnaren bestaat uit een of meer geprepareerde, in elkaar gedraaide dunne repen schapedarm.

http://www.bbviolins.nl/

De schapen grazen het gras kort en leveren wol.

http://www.dekleineaarde.nl/

Als er een schaap wegschiet zal de hond automatisch het dier weer terug brengen zonder dat hem daartoe een commando is gegeven.

http://home.planet.nl/~abbin017/schapent.htm

Schapen en geiten kunnen lijden aan de ziekte scrapie.

http://www.dlv.nl/,

Wales telt dubbel zoveel schapen als mensen, en in de lente neemt dit aantal nog toe.

De Standaard,

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • blaten
  • grazen
  • mekkeren

Een schaap dat graast maakt alleen maar deel uit van het landschap, een buizerd die jaagt maakt van het landschap een plaats waar geleefd wordt omdat er ook wordt gedood.

Calvados, Elvis Peeters,

De stier loeide, de leeuwen brulden, de beer gromde, het schaap blaatte, de panter huilde, de anka weende, de kat miauwde, de pauw krijste.

http://ufo.be/rubrieken/geschiedenis/ufo-history/salomon-ufo.html

Op het talud van de dijk grazen schapen, waarvoor op verspreide afstanden voederplaatsen zijn ingericht.

http://www.homepages.hetnet.nl/~ridmrt55/Inlnew.htm

Schapen mekkerden en schrokken op als wij naderden.

De lange geboorte, Lut Ureel,

als object bij een werkwoord


  • een schaap klonen
  • een schaap kloneren
  • een schaap scheren
  • een schaap slachten
  • schapen drijven
  • schapen fokken
  • schapen hoeden
  • schapen houden
  • schapen kweken
  • schapen scheren
  • schapen weiden

Daarna begon de mens schapen te fokken om te voldoen aan de eis van zoveel mogelijk wol per schaap.

http://www.wereldveganismedag.nl/wvd_n/wvd_n_broc_2002.htm,

Uiteindelijk vroeg God aan Abraham dat hij zijn zoon zou sparen en zond hem een engel met een schaap als offer. Op het offerfeest slacht elke familie een schaap of de voorgeschreven manier.

http://www.student.kuleuven.ac.be/~m9919504/islam.htm

De Bedoeïenen laten anderen voor hun zaak praten omdat ze hebben geleerd dat er naar hen niet wordt geluisterd [...]. Bijna een kwart eeuw werden ze met rust gelaten en konden ze hun schapen en geiten weiden over de uitgestrekte heuvels, waar in de winter zware regens vallen die de woestijn kortstondig groen verven en water door de wadi's, rivierbeddingen, jaagt.

De Standaard,

Een buitengewoon dominerende, autoritaire man die zijn leven lang gebukt ging onder schuld en angst, die uiteindelijk te herleiden waren tot een gebeurtenis op zijn 11e jaar, toen hij tijdens slecht weer op het platteland waar hij de schapen hoedde, op een steen klom, de vuist naar de hemel balde en in een opwelling God vervloekte vanwege de kou en de honger.

http://home.wxs.nl/~srw/,

De geboorte van het gekloonde schaap Dolly in 1997 maakte een golf van reacties los: als het lukt om uit een volgroeide uiercel een schaap te kloneren, dan zal het niet lang duren of ook de mens kan worden gekloneerd, was de teneur van de berichtgeving.

http://www.rathenau.nl/nl/profiel/index.html

Waarom konden wetenschappers wel een schaap klonen maar waren ze niet bereid om mensen te helpen?

http://www.skepsis.nl/raelianen.html,

Laat u dus heel goed voorlichten bij een fokker of liefhebber van Border Collies en bedenk dat die Border Collie die zo mooi dat eye vertoont bij het schapen drijven dat ook doet bij het verkeer in uw huiselijke omgeving.

http://home.planet.nl/~abbin017/aankoop.htm

Ik ben nog niet oud genoeg om schapen te gaan kweken in de Kempen.

