vet


A - Als substantief

vet 1.0

weke of vloeibare, min of meer glibberige stof die bestaat uit koolstof, waterstof en zuurstof, niet oplosbaar is in water en voorkomt in menselijk, dierlijk en plantaardig weefsel; ook: weefsel dat veel vet bevat; vetweefsel; ook: voedsel dat veel vet bevat
In de algemene taal vaak in toepassing op eetbaar vet, bijvoorbeeld margarine, olijfolie of frituurvet, of in toepassing op vetweefsel bij mensen en dieren. Ook in toepassing op vet dat gebruikt wordt in industriële toepassingen, bijvoorbeeld in de zeep- en kaarsproductie. In de scheikunde wordt vet gedefinieerd als een organische verbinding die bestaat uit een alcoholmolecule (glycerol) en drie vetzuren.

Semagram


Vet…

is een stof

  • [Gevoelsindruk] is min of meer glibberig
  • [Kleur] is wit, geel of kleurloos
  • [Samenstelling] bestaat uit koolstof, waterstof en zuurstof; is een triglyceride; bestaat uit een glycerolmolecuul en drie vetzuurmoleculen; bestaat uit een alcoholmolecule (glycerol) en drie vetzuren
  • [Functie] wordt gebruikt als middel om voedsel in te bereiden (eetbaar vet); wordt gebruikt in industriële toepassingen, bijvoorbeeld bij het maken van kaarsen, zeep, e.d.
  • [Plaats] komt voor in dierlijk, menselijk en plantaardig weefsel
  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is een stof die niet oplost in water
  • [Voorbeeld of specimen] is bijvoorbeeld frituurvet, vetweefsel bij mensen of dieren, of kaarsvet van dierlijke oorsprong

Algemene voorbeelden


Vet bestaat uit een verbinding van een alcoholmolecule (glycerol) met drie vetzuren.

De Standaard,

Het vet zit fijn in de melk verdeeld. Het zijn kleine bolletjes die, omdat vet nu eenmaal de neiging heeft te gaan drijven, na enige tijd aan de oppervlakte een laagje vormen.

http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

Vet krijgen we binnen met vlees, vleeswaren, vetten en oliën, hartige sauzen en melk- en melkproducten.

http://www.intmed.unimaas.nl/endo/

In een goed gevulde maag wordt alcohol langzamer opgenomen, maar in vet kan alcohol niet oplossen.

http://www.paraxine.nl/nederlands/alcohol/antikater/

Wanneer een zeeleeuw uit het water komt, en zich rechtop zet om te drogen, dan zet de vacht rondom zijn kop zich wat omhoog, net als bij een leeuw. Onder hun vacht is een vetlaag van zo'n 10 cm. Deze vormt een soort winterjas, waardoor ze warm blijven in het koude water. Zonder dat vet zouden ze niet overleven.

http://www.pretparken.be/nl/info/zoo/dieren/zeeleeuw.asp

Daarbij kunnen sommige mensen - vooral zwaarlijvigen - moeilijk vet verbranden. In dat geval wordt het vet regelrecht naar de vetweefsels getransporteerd, waar het in de vetcellen wordt opgeslagen.

http://www.opdieet.nl/dieeten.htm

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • druipen
  • smelten
  • stollen

Maar die frieten mag jij opeten. Het vet druipt eraf.

Gras, Clem Schouwenaars,

Wanneer we vlees roosteren boven houtskool dan smelt het vet in het vlees.

http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art_id=573,

Op een tafeltje ligt een plasje kaarsvet. Ik kan me uitzonderlijk niet herinneren wie daar zat. Ik bekijk opnieuw het plasje. Iemand heeft er, voor het vet stolde, een woord in gekerfd.

