steek


steek 1.0

de handeling van het steken, vaak met een puntig voorwerp; het steken of stoten
Ook om het resultaat van die handeling aan te geven.

Semagram


Een steek…

is een handeling

  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is de handeling van het steken of stoten
  • [Handelende persoon] wordt meestal gedaan door een persoon
  • [Middel] wordt vaak gedaan met een puntig voorwerp, bijvoorbeeld een mes
  • [Gevolg of resultaat] heeft vaak een verwonding of andere beschadiging tot gevolg

Algemene voorbeelden


De steken werden met kracht en precisie toegebracht in de rug van de teckel, vier rechts en vier links op ongeveer vijf centimeter van de ruggegraat.

De Coltmoorden, Jef Geeraerts,

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • een dodelijke steek

Wij lagen daar rondom het mengvat en de volle tafels: de vloer een schuimende rivier van bloed, 't Afschuwelijkste was Kassandra's kreet, Priamos' dochter; zij lag boven op mij en werd door Klytaimnestra zelf vermoord; 'k wilde haar nog beschermen met mijn armen, maar ik werd dadelijk door Klytaimnestra getroffen met een dodelijke steek.

In liefdes naam, Greta Seghers,

met voorzetselgroep


Voorzetsel: in

  • een steek in de keel

De zestiende juni van het jaar des Heren 1882, werd in zijn woning vermoord door een steek in de keel, aangebracht met een scherp steekwapen, onze goed bekende medeburger, de heer Alouis Quintackers, herbergier.

De groene jager, Roger Pieters,

Vaste verbindingen


een steek in de rug


  1. Vormvariant: een dolksteek in de rug

    een onverwachte aanval

    "Dit is een miskenning van de mensen die het plan hebben opgesteld, een steek in de rug", zei Van der Laan, die de reactie van de fracties maar niks vond.

    Meppeler Courant,

een steek onder water


  1. iets onaangenaams wat niet rechtstreeks wordt uitgesproken; een bedekte aanval

    Neukirchen, die gisteren een toelichting gaf op de jongste kwartaalcijfers [...], zei dat het concern nu bovendien "echte" winst heeft gemaakt, die tot eind september moet oplopen tot 100 miljoen. Daarmee gaf hij een steek onder water naar zijn ontslagen voorganger Heinz Schimmelbusch, onder wiens leiding MG de afgelopen jaren feitelijke grote verliezen "verstopt waren onder balansmaatregelen en bijzondere baten".

    NRC,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


  • steekje

Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • dolksteek
  • doodssteek
  • genadesteek
  • gordelsteek
  • messteek
  • staarsteek
  • zwaardsteek

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


steek 2.0

stekend gevoel, veroorzaakt door pijn of door een ander gevoel, bijvoorbeeld schrik, verdriet of jaloezie, in het lichaam, meestal in een specifiek lichaamsdeel

Betekenisbetrekking


metafoor
Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

Semagram


Een steek…

is een gevoel

  • [Gevoelsindruk] voelt stekend aan
  • [Object betroffen] wordt meestal gevoeld in het lichaam, vaak in een specifiek lichaamsdeel
  • [Ondervinder] wordt meestal gevoeld door een persoon

    Algemene voorbeelden


    Het feit dat ik de laatste twee uur niet aan Eva had gedacht gaf me moed. Nu zij zich weer aandiende, ging dat toch met een steek gepaard. Maar ik stond niet toe dat zij zich weer volledig van mijn gemoed meester maakte en herstelde mijn zelfcontrole zodanig dat ik alleen nog een zacht zeurend onbehagen voelde.

    Alles wat het geval is, Milo Anstadt,

    Een steek joeg door zijn borst toen hij de bittere smart in de ogen van zijn lief las.

    De Openbaring, Tom De Cock,

    Combinatiemogelijkheden


    met adjectief ervoor


    • felle steken
    • een scherpe steek

    Het kloppende gevoel gaat over in felle steken, die zich tot aan mijn pols voortplanten.