Het beleg van Brussel, Frans Verleyen,

Ze was nu twee jaar dood en hij had sindsdien nog geen schaap geslacht.

Werk, Josse De Pauw,

De schapen worden handmatig geschoren door onze vaste schaapscheerder Gertjan, en er zijn talloze festiviteiten omheen: schminken voor kinderen [...]; line-dancing, knutselen bij de stand van Berbar's winkeltje en weven.

http://hklinken.www.cistron.nl/kinderboerderij.htm,

Van schrik waren de mensen het slachthuisterrein afgerend, het schaap achterlatend. Diezelfde avond nam Smokkelgraads het dier mee, met samengebonden poten achter op zijn fiets en schonk het aan een bevriende boer die schapen hield om het land te onderhouden.

De Hunnen. Dl. 3: Vrede, Jan Cremer,

Als regel hoeden herdershonden schapen.

Poot: verhalen over de hond, Midas Dekkers,

met adjectief ervoor


  • makke schapen

Het is belangrijk makke schapen te gebruiken, nooit geen rammen of ooien met lammeren, zij kunnen een jonge hond door een onverwachte stoot voor zijn leven verpesten.

http://home.planet.nl/~abbin017/schapent.htm

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • blatende schapen

Ze lachte als een blatend schaap.

Ook zot zijn doet zeer, Julia Peraldi,

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een gekloneerd schaap
  • een gekloond schaap
  • een geschoren schaap
  • een verloren schaap

Naar aanleiding van publieke reacties op het gekloonde schaap Dolly, vond de overheid het opnieuw tijd voor een publiek debat.

http://www.minocw.nl/genomics/notabiotech.pdf,

Zo begin ik langzaam te lijken op de Goede Herder op zoek naar een verloren schaap.

Onrust, J.M.A. Biesheuvel,

De komst van het gekloneerde schaap Dolly.

http://www.healthlaw.nl/index.html,

Bovendien zijn geschoren schapen schoner, wat de hygiëne bij het melken ten goede komt.

http://www.schapenkaas.nl/

met substantief ervoor


  • een kudde schapen

Voor de trappen van de nationale Bank Markazi-Iran liep een boer met een kudde schapen dwars door het verkeer, dat over een uurtje voor het absoluutste spitsuur ter wereld zou zorgen.

Het beleg van Brussel, Frans Verleyen,

Toen hij weer eens zijn kudde schapen wilde laten drinken en daartoe een emmer water uit de put omhooghaalde, zag hij in die emmer een Lieve Vrouwe-beeldje liggen.

http://www.redemptoristen.nl/Roermond/geschiedenis/historie.htm

voorafgegaan door als


  • zo mak als schapen
  • mak als schapen

Daar worden de wilde zwijnen en herten doorheen gestuurd, die zijn zo mak als schapen want die worden gevoerd door de jachtopzieners daar.

De Hunnen. Dl. 3: Vrede, Jan Cremer,

Hij stond naast zijn auto in de berm aan de kant van een snelweg, waarover het verkeer, mak als schapen, in slow-motion, want het mistte, langs hem heen voorbij schoof.

Winterlicht. Een vergeetboek, Jeroen Brouwers,

Vaste verbindingen


Texels schaap


  1. schaap van een ras dat genoemd is naar het eiland Texel, waar het vandaan komt

    Synoniem: 2.0 - op Texel gefokt schapenras

    Langzamerhand ontstond daarna het Texelse schaap, ook wel bekend als de Texelaar, met een groot aanpassingsvermogen en een goede vleeskwaliteit.

    http://www.texels-schaap.nl/

Drents schaap


  1. schaap van een ras dat genoemd is naar de provincie Drenthe, waar het vandaan komt

    Als het aan de Stichting tot Behoud van Drentse Schaapskudden (SBDS) ligt, wordt 1996 het jaar van het Drentse schaap.