Sluitingstijd, Vincent Neyt,

als object bij een werkwoord


  • vet afscheppen
  • vet bevatten
  • vet eten
  • vet gebruiken
  • vet verbranden
  • vet wegzuigen

De bouillon laten trekken, koud laten worden en het erop drijvende vet afscheppen.

http://www. kpg. nl/therapie. html

Omdat bier geen vet bevat, heeft het niet de verdikkende eigenschappen die men het soms toeschrijft.

http://www.bierengezondheid.be/,

Eén Brit op vijf weegt te veel. Daar wil de overheid iets aan doen. De Britten zouden meer moeten sporten. Ze eten te veel vet.

http://www.bop.vgc.be/tijdschriften/wablieft/wab411/Wa11we5.txt,

'Vet geeft gerechten smaak, maar je kunt best minder vet gebruiken en dan smaakt het net zo lekker', stelt Lydia vast.

http://www.nutritext.nl/Eetculturen.htm,

De bierbuik, stelden de Zwitsers vast, is eigenlijk een 'vet-buik', die ontstaat doordat een dranklijf minder vet verbrandt.

http://www.hab.a1.nl/

Door dunne buisjes of zuigcanules wordt met een lage zuigdruk wat vet weggezogen.

http://www. bergmankliniek. nl/nl/index2a. html

met adjectief ervoor


  • dierlijk vet
  • heet vet
  • onderhuids vet
  • onzichtbaar vet
  • overtollig vet
  • plantaardig vet
  • vast vet
  • vloeibaar vet
  • zichtbaar vet

Voordien bevatte margarine altijd ook dierlijk vet.

NRC,

Vaak krijg je er frieten bij - en dat is echt heel wat anders dan in heet vet gebakken stukjes aardappel.

http://www2.vlaanderen.be/ned/sites/overheid/vlabroch_n/inhoud.htm

Ganzenvet is het uitgesmolten onderhuidse vet van gemeste ganzen dat een vetgehalte heeft van 100%.

http://www.couvert.nl/techniek/fr_bakken.htm

Tevens is de onderkin een gebied waar overtollig vet zich makkelijk ophoopt.

http://www.1plastischchirurg.nl/

Gewone margarine is eveneens gemaakt van plantaardig vet, maar op een hoge temperatuur verhit waardoor het verzadigd is geworden.

http://www.opdieet.nl/dieeten.htm

Nee, patat gebakken in vloeibaar vet is net zo lekker als patat dat in vast vet is gebakken.

http://www.friturenindehoreca.nl/nl/20/meest-gestelde-vragen

Tevens maken we ook een onderscheid tussen zichtbaar en onzichtbaar vet.

http://www.bop.vgc.be/didmat/gvo/vobinho.html

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • gesmolten vet
  • gestold vet
  • verborgen vet

Om tijdens het braden of bakken niet aan te branden, moet vlees vaak met gesmolten vet begoten worden.

http://www.mot.be/dutch/proverbs.htm

Ook als het gestolde vet van een magere jus wordt afgeschept, blijven de B-vitamines voor het grootste gedeelte behouden.

http://www.scharrelslager.nl/

Maar vergeet ook het 'verborgen vet' niet. Hiermee bedoelen we het vet in koekjes, gebak, noten, zaden en allerlei snacks.

http://www.intmed.unimaas.nl/endo/

in voorzetselgroep


  • in vet bakken
  • in vet braden
  • in vet omzetten
  • in vet oplossen
  • in vet opslaan

Het zijn een soort gebakken aardappelen. In vet gebraden.

De kleine blonde dood, Boudewijn Büch,

Bak de aardappel in vet van 180°; de frites worden nu onmiddellijk aangebakken maar niet excessief: het vet dringt er niet in door.

http://www.ka.sara.nl/home/hollenberg/cca/dec96.html

Teveel koolhydraten zet je om in vet en daar heb je op de bewuste dag helemaal niks aan.

http://marmotte.bizland.com/,

Omdat sommige vitaminen oplossen in vet, en ook in olestra, verlaten ze samen met olestra ons lichaam.