    Het land in mij, Naima el Bezaz (ed.),

    Als hij overeind komt sabelt een scherpe steek in zijn hoofd hem weer neer.

    Een soort Engeland, Robert Anker,

    met voorzetselgroep


    Voorzetsel: door

    • een steek door het hart

    Er ging een steek door mijn hart toen ik hem zo in zichzelf verzonken zag zitten.

    De gelukkige, Mensje van Keulen,

    Voorzetsel: in

    • een steek in de borst
    • een steek in de maag
    • een steek in het hart

    Emile voelt een steek in zijn borst. Zijn hoofd begint te duizelen.

    Liefdesdood, Oscar van den Boogaard,

    De camera bleef even hangen bij een meisje dat op de grond lag. Het schildpaddenmeisje. Haar verwrongen gezicht was opengehaald. Hij voelde een steek in zijn hart. Hij meende twee schildpadjes over haar buik te zien lopen, maar ze was al uit beeld. Het meisje was dood.

    http://www.suspensestory.com/page/article/39.html

    Voorzetsel: van

    • een steek van bezorgdheid
    • een steek van hoofdpijn
    • een steek van jaloezie
    • een steek van medelijden
    • een steek van pijn
    • een steek van verdriet

    Maar hij lijkt alweer moe en een steek van bezorgdheid schiet door me heen.

    http://www.amsterwitched.nl/

    Franklin schudde zijn kop zodat hij zelf een steek van hoofdpijn voelde, de karbonade sloeg tegen zijn wang en liet daar een streep van vet en rozemarijntakjes achter.

    Franklin, Thomas Lieske,

    Voor het eerst bekeek ik haar afstandelijk en zag hoe adembenemend mooi ze was. Ik voelde een steek van jaloezie in mijn hart.

    In liefdes naam, Greta Seghers,

    Ik voelde een hevige steek van medelijden voor hem. Geen wonder dat hij soms somber en vreemd was en dat hij zijn liefde uitte met geweld.

    Bezeten van mij, Nicci French,

    Zij voelde een steek van pijn, een heldere duisternis in het witte van Haar Ziel, Zij kende medelijden en liefde en liet Hem binnen en ze werden tot één verenigd.

    http://users.skynet.be/smurfin/relgionshock/teksten.htm

    Hij voelt een steek van verdriet om zijn verloren verlangen.

    Zonder genade, Renate Dorrestein,

    Woordfamilie


    Als deel van een afleiding


    • steekje

    Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • miltsteek
    • pijnsteek
    • vingersteek
    • zenuwensteek
    • zenuwsteek
    • zonnesteek

    steek 3.0

    beet van een dier, meestal een insect; het bijten van een dier, meestal een insect; het steken, meestal in iemands huid, door een dier, meestal een insect

    Betekenisbetrekking


    specialisering
    Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

    Semagram


    Een steek…

    is een beet

    • [Gevoelsindruk] voelt meestal prikkend of stekend aan
    • [Handelende persoon] wordt toegebracht door een dier, meestal een insect
    • [Ondervinder] wordt meestal gevoeld door een persoon
    • [Gevolg of resultaat] heeft vaak roodheid en een zwelling die jeukt tot gevolg en kan soms, als de gestoken persoon allergisch is, een heftiger reactie oproepen die soms zelfs levensbedreigend is

    Algemene voorbeelden


    Malaria wordt veroorzaakt door de parasiet Plasmodium, die overgebracht wordt door de steek van de anophelesmug.

    http://www.hamwvl.be/vaccinaties/folia%20preventie%20malaria.htm

    Na een steek van een besmette tsee-tsee-vlieg krijgt men koortsaanvallen.