    Meppeler Courant,

Vlaams schaap


  1. schaap van een ras dat in Vlaanderen gefokt is

    Het Vlaamse schaap is een melkrijk en zeer vruchtbaar dier, de ooien brengen zelf makkelijk drie lammeren groot.

    http://home2.planetinternet.be/stilerf/schapen.htm

    Vermoedelijk werden sinds de negentiende eeuw uit het Vlaams schaap dieren geselecteerd met een melktypisch karakter.

    http://home2.planetinternet.be/stilerf/schapen.htm

Kempens schaap


  1. schaap van een ras dat genoemd is naar de Kempen, de streek waar het vandaan komt

    Het Kempens schaap is een middelgroot schaap dat de indruk geeft om hoog op de benen te staan.

    http://home2.planetinternet.be/stilerf/schapen.htm

Schoonebeker schaap


  1. schaap van een ras dat genoemd is naar de plaats Schoonebeek in Drenthe

    Synoniem: Schoonebekerschaap

    Het Schoonebeker schaap zal als ras verloren gaan.

    Meppeler Courant,

    De kudde 140 zeldzame Schoonebeeker schapen in Tongeren wordt morgen afgemaakt, deelde Brinkhorst verder mee.

    NRC,

Ardens schaap


  1. Lokale herders uit klein-Brabant (= streek rond Bornem) hebben dit Ardense schaap aangehouden voor het fokken van Paaslammeren.

    http://home2.planetinternet.be/stilerf/schapen.htm

een schaap met vijf poten


  1. iemand die of iets wat aan dermate uitzonderlijke kwaliteitseisen moet voldoen dat hij of het waarschijnlijk niet bestaat

    Maar echt een mooie film zou het niet worden, je kon proberen wat je wou, want Rudi wenste een schaap met vijf poten.

    De dronken kanarie, Jan Gerhard Toonder,

    Militaire kleding moet idealiter licht zijn maar ook scherf- of kogelwerend, verkoelen in de hitte en warmte geven in de kou, ventileren en tegelijkertijd bescherming bieden tegen gas of biologische wapens. Het ideale soldatenpak is een schaap met vijf poten en eigenlijk zijn die vijf poten nog te weinig.

    http://www.tno.nl/nieuws/tno_magazine/archief/2003/december_2003/tw6_24_27.html

    Niemand kan helemaal aan een profielschets beantwoorden. Dan vraag je een schaap met vijf poten.

    Het Bureau. Dl. 6: Afgang, J.J. Voskuil,

zwart schaap


  1. iemand die zich volgens de gedragsregels van zijn milieu misdraagt, en die om die reden ook vaak wordt uitgesloten
    Vaak gaat het om een enkeling die zich anders gedraagt dan de anderen en komt de verbinding voor met het bepaald lidwoord het.

    Meer dan 60 jaar was Edward VIII, ooit koning van Groot-Brittannië, en het zwarte schaap van de Engelse koninklijke familie, taboe bij zijn nazaten.

    De Standaard,

    Elk beroep kent zijn zwarte schapen en er zullen zeker dokters opstaan die mits betaling een gunstige twee of derde opinie zullen tekenen.

    http://www.alert-info.be/General/Witboek-Euthanasie-LivreBlanc.pdf,

    De Princesse de Ligne had haar boekhandelaar opdracht gegeven tegen elke prijs de amoureuze memoires van het zwarte schaap uit haar familie, een roemruchte roué, te kopen.

    Averechts, Gerrit Komrij,

  2. iemand die of iets wat alle schuld krijgt voor wat verkeerd gegaan is; zondebok

    Synoniem: zondebok

    Bij politici leeft het gevoel dat ze hoe dan ook het zwart schaap worden als Cassatie Connerotte wandelen stuurt.

    De Standaard,

    Overigens hebben de politici met het stabiliteitspact een prachtig zwart schaap om onpopulaire bezuiningsmaatregelen aan toe te schrijven.