De Standaard,

Hierdoor is de cel in staat om de grote hoeveelheid azijnzuur die wordt gevormd weg te werken en op te slaan in vet.

http://home.wanadoo.nl/vincent.bloks/web-files_Oratie/onder.html,

met substantief ervoor


  • een gram vet
  • een hoeveelheid vet
  • een laagje vet
  • een soort vet
  • 25 procent vet

Een gram vet levert dus bijna twee keer zoveel calorieën als een gram koolhydraten!

http://www.voedingscentrum.nl/

De soep was koud. Er dreef een laagje vet op dat gestold was.

Keefman, Jan Arends,

Het is dus uiteindelijk het soort vet, en niet de hoeveelheid vet, die een rol speelt.

http://www.minami-nutrition.com/nl/literatuur/vz_kanker.pdf

Voor een duursporter moet de dagelijkse voeding globaal bestaan uit 60 procent koolhydraten, 25 procent vet en 15 procent eiwit.

http://www.hardlopen.nl/hlarchief1koolhydrvetten.html

met telwoord ervoor


  • geen vet
  • meer vet
  • minder vet
  • veel vet
  • weinig vet

Magere melk bevat vrijwel geen vet.

NRC,

Zo bevat kalkoen met vel 10 percent meer vet dan kalkoen zonder vel.

http://www.xquis.com/_scripts/search_products.pl?query=17

Het vlees van wilde eenden bevat minder vet dan dat van tamme soorten.

http://www.xquis.com/_scripts/search_products.pl?query=17

Veel vet maakt vet en vaak ziek.

http://www.dr-baumann.nl/basiskennis.htm

Gebruik dus weinig vet en volop verse groenten en fruit die passen bij de bloedgroep.

http://www.bloedgroep.com/_/

met onbepaald voornaamwoord


  • wat vet

Soms kan wat vet uit het vlees in het vuur druppelen.

http://www.voedingscentrum.nl/

met ander, nevengeschikt substantief


  • vet, koolhydraten en eiwiten
  • vet en cholesterol
  • vet en eiwit
  • vet en suiker
  • vet en vuil
  • vet of olie

Kernbegrippen zijn hier dus: een vetrijke voeding, uiterst nauwkeurig zijn in de hoeveelheden en verhoudingen en drie maaltijden per dag gebruiken met dezelfde hoeveelheid vet, koolhydraten en eiwitten.

http://users.skynet.be/ikaros/item1.htm

Een eiwitrijke voeding bevat meestal ook veel vet en cholesterol.

http://home.tiscali.be/mardejonghe/body/vragen.htm

Yoghurt met muesli, brood met jam of appelstroop; hou het in ieder geval op een maaltijd met veel koolhydraten en weinig vet en eiwit.

http://marmotte.bizland.com/,

De spray verwijdert snel en gemakkelijk vet en vuil en droogt daarna weer streeploos op.

http://www.maisin.be/

Zoetigheden, snoepjes, alcoholische en suikerrijke dranken, mayonaise [...]. Zij leveren meestal enkel energie (vet en suiker) zonder hierbij voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen aan te brengen.

http://www.vig.be/

Bakken is een snelle bereidingsmethode in een open pan bij felle hitte met weinig heet vet of olie.

http://www.ronvanhal.nl/

Vaste verbindingen


blinken van het vet; glimmen van het vet


  1. zeer vettig zijn en glimmen

    Zijn vingertoppen blinken van het vet.

    De handschoen, Michel Dedain,

    Het eten glom van het vet.

    Bas, Annie Van Keymeulen,

geen grammetje vet


  1. geen zichtbaar lichaamsvet

    Er zat geen grammetje vet aan die jongen, hoeveel hij ook naar binnen schrokte.

    Donderdagmiddag. Halfvier, Kristien Hemmerechts,

het vet is (er) van de soep


  1. ((vooral) in België)
    de tijden van overvloed zijn voorbij; er valt geen voordeel meer te halen

    Nee, ik ben niet uit België vertrokken met het gevoel dat het vet er van de soep is of dat het er niet meer prettig voetballen zou zijn.