    De Standaard,

    Bij de vertegenwoordigers van de visfamilie Scorpaenidae is dit niet anders, het gif bevindt zich evenwel niet in de staart maar in de vinstralen. Tegenwoordig weten wij dat er niet enkel gif zit in alle rugvinstralen maar ook in de borstvinnen en de aarsvin. Alhoewel doorgaans niet dodelijk, kan een steek meestal enkele uren erge pijn veroorzaken.

    http://www.aquariumwereld.be/jaargang_2003/56_07.htm,

    Malaria. Wordt overgebracht door besmette muggen (één steek volstaat!).

    http://www.diplomatie.be/nl/travel/reiswijsdetail.asp?TEXTID=484

    Voor mensen met een allergie tegen wespen of bijensteken geldt juist het tegenovergestelde. Een steek kan een levensbedreigende reactie geven met anafylactische shock of met een dichtgeknepen keel.

    http://users.pandora.be/zeldzame.ziekten/List.a/Aller(1).htm

    Combinatiemogelijkheden


    met adjectief ervoor


    • een volgende steek
    • pijnlijke steken

    Wie zo'n uitgesproken zware reactie opgelopen heeft, moet deze feiten zeer ernstig nemen: een volgende steek kan hem of haar in een zeer zware allergische crisistoestand brengen.

    http://www.ping.be/honingbijen/social1.htm

    Als ze zich bedreigd voelen kunnen wespen pijnlijke steken veroorzaken.

    http://www.wvc.vlaanderen.be/buitenrecreatie/insectenbeten.pdf

    met voorzetselgroep


    Voorzetsel: van

    • een steek van een mug

    Malaria wordt veroorzaakt door malariaparasieten die na een steek van een mug in het lichaam komen.

    http://home.tiscali.be/jantje/index.html

    Woordfamilie


    Als deel van een afleiding


    • steekje

    Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • bijensteek
    • hommelsteek
    • horzelsteek
    • insectensteek
    • muggensteek
    • muskietensteek
    • schorpioensteek
    • steenvissteek
    • vingersteek
    • wespensteek

    Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • steekwerend

    steek 4.0

    doorgehaalde draad in handwerken; lus in handwerken

    Semagram


    Een steek…

    is een draad

    • [Attribuut] wordt meestal in een reeks opgezet op speciale naalden
    • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is een doorgehaalde draad
    • [Object betroffen] komt voor in handwerken, bijvoorbeeld breiwerken of haakwerken

      Algemene voorbeelden


      Brei een toer met de ene naald, schuif de steken dan terug naar het andere uiteinde van deze naald en brei de volgende toer met de andere naald enz.

      http://www.postma-handwerken.nl/weetjes.htm

      Achteraf bevinden alle steken zich op de rechternaald.

      http://www.breiweb.nl/index.html?lang=nl=d676.html

      Laat de steek van de linkernaald afglijden en hou de overige steken op hun plaats met de wijsvinger.

      http://www.breiweb.nl/index.html?lang=nl=d676.html

      Ook je rechternaald komt bovenop te liggen. Steekt nu van rechts naar links boven de naald in de steek. Herhaal telkens dezelfde stappen als bij rechts breien: insteken, omslaan, doorhalen en afglijden tot alle steken op de rechternaald zijn.

      http://www.vvksm.be/veldwerk/technieken/pionieren/pionetbreien.asp

      Combinatiemogelijkheden


      als object bij een werkwoord


      • steken opzetten

      Ook bij het opzetten dient u op de juiste techniek te letten: als u de steken altijd erg losjes opzet kunt u hiervoor beter dunnere naalden gebruiken, anders worden de panden op deze plaats snel te wijd, zeker als er geen boord gebreid wordt.

      http://www.postma-handwerken.nl/weetjes.htm

      met adjectief ervoor


      • een averechte steek
      • een grove steek
      • een rechte steek

      U laat deze steken in elke naald verspringen, zodat boven een rechte steek altijd een averechte steek komt, en boven een averechte steek altijd een rechte.

      http://users.pandora.be/bosuilen/Kraalquiz%202000.htm,

      Een zelfgebreide pullover met ronde hals, blauw, in een grove steek.