    De Standaard,

  3. iemand die men steeds op zijn weg vindt om zijn ambities te fnuiken; zwart beest

    Synoniem: zwart beest

    In de halve finales moesten Ceulemans en Jaspers elkaar voor de zoveelste keer in de ogen zien. Het lijkt er op of Dick zowat het zwarte schaap voor de Ceu aan het worden is. Vorige week, in competitieverband, won de Nederlander met 50-16 en ook nu kwam Ceulemans er slechts in de derde set even aan te pas.

    De Standaard,

  4. iets wat zeer laag in aanzien staat

    Hij viste de zwarte schapen van de architectuur op: de treinstations en de bruggen.

    De Standaard,

de bokken van de schapen scheiden


  1. de goede, nuttige of waardevolle zaken of personen scheiden van de slechte, nutteloze of waardeloze

    Waar ben je, te midden van dit stuwen van lichamen, onder dit onwezenlijke lichtgewriemel, in deze ruimte, die tot in eindeloosheden vol stuwende lichamen onder onwezenlijk lichtgewriemel is [..], en ik bezig ben vloeibaar te worden? Als er zodadelijk door de monsterlibellen toe wordt overgegaan de bokken van de schapen te scheiden, en ik tot de melaatse bokken blijk te behoren en jij tot de schaapjes, m'n schaapje, zul je dan toch, stiekem, bij mij blijven.

    Zonsopgangen boven zee, Jeroen Brouwers,

    Het conflict betreft vooral de vraag of de vijfentwintig jaar gevolgde koers, waarbij "kennerschap" werd ingezet bij een grootscheepse poging om in het werk van Rembrandt de schapen van de bokken te scheiden, kon worden volgehouden.

    NRC,

zich als een mak schaap naar de slachtbank laten leiden


  1. Vormvariant: zich als een mak schaap naar de slachtbank laten voeren

    zich gedwee, zonder verzet in een situatie laten brengen die het eigen belang schaadt, maar die door anderen wordt opgedrongen

    Theun de Vries zou zich nooit als een mak schaap naar de slachtbank hebben laten leiden.

    Lisa's adem, Karel Glastra van Loon,

    En het zijn niet alleen de kamerleden van de meerderheid - die zich "als een schaap naar de slachtbank laten voeren door de regering" - die een veeg uit de pan krijgen.

    De Standaard,

    Er wordt altijd over de joden gesproken alsof ze zich als schapen naar de slachtbank hebben laten voeren.

    De Standaard,

de eerste schapen zijn over de dam


  1. enkelen hebben het gewaagd om een stap in het onbekende te zetten of om een risico te nemen, zodat men mag hopen dat, als het ze goed vergaat, ook anderen zullen volgen

    Nadat de eerste schapen over de dam waren, breidde de beweging zich uit tot ruim tweehonderd leden, die in groepen door het land trokken.

    http://www.groene.nl/1997/16/rn_sekte.html,

    Zelfs in computerbladen zie je maar zelden een elektronisch postadres in een advertentie, al zijn de eerste schapen over de dam.

    NRC,

Spreekwoorden


Als één schaap over de dam is, volgen er (wel) meer


  1. zodra er iemand als eerste een bepaald risico genomen heeft en het er goed van af gebracht heeft, komen er anderen die hetzelfde doen.

    'Ik moet toegeven dat ik persoonlijk erg veel van Machu Pichu for Men, de nieuwste van Salvatore Visconti hou. Zoet avant-gardistisch en toch van een Romeinse mannelijkheid. Ik heb alleen de indruk dat ik één van de weinige chirurgen ben die hem durft te dragen. Eerlijk gezegd, ik voel mij daardoor een beetje geïsoleerd in het milieu. Maar als één schaap over de dam is, volgen er wel meer, zeg ik altijd.'