    De Standaard,

    "Vroeger had je aan kermissen een vette kluif. Vier dagen was het volle bak en zat de tent afgeladen vol. Sinds een jaar of acht is het vet van de soep", zegt hij. "De jeugd is meer geïnteresseerd in moderne dansmuziek. Velen hebben een auto en gaan elke week op pad. Een kermisfuif is niets speciaal meer."

    De Standaard,

iemand in zijn eigen vet gaar laten koken; iemand in zijn eigen vet gaar laten smoren; iemand in zijn eigen vet gaar laten stoven


  1. iemand laten betijen; iemand die woedend is maar laten of even met rust laten

    Synoniem: iemand in zijn eigen sop gaar laten [koken, smoren, stoven]

    Toen hij weer begon te huilen, stond de generaal geïrriteerd op. Wegbrengen en kalmeren. En onmiddellijk Haarlem bellen. Of nee, laat die maar gaarsmoren in hun eigen vet.

    De aanslag, Harry Mulisch,

iemand zijn vet geven


  1. iemand streng berispen; iemand ervanlangs geven

    'Ik heb de laatste dagen ook eens in andere kranten gekeken, om te weten wat ze daar schrijven over die minister, dat vriendje van je. Ze geven hem zijn vet. Is hij wel echt onschuldig?' 'Ja.' 'Midden in dat gedoe en er niet aan meegedaan hebben?' 'Dat vind jij onwaarschijnlijk, nietwaar?'

    Verborgen schade, Aster Berkhof,

in het eigen vet


  1. in het lichaamsvet, zonder toegevoegd vet

    De blokjes gerookte spek op een laag vuur verwarmen in het eigen vet.

    http://www.receptenzoeker.be/toonrecept/?link=60379

in het vet snijden


  1. bezuinigen

    Synoniem: bezuinigen

    Europa wilde nog meer snijden in het vet, maar dat lag moeilijk bij de lidstaten, die aankeken tegen peperdure sociale begeleidingsmaatregelen.

    De Standaard,

onverzadigd vet


  1. vet met een hoog gehalte aan onverzadigde vetzuren

    Antoniem: verzadigd vet

    Echter, bij ratten is aangetoond dat plantaardige (= onverzadigde) vetzuren de stofwisseling wel (aanzienlijk) verhogen. Het is nog niet duidelijk of dit bij mensen ook zo is. In elk geval is onverzadigd vet beter voor de gezondheid dan verzadigd vet.

    http://www.opdieet.nl/dieeten.htm

op zijn vet teren


  1. (Gezegd van dieren en mensen)
    de reserves aan lichaamsvet gebruiken en zodoende langere tijd zonder voedsel kunnen

    Vet is handig wanneer de dieren even geen voedsel tot hun beschikking hebben. Ze kunnen dan op hun vet teren.

    http://www.scientias.nl/daarom-is-het-ene-dier-vetter-dan-het-andere/54160

    Uiteindelijk wist hij 125 kilo af te vallen. Hij had maar liefst een jaar en twee weken niets gegeten. Maar zelfs een slank iemand kan een paar weken op zijn vet teren.

    http://www.ricardo-egido.nl/2010/10/afvallen-aankomen/

  2. genoeg vermogen hebben om te kunnen rentenieren

    De Zuid-Koreanen teren op hun vet. Sinds kort bestaan er verzekeringsfondsen tegen werkloosheid, maar die zijn nog nauwelijks gevuld. Ontslagen werknemers krijgen doorgaans enige maanden loon mee, is het niet van hun verzekering dan wel van hun werkgever.

    http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2631354/1998/03/30/De-echte-grote-klap-moet-nog-komen-in-Zuid-Korea.dhtml

verzadigd vet


  1. vet dat een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren bevat

    Antoniem: onverzadigd vet

    Men moet vooral zuinig zijn met verzadigd vet omdat deze de kans op hart- en vaatziekten kan verhogen.

    http://www.dietistennet.nl/gezonde_voeding.html

    De inzichten ten aanzien van de schadelijkheid van verzadigd vet zijn echter aan het verschuiven. Verzadigd vet zou, in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht, niet bijdragen aan een verhoging van het risico op hart- en vaatziekten.