      Het pistool van de rekening, Jan Willem Holsbergen,

      Vaste verbindingen


      een (flinke) steek laten vallen


      1. een (flinke) fout maken; ergens (flink) de mist mee ingaan

        Na een goede serie liet in de vierde klasse C district Oost Rouveen zaterdag een steek vallen door met 0-2 te verliezen van Tonego.

        Meppeler Courant,

        De SP redeneert dat het rijk een flinke steek laat vallen door deze categorie vluchtelingen aan haar lot over te laten.

        http://leeuwarden.sp.nl/pers.stm,

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      • steekje

      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • ajoursteek
      • blindzoomsteek
      • borduursteek
      • breisteek
      • decoratiesteek
      • driegsteek
      • festonsteek
      • fixatiesteek
      • glijsteek
      • hokjessteek
      • insteek
      • kantsteek
      • kettingsteek
      • kruisjessteek
      • kruissteek
      • linkersteek
      • matrassteek
      • naaldsteek
      • opzetsteek
      • overlocksteek
      • parelsteek
      • patentsteek
      • quiltsteek
      • ribbelsteek
      • rijgsteek
      • rijstpapsteek
      • siersteek
      • spansteek
      • steelsteek
      • stersteek
      • stiksteek
      • stretchsteek
      • tricotsteek
      • vlechtsteek
      • voorsteek
      • vulsteek
      • wafelsteek
      • zaksteek
      • zigzagsteek

      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • steekcombinatie
      • steekgat
      • steekkeuze
      • steeknummer
      • steekzak

      steek 5.0

      speciaal soort knoop waardoor een touw aan een ander touw of aan een voorwerp wordt vastgemaakt
      Vooral gebruikt in enkele samenstellingen en combinaties.

      Semagram


      Een steek…

      is een knoop

      • [Functie] dient om een touw aan een ander touw of een voorwerp vast te maken
      • [Omstandigheid] wordt veel gebruikt in de scheepvaart en in de scouting

        Combinatiemogelijkheden


        met adjectief ervoor


        • een halve steek

        De halve steek is een zeer eenvoudige knoop en wordt zeer veel toegepast als onderdeel van andere knopen. Zo bestaat de platte knoop uit twee halve steken.

        http://nl.wikipedia.org/wiki/Halve_steek

        met ander, nevengeschikt substantief


        • steken en knopen

        Het is onduidelijk wat het verschil is tussen steken en knopen. De meeste boeken hebben hun eigen indeling. Je mag een knoop een steek noemen en andersom. De namen proberen we wel goed te gebruiken.

        http://nl.scoutwiki.org/Knopen

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        • steekje

        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        • draaireepsteek
        • galeisteek
        • gareelsteek
        • gordelsteek
        • paalsteek
        • slipsteek
        • schootsteek
        • timmersteek
        • trompetsteek
        • vissersteek
        • weeflijnsteek

        steek 6.0

        (verouderend)

        iets
        Alleen in enkele uitdrukkingen.

        Vaste verbindingen


        geen steek


        1. niets

          Niets gevonden dus en geen steek opgeschoten.

          Ritueel des doods, Willem Zebregs,

        ergens geen steek van begrijpen


        1. ergens niets van begrijpen

          ''Ik begrijp er geen steek van'', zei hij geprikkeld, ''waarom toch dat alles?''.

          De Cock en de dode harlekijn, Appie Baantjer,

        geen steek doen; geen steek uitvoeren


        1. niets doen; niets uitvoeren

          Ik zie haar enkele uren en dan weer dagen niet. Ik zit hier, wacht op haar en denk aan haar en wacht weer op haar. En al die tijd voer ik geen steek uit. Het lijkt wel alsof ik behekst ben.

          De stenen toren, Jo Claes,

        geen steek verder komen


        1. ergens niets mee bereiken

          Maar vader die een redelijk man was, zag in de loop der jaren in, dat zijn arbeidersklasse met dat anarchisme geen steek verder kwam en dat de sociaal-demokraten en de moderne vakbeweging voor het werkende volk veel tot stand brachten.