    Cargo, Patrick Conrad,

    Enkele Noordhollandse leliekwekers transporteren hun bollen naar Polen om ze daar te laten ontdoen van de schubben. Na bewerking komen de bollen weer terug naar Nederland [...]. Volgens de Koninklijke Algemene Vereniging voor Bloembollencultuur (KAVB) gaat het slechts om een handjevol kwekers, maar moet het kabinet dit signaal wel serieus nemen. 'Als er één schaap over de dam is, volgen er meer', aldus voorzitter J. Langeslag.

    Meppeler Courant,

    Als er één schaap over de dam is, volgen er meer en dus sloegen auteurs als Lourdes Ortiz en Ana Rossetti dezelfde weg in.

    De Standaard,

Er gaan veel makke schapen in een hok; Er passen veel makke schapen in een hok


  1. als ze niet veeleisend zijn, kunnen er veel mensen bij elkaar in dezelfde ruimte

    Aan boord is het best druk, 6 bemanningsleden en Arie en Pepijn. Maar er gaan veel makke schapen in een hok zullen we maar zeggen.

    http://www.visdasgeil.nl/columns/29-man-bijt-hond-gaat-een-weekje-de-zee-op

    Weinig dingen zijn zo moeilijk als het voorspellen van de toekomst. Er gaan veel makke schapen in een hok. Als wij (in het westen) onze verspillende leefstijl voortzetten passen er niet veel meer dan 10 to 15 Miljard mensen op de aardkloot. Als we werkelijk duurzaam gaan leven, en ook wat minder oorlogszuchtig worden, kunnen er misschien wel 50 miljard mensen op.

    http://www.goeievraag.nl/vraag/wetenschap/sociale-wetenschap/bewoners-planeet.386080

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • bergschaap
  • BSE-schaap
  • cotswoldschaap
  • dikhoornschaap
  • draagschaap
  • dwergschaap
  • fokschaap
  • gebruiksschaap
  • hampshire downschaap
  • heideschaap
  • houtlandschaap
  • kameroenschaap
  • kiesschaap
  • kloonschaap
  • kuddeschaap
  • lokschaap
  • manenschaap
  • mannetjesschaap
  • melkschaap
  • merinosschaap
  • moederschaap
  • panurgeschaap
  • pelsschaap
  • ramadanschaap
  • reuzenschaap
  • schommelschaap
  • Schoonebekerschaap
  • scrapieschaap
  • slachtschaap
  • sneeuwschaap
  • stamboekschaap
  • Suffolkschaap
  • tekkelschaap
  • troetelschaap
  • vleesschaap
  • weideschaap
  • winterschaap
  • zakkelschaap