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Onverzadigd_vet

Spreekwoorden


het vet is van de soep


    Zie: het vet is van de soep

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • babyvet
  • bakkersvet
  • bakvet
  • beendervet
  • bereidingsvet
  • biervet
  • bloedvet
  • botervet
  • braadvet
  • buikvet
  • cacaovet
  • dassenvet
  • diervet
  • drankvet
  • druipvet
  • eendenvet
  • fonduevet
  • frietvet
  • frituurvet
  • ganzenvet
  • hazenvet
  • hoofdhuidvet
  • huidvet
  • ijsberenvet
  • jodenvet
  • kaarsenvet
  • kaarsvet
  • kamelenvet
  • kangoeroevet
  • kerstvet
  • kindervet
  • kippenvet
  • koffievet
  • kokosvet
  • krokodillenvet
  • lichaamsvet
  • lijkenvet
  • marmottenvet
  • melkvet
  • mensenvet
  • niervet
  • olifantenvet
  • ooievaarskuitenvet
  • ossenvet
  • paardenvet
  • palmvet
  • pluimenvet
  • potvissenvet
  • raapvet
  • rugvet
  • rundervet
  • rundvet
  • schapenvet
  • spanningsvet
  • spekvet
  • spijsvet
  • stapelingsvet
  • struisvogelvet
  • talgvet
  • transvet
  • uiervet
  • varkensvet
  • visvet
  • vleesvet
  • voedervet
  • voedingsvet
  • vrouwenvet
  • walvisvet
  • welvaartsvet
  • wolvet
  • zoogdierenvet
  • zwijnenvet

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • vetaanmaak
  • vetaanzet
  • vetafbraak
  • vetafbrekend
  • vetafbreker
  • vetafdrijvend
  • vetafzet
  • vetafzettend
  • vetafzetting
  • vetafzuiger
  • vetafzuiging
  • vetbedekking
  • vetblubber
  • vetbobbel
  • vetbol
  • vetbolletje
  • vetbubbel
  • vetbuik
  • vetbuil
  • vetbult
  • vetbultje
  • vetcel
  • vetcompartiment
  • vetconcentratie
  • vetgedeelte
  • vetgeel
  • vetgehalte
  • vethuishouding
  • vetindex
  • vetkilo
  • vetklep
  • vetklier
  • vetknobbel
  • vetknobbeltje
  • vetkop
  • vetkussen
  • vetkussentje
  • vetkwab
  • vetkwabbetje
  • vetlaag
  • vetlaagje
  • vetlap
  • vetlever
  • vetlichaampje
  • vetlob
  • vetlub
  • vetmassa
  • vetmembraan
  • vetmetabolisme
  • vetoog
  • vetoogje
  • vetopeenhoping
  • vetophoping
  • vetoppervlak
  • vetopslag
  • vetopstapeling
  • vetoptasting
  • vetpercentage
  • vetplooi
  • vetplooitje
  • vetporie
  • vetpuist
  • vetrand
  • vetreductie
  • vetregulatie
  • vetregulerend
  • vetresectie
  • vetreserve
  • vetriem
  • vetrimpel
  • vetrol
  • vetroze
  • vetruimte
  • vetsamenstelling
  • vetschede
  • vetschoot
  • vetschort
  • vetsmelter
  • vetsmelterij
  • vetsoort
  • vetspiegel
  • vetstapeling
  • vetstofwisseling
  • vetstofzuiger
  • vetstuk
  • vettekort
  • vettoename
  • vetverbrandend
  • vetverbrander
  • vetverbranding
  • vetverdeling
  • vetverhoging
  • vetverlagend
  • vetverlies
  • vetverminderend
  • vetvertering
  • vetverwijdering
  • vetvin
  • vetvogel
  • vetvoorraad
  • vetvorming
  • vetwal
  • vetwegzuiging
  • vetwit
  • vetzak

Als deel van een samenstellende afleiding


  • vetbillig
  • vetzuchtig

vet 1.1

soort vet

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

Algemene voorbeelden


Er zijn verschillende soorten vetten. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen verzadigde en onverzadigde vetten, plantaardige en dierlijke vetten, zichtbare en onzichtbare vetten.

http://www.bop.vgc.be/didmat/gvo/vobinho.html

Ongeveer de helft van de droge stof in de hersenen bestaat uit vetten.