          Twee vorstinnen en een vorst, R.J. Peskens,

        geen steek veranderd zijn


        1. niets veranderd zijn

          Dat "bevriende staatshoofd" of voormalig "bevriende staatshoofd" was geen steek veranderd en hij had ook nooit zijn moorddadige plannen verzwegen.

          Hier ben ik, Donald Niedekker,

        (geen) steek houden


        1. (niet) opgaan; (niet) bestand zijn tegen de meningen van anderen

          Het legaal maken van een product verandert niets aan het al dan niet gevaarlijke karakter ervan. Bovendien wordt controle moeilijker als bepaalde producten mogen en andere niet. Ook de praktijk wijst uit dat die stelling geen steek houdt. Amerika zit opgescheept met een niet meer te controleren fraudeprobleem.

          http://www.vacvzw.be/

          Het vreselijke vermoeden werd bevestigd toen mevrouw Candries het verhaal in horten en stoten afmaakte. Het eerste gedeelte, namelijk dat Dominique Sofietje midden in de nacht levenloos in haar wiegje had aangetroffen en in paniek met haar naar het ziekenhuis was gereden waar de dienstdoende dokter vaststelde dat het kind aan wiegendood was gestorven, klonk aannemelijk. Maar het tweede gedeelte hield totaal geen steek. Welke dokter zou een moeder in die omstandigheden voorstellen haar pas overleden baby af te staan voor wetenschappelijk onderzoek en een grootmoeder verbieden afscheid te nemen van haar kleinkind?

          Pandora, Pieter Aspe,

        geen steek voor ogen zien


        1. niets zien

          Ik zie geen steek voor mijn ogen; er is niet de minste verlichting, en het contrast met de felle woestijnzon is groot.

          http://www.bellydance.be/boek.html

        Woordfamilie


        Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        steek 7.0

        afbeelding

        (Publiek domein)

        hoofddeksel waarvan de rand aan weerszijden of op drie plaatsen is opgeslagen, dat vooral vroeger werd gedragen

        Semagram


        Een steek…

        is een hoofddeksel

        • [Deel] heeft een rand die aan weerszijden of aan drie kanten is opgeslagen
        • [Materiaal] is meestal gemaakt van een stugge, stevige stof en wordt soms ook voor de gelegenheid gevouwen van bijvoorbeeld een krant of ander papier
        • [Functie] dient om het hoofd te bedekken maar wordt meestal vooral om esthetische of ceremoniële redenen gedragen
        • [Tijd] werd vooral in vroegere tijden gedragen en nu soms nog bij feestelijke gelegenheden, bijvoorbeeld op carnaval of bij andere verkleedfeesten

        Algemene voorbeelden


        Die vreemde kinderen gaven me een houten sabel en zetten me een steek van gevouwen krantenpapier op mijn hoofd en zo duwden ze me de oorlog in.

        Oprechter trouw, Henk Romijn Meijer,

        Een steek of punthoed is een hoofddeksel die door de Raad van XI en het Bestuur wordt gedragen tijdens carnaval, vooral om aan te geven dat de drager bij de prins hoort.

        http://www.dewallepikkers.nl/wiki/mispelwiki/steek-hoofddeksel/

        Combinatiemogelijkheden


        met adjectief ervoor


        • een driekanten steek

        Hij zag in de kajuit bij een patrijspoort een gestalte staan met een driekanten steek op het hoofd.

        De onbekende maarschalk, A. Alberts,

        met voorzetselgroep


        Voorzetsel: op

        • een steek op het hoofd

        Hij had een grote bewondering voor Robespierre die hij in bloeddorstigheid trachtte te evenaren, en voor Napoleon, die hij met een steek op het hoofd zocht te imiteren.

        http://users.skynet.be/evds/sbc116.htm,

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        • steekje

        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        • steekkapje