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • schaaphaar
  • schaapherder
  • schaaphouder
  • schaaphut
  • schaapmannetje
  • schaapscasco
  • schaapscheerder
  • schaapscheren
  • schaapsdrift
  • schaapsherder
  • schaapshond
  • schaapsjas
  • schaapsjekker
  • schaapskaas
  • schaapskleding
  • schaapskleren
  • schaapskooi
  • schaapskop
  • schaapskudde
  • schaapskweek
  • schaapsleder
  • schaapsleer
  • schaapsschot
  • schaapsschouder
  • schaapsstal
  • schaapstal
  • schaapsvacht
  • schaapsvlees
  • schaapswei
  • schaapsweide
  • schapenafval
  • schapenbaby
  • schapenbedrijf
  • schapenbegrazing
  • schapenbel
  • schapenbestand
  • schapenbiks
  • schapenbloedworst
  • schapenboer
  • schapenbont
  • schapenbout
  • schapencurry
  • schapendarm
  • schapendief
  • schapen-DNA
  • schapendoes
  • schapendrijven
  • schapeneiland
  • schapenembryo
  • schapenfeest
  • schapenfoetus
  • schapenfokker
  • schapenfokkerij
  • schapenfokster
  • schapengek
  • schapengeluid
  • schapengen
  • schapengenotype
  • schapengeur
  • schapenhal
  • schapenhek
  • schapenhersenen
  • schapenhersens
  • schapenhoedend
  • schapenhoeder
  • schapenhoeve
  • schapenhol
  • schapenhond
  • schapenhoofd
  • schapenhouder
  • schapenhouderij
  • schapenhuid
  • schapenjacht
  • schapenkaas
  • schapenkadaver
  • schapenkermis
  • schapenkeuring
  • schapenkeurmeester
  • schapenkeutel
  • schapenkoot
  • schapenkop
  • schapenkorrel
  • schapenkraal
  • schapenlam
  • schapenland
  • schapenleer
  • schapenliefde
  • schapenliefhebber
  • schapenliksteen
  • schapenmaag
  • schapenmarkt
  • schapenmelk
  • schapenmelker
  • schapenmest
  • schapennek
  • schapennier
  • schapenoog
  • schapenorgaan
  • schapenpoep
  • schapenpopulatie
  • schapenprion
  • schapen-PrP
  • schapenras
  • schapenrest
  • schapenrijk
  • schapenrug
  • schapensafari
  • schapenscheerder
  • schapenscheren
  • schapenschijt
  • schapenschuur
  • schapensector
  • schapenspecialist
  • schapenspel
  • schapenstal
  • schapenstamboek
  • schapenstapel
  • schapensubsidie
  • schapenteelt
  • schapenteler
  • schapentepel
  • schapentransport
  • schapentrui
  • schapenvacht
  • schapenvariant
  • schapenvel
  • schapenvet
  • schapenvlees
  • schapenwassen
  • schapenwegel
  • schapenweide
  • schapenwerk
  • schapenwol
  • schapenwolk
  • schapenwollen
  • schapenziekte
  • schapenzuring

schaap 1.1

voorstelling van een schaap op een schilderij, als knuffelbeest of als beeldje

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

Semagram


Een schaap…

is een voorstelling

      Algemene voorbeelden


      Boven het bed hangt een schilderij van een herdertje met een schaap, die in schaapachtigheid niet voor elkaar onderdoen.

      Morgenster, Jaap Scholten,

      Iedereen had gejoeld en geapplaudisseerd toen, als besluit van de maaltijd, de ijstaart door de kelner was binnengebracht op een ronde aluminium schaal. De taart had, naar oud gebruik, de vorm van het Lam Gods. Een liggend schaap dat in zijn gekruiste voorpoten een stok omklemd hield met een gouden vaantje. Over het hele schaap liep de naad van de ijsmatrijs, een litteken van bevroren room, alsof het beest uit twee aaneengekoekte helften bestond.

      Het goddelijke monster, Tom Lanoye,

      Zij heeft onder meer levensgrote schapen gemaakt van rendiermos.

      Meppeler Courant,

      Jack Giacaman, die met zijn familie bij Betlehem een fabriekje leidt dat engeltjes, schapen en pasgeboren Jezus-figuurtjes maakt uit olijfhout.

      De Standaard,

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      schaap 1.2

      vlees van schapen, gebruikt als voedsel

      Betekenisbetrekking


      metonymie
      Betrokken betekenissen1.0 : 1.2

      Semagram


      Schaap…

      is vlees

          Algemene voorbeelden


          Er was niets zo troostend als een flink stuk koe of schaap, daar kon geen chocola of fruit tegenop.

          Mensen met een hobby, Désanne van Brederode,

          Voor de Texelaar is het niet zo erg, "die lust geen schaap, vroeger móesten we het eten, nu willen we niet meer."

          NRC,

          We kunnen enkel vaststellen dat de koeien plots ziek werden op hetzelfde ogenblik dat de Britten begonnen met minder goed gesteriliseerd gemalen schaap aan hun koeien te voederen.