NRC,

Het onderzoek, vooral naar de rol van meervoudig verzadigde lipiden (vetten die in bepaalde planten en visolie voorkomen), tracht de invloed daarvan in de ontwikkeling en behandeling van MS te bepalen.

http://www.ms-sep.be/LN_NL/NL/LEVEL_1NL/MS.htm

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • dierlijke vetten
  • eetbare vetten
  • gezonde vetten
  • goede vetten
  • harde vetten
  • onzichtbare vetten
  • plantaardige vetten
  • slechte vetten
  • vaste vetten
  • vloeibare vetten
  • zichtbare vetten

Omdat roomboter vroeger nogal prijzig was, is er al lang geleden gezocht naar een voordelige vervanger. Dat werd margarine. Een smeerbaar product gemaakt op basis van dierlijke of plantaardige vetten.

http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

Men vindt erin ook kippeneieren en eiproducten, melk en melkderivaten, room, boter, margarine en andere eetbare vetten en oliën, zetmeel, graanmeel, brood, beschuit en paneermeel, gelatine, niet-vleeseiwitten [...] verwerkt.

http://www.ecoline.org/verde/publicaties/50vragen/index.shtml,

In het boek wordt tevens rekening gehouden met de veranderde eetgewoonten en er is de nodige aandacht besteed aan gezonde vetten, vocht en diabetes.

http://www.lvd.nl/wisselwerking/2000/4/2000-4-21.htm,

Over de goede vetten, slechte vetten, essentiële vetzuren en alle andere informatie over vet en wat dit allemaal voor je lichaam betekent, wordt al veel verteld in het hoofdstuk Metaal.

http://www.globetrotter.nl/productinfovetten.html,

Onverzadigde vetten leveren evenveel calorieën als verzadigde 'harde' vetten.

http://www.diabetes-vdv.be/Diabetes-Info-Magazine/Diabetes-Info-Magazine-2002/Jan-Feb-2002/Voeding-anno-2002.htm,

Kies voor plantaardige frituurolie i.p.v. vaste frituurvetten (vaste vetten bevatten meer verzadigde vetzuren).

http://www.medinet.be/shownews.asp?ID=556,

'Vloeibare vetten zijn gezonder dan vaste vetten', deze boodschap wordt al enkele jaren verkondigd. Maar eten we ze ook? En leidt de consumptie van vloeibare vetten tot een betere, gezondere vetzuursamenstelling van de voeding?

http://www.voorlichtingmvo.nl/gfx/brochure/Vloeibaarvet.pdf

Zichtbare vetten zitten in olie, boter, ... en onzichtbare vetten in melk, kaas, koekjes, chips.

http://www.bop.vgc.be/didmat/gvo/vobinho.html

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • verborgen vetten

Veel mensen denken dat ze niet te vet eten, omdat zij naar hun idee niet veel olie en/of boter gebruiken, maar vetten worden in veel producten verwerkt. Deze vetten worden ook wel de 'verborgen vetten' genoemd.

http://www.dietistennet.nl/gezonde_voeding.html

met ander, nevengeschikt substantief


  • vetten en eiwitten
  • vetten en koolhydraten
  • vetten en oliën
  • vetten en suikers
  • vetten, koolhydraten en eiwitten

Tevens stimuleert insuline de opname van vetten en eiwitten.

http://www.necedo.nl/

Om de spier langdurig te laten samentrekken, moet er dus voortdurend ATP gesynthetiseerd worden. De energie om dat ATP te vormen, putten we uit onze voeding. De belangrijkste energiebronnen hiervoor zijn vetten en koolhydraten.

http://home.tiscali.be/mardejonghe/body/vragen.htm

Margarine wordt gemaakt uit plantaardige en/of dierlijke vetten en oliën.

http://www.couvert.nl/techniek/fr_bakken.htm

Chocolade levert veel vetten en suikers, die enkel zorgen voor een grote calorietoevoer.

http://www.diabetes-vdv.be/Diabetes-Info-Magazine/Diabetes-Info-Magazine-2001/Diabetes-Info-Mar-Apr-2001/mmmm_chocolade.htm,

Energie wordt via onze voeding geleverd door vetten, koolhydraten en eiwitten.

http://www.vig.be/

Vaste verbindingen


onverzadigde vetten


  1. vetten met een hoog gehalte aan onverzadigde vetzuren, die vooral voorkomen in plantaardige olie en vis

    Antoniem: verzadigde vetten

    Onverzadigde vetten zijn gunstiger voor het lichaam dan verzadigde.

    http://www.intmed.unimaas.nl/endo/

verzadigde vetten


  1. vetten met een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren

    Antoniem: onverzadigde vetten

    Het eten van voedsel met veel verzadigde vetten verhoogt het cholesterolgehalte.

    http://www.gva.be/dossiers/-p/pasen/eieren.asp,

    De inzichten ten aanzien van de schadelijkheid van verzadigd vet zijn echter aan het verschuiven. Verzadigd vet zou, in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht, niet bijdragen aan een verhoging van het risico op hart- en vaatziekten. Ook helpen verzadigde vetten bij het gezond houden van de longen en de nieren.

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Onverzadigd_vet

Woordfamilie


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • babyvet
  • bakkersvet
  • bakvet
  • beendervet
  • bereidingsvet
  • biervet
  • bloedvet
  • botervet
  • braadvet
  • buikvet
  • cacaovet
  • dassenvet
  • diervet
  • drankvet
  • druipvet
  • eendenvet
  • fonduevet
  • frietvet
  • frituurvet
  • ganzenvet
  • hazenvet
  • hoofdhuidvet
  • huidvet
  • ijsberenvet
  • jodenvet
  • kaarsenvet
  • kaarsvet
  • kamelenvet
  • kangoeroevet
  • kerstvet
  • kindervet
  • kippenvet
  • koffievet
  • kokosvet
  • krokodillenvet
  • lichaamsvet
  • lijkenvet
  • marmottenvet
  • melkvet
  • mensenvet
  • niervet
  • olifantenvet
  • ooievaarskuitenvet
  • ossenvet
  • paardenvet
  • palmvet
  • pluimenvet
  • potvissenvet
  • raapvet
  • rugvet
  • rundervet
  • rundvet
  • schapenvet
  • spanningsvet
  • spekvet
  • spijsvet
  • stapelingsvet
  • struisvogelvet
  • talgvet
  • transvet
  • uiervet
  • varkensvet
  • visvet
  • vleesvet
  • voedervet
  • voedingsvet
  • vrouwenvet
  • walvisvet
  • welvaartsvet
  • wolvet
  • zoogdierenvet
  • zwijnenvet

vet 2.0

stof met een vetachtige consistentie op basis van olie of op basis van plantaardige en dierlijke oliën en vetten, gebruikt om iets in te vetten of te smeren; smeermidel; smeervet

Betekenisbetrekking


generalisering
Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

Semagram


Vet…

is een stof

  • [Gevoelsindruk] voelt vettig aan
  • [Samenstelling] wordt gemaakt op basis van olie of op basis van plantaardige en dierlijke oliën en vetten
  • [Functie] dient als smeermiddel of dient als middel om iets in te vetten als bescherming tegen vocht of vuil

    Algemene voorbeelden


    Ze knielde, boog zich in het gat, tastte achter de koude stoffige spanten, raakte de met vet ingesmeerde stuurstang, richtte zich weer op.