          De Standaard,

          schaap 2.0

          iemand in ongunstige omstandigheden, voor wie men medeleven voelt; beklagenswaardig persoon
          Meestal gezegd van vrouwen of kinderen.

          Betekenisbetrekking


          metafoor
          Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

          Semagram


          Een schaap…

          is een persoon

          • [Leeftijd] is vaak een kind
          • [Toestand algemeen] verkeert in een ongunstige situatie
          • [Geslacht] is vaak een vrouw
          • [Gevolg of resultaat] wekt medeleven op

          Algemene voorbeelden


          Ik was zo begaan met haar, trouwens wij allemaal, mijn man ook, die zei maar steeds: 'Moet je dat toch zien, geen vader en geen moeder.' We hebben haar samen met de jongste laten slapen, die heeft zo'n afgetimmerd kamertje op zolder. Op kerstochtend hebben we altijd met elkaar een kerstontbijt. Dan sta ik heel vroeg op met mijn oudste dochter en dan bakken we kleine bruine en witte broodjes. De lucht trekt dan door het huis, helemaal tot de zolder. Dat vinden de kinderen heerlijk, weten dat het Kerstmis is en dan die lekkere baklucht ruiken. Maar dat schaap wist natuurlijk helemaal niet wat haar overkwam. In haar nachtpon kwam ze de trap af en ineens zie ik haar staan in de open keukendeur.

          Het verrotte leven van Floortje Bloem, Yvonne Keuls,

          De tantes weten nu eenmaal; hij is niet sterk, hij is niet slim, er zal wel niet veel uit hem groeien, maar heb geduld met hem, het schaap heeft zichzelf ook niet gemaakt.

          Wie ik tegen kwam, C.J. Kelk,

          Combinatiemogelijkheden


          met adjectief ervoor


          • een arm schaap

          Vernielen en schenden moest hij dit onbezoedelde jonge wicht en het tekenen voor het leven! 'Geilen... Heerlijk neuken!' fluisterde hij dringend. 'Lekker met mijn pik spelen!... Je kutje laten openrukken... Wil je dat?... Nou, wil je dat?' Het arme schaap kon zelf ook amper meer een woord uitbrengen. 'Vooruit! Spreek op!' drong hij aan. 'Ja oom...' kermde ze.

          Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

          De oorlogsmisdadiger is ziek, ach gut, dat arme schaap. Gauw vrijlaten die fascist, want wij zijn geen fascisten.

          De aanslag, Harry Mulisch,

          Juist is er weer een kind bij gekomen, misschien gelukkig voor het arme schaap, is het een uur na de geboorte gestorven, omdat volgens Barselier de dokter niet wou komen.

          Het pistool van de rekening, Jan Willem Holsbergen,

          Woordfamilie


          Als deel van een afleiding


          schaap 3.0

          iemand die men onder zijn hoede heeft en voor wie men moet zorgen; beschermeling
          Vaak in een religieuze context, gezegd van mensen die onder de hoede van God of van een zielenherder vallen.

          Betekenisbetrekking


          metafoor
          Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

          Semagram


          Een schaap…

          is een persoon

          • [Toestand algemeen] staat onder de hoede van iemand anders; wordt geleid en beschermd door iemand anders

            Algemene voorbeelden


            Tijdens de dag kan ik Christine haast vergeten, er zijn andere schapen die aandacht waard zijn, Arnaud bijvoorbeeld, die een beetje uit zijn zonderlinge zwijgzaamheid is teruggekeerd, duidelijk weer laat blijken dat hij blij is met mijn bezoek.

            Ach, mijn dal, Jan Veulemans,

            Een pastoor moet onder en met zijn schapen leven.

            Requiem voor de geitenmelker, Robin Hannelore,

            Maar dat staat allemaal niet in Tomsons boek; daarin schildert hij Jezus alleen als de intens joodse man die eerst en vooral de schapen van Israël op het juiste pad wil brengen, terug naar de halacha.

            http://www.xs4all.nl/~folkerts/open.html

            Vaste verbindingen


            verdoolde schapen


            1. mensen die van het ware geloof afgedwaald zijn

              Ik kon die akten al lang niet meer uit mijn hoofd opzeggen, maar dat zou God me graag vergeven, want ik was op dit moment bereid om voor de gehele wereld te getuigen dat hij bestond, dat hij niet dood was, dat hij zelfs over de belangen van zijn verdoolde schapen waakte.

              Op toernee met Leopold Sondag, Ward Ruyslinck,

            verloren schapen


            1. mensen die zijn ontsnapt aan de hoede van wie voor hun moet zorgen

              De Israëliërs haalden hun verloren schapen uit Entebbe, de Engelsen bevrijdden hun gasten uit een beklemmende dagmerrie, zelfs de Duitsers deden laatst iets moedigs, maar Uncle Sam kreeg een mep voor zijn kanis.

              De doosjesvuller en andere vondsten, Janwillem van de Wetering,

              Mocht God toch de goedertierenheid hebben ook dit verloren schaap aan Zijn hart te drukken!

              Kriblijn, Barber van de Pol,

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            schaap 4.0

            iemand die zich gedraagt als een domme, gedweeë meeloper zonder eigen inzichten of initiatieven
            Meestal voorafgegaan door een adjectief dat domheid, gedweeheid of een aanverwante eigenschap uitdrukt.

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen1.0 : 4.0

            Semagram


            Een schaap…

            is een persoon

            • [Gedrag] gedraagt zich als een domme, gedweeë, kritiekloze meeloper die geen eigen inzichten of initiatieven vertoont
            • [Waardering] wordt neerbuigend bejegend

              Algemene voorbeelden


              Wat sta ik er te doen? Een ezel aanbidden. Geen gouden kalf, geen geestelijke leider, geen goeroe die een duistere greep op mij heeft. Een ezel. Een doodgewone muisgrijze ezel die toevallig de Heilige Appeltaart van Drempel heeft opgeschrokt [...]. Wat gaan we doen als dat beest straks gaat schijten? Gaan we dan de Heilige Drol van Drempel aanbidden? Idioten. Leeghoofden. Schapen. Bedriegers. Ik heb het hier wel gezien, denk ik.

              Poes poes poes, Paul Mennes,

              Combinatiemogelijkheden


              met adjectief ervoor


              • een achterlijk schaap
              • een dom schaap
              • makke schapen
              • onnozele schapen
              • verdwaasde schapen
              • volgzame schapen

              Werner had ooit gezegd dat dit soort vernederingsproces één van de wapens van het verdrukkingsapparaat was, dat de Belgen nu als onnozele schapen tolereerden.

              Drugs, Jef Geeraerts,

              Uiteraard is de individuele positiebepaling van iedere universitaire medewerker, vast of tijdelijk, van groot belang. Van een verzameling makke schapen is immers geen veranderingsimpuls te verwachten.

              http://www.postdocplatform.nl/,

              Consumenten zijn geen volgzame schapen maar kieskeurige wolven die alleen datgene nastreven wat ze echt willen.

              Pleidooi voor individualisme, Dirk Verhofstadt,

              Wat je ook zeggen kon van Barend, hij behoorde niet tot de menigte verdwaasde schapen die bij stoplichten op de voetgangersknop drukken in een blind vertrouwen dat daardoor het grote licht prompt op rood zal springen om het snelverkeer ten gunste van hen lam te leggen.

              Oprechter trouw, Henk Romijn Meijer,

              En daarbij, ik ben heel wat meer dan het achterlijke schaap dat jullie in mij zien!

              De Openbaring, Tom De Cock,

              In dat soort dingen ben ik zo'n dom schaap, Ted.

              Alle families zijn psychotisch, Douglas Coupland,

              En makke schapen als we zijn, we hebben de leerkracht geloofd, en niet onze ogen.

              De Standaard,