    Hokwerda's kind, Oek de Jong,

    Het is belangrijk dat je regelmatig de cilinders oliet en de buizen invet. Als je speelt en je hoorn dus in een bepaalde houding hebt, loopt de olie terug. Het vet lost op in de olie en het hele troepje gaat in de cilinders zitten. Maak deze dus eerst schoon voordat je nieuwe olie of vet op de buizen smeert.

    http://home.hetnet.nl/~dewaldhoorn/,

    Tussen al het stugge leer, de potjes met vet en smeer, het pikdraad, de naalden en messen, lagen gevaarlijke elzen op de werktafel van vader Braille.

    http://www.darkandlight.org/

    Vaste verbindingen


    iets in het vet zetten


    1. iets insmeren met vet om het te beschermen tegen vocht en vuil; invetten

      Synoniem: invetten

      Meteen kreeg hij een brommer en opnieuw viel hij op doordat hij de zaak altijd zo keurig onderhield en goed in het vet zette.

      Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

    iets uit het vet halen


    1. iets weer tevoorschijn halen om het weer te gaan gebruiken

      De schaatsers kunnen hun schaatsen weer uit het vet halen.

      Meppeler Courant,

      Nog eenmaal hadden de oudjes van MSC en Alcides de voetbalschoenen uit het vet gehaald voor een herhaling van de altijd beladen stadsderby tussen MSC en Alcides.

      Meppeler Courant,

      Haal de schuiftrompetten uit het vet!

      Het leukste jaar uit de geschiedenis van de mensheid, Ronald Giphart,

    mineraal vet


    1. smeervet of smeerolie op basis van aardolie en een zeep

      Loctite 8105. Smering - Vet, universeel gebruik. Uw voordelen: Mineraal vet, Smeert bewegende delen, Kleurloos, Geurloos, Ideaal voor kogellagers, tandwielen, ventielen en transportbanden.

      http://www.loctite.nl/full-product-list-loctite-5281.htm?countryCode=bed&BU=industrial&parentredDotUID=productfinder&redDotUID=000001FBY8

    Woordfamilie


    Als deel van een afleiding


    Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • buizenvet
    • chassisvet
    • consistentvet
    • hogedrukvet
    • karrenvet
    • kogellagervet
    • laarzenvet
    • lagervet
    • leervet
    • machinevet
    • schroefasvet
    • smeervet
    • soldeervet

    Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


    • vetfilm
    • vetnippel
    • vetretourleiding
    • vetspray
    • vetspuit
    • vetstroom

    vet 2.1

    soort smeervet

    Betekenisbetrekking


    metonymie
    Betrokken betekenissen2.0 : 2.1

    Vaste verbindingen


    minerale vetten


    1. smeervetten op basis van aardolie en een zeep

      "Minerale" vetten die uit aardolie gemaakt worden zijn in strikte zin geen vetten, maar mengsels van smeerolie en een zeep.

      http://nl.wikipedia.org/wiki/Vet

    vet 3.0

    stof met een vetachtige consistentie op basis van water en vetstoffen die gebruikt wordt om de huid te beschermen; vettige crème

    Betekenisbetrekking


    generalisering
    Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

    Semagram


    Vet…

    is een stof

    • [Gevoelsindruk] voelt vettig aan
    • [Samenstelling] bestaat onder andere uit water en vetstoffen
    • [Functie] wordt gebruikt om de huid te beschermen

      Algemene voorbeelden


      Het zal aan Timmer niet besteed zijn maar geen groter geestesmerk van de lage landen dan mannen op de fiets. De ruggen gekromd, zeemvel tussen de benen, vet in de broek en dat allemaal om vooruit te komen in het leven.

      NRC,

      Hij herinnerde zich nog namen als Jesse Owens, Paavo Nurmi, Primo Camera, en vooral ook die van marathonlopers en van met dik vet ingesmeerde kanaalzwemmers die meestal uit Egypte kwamen.

      Vliegen in een spinnenweb, Fernand Auwera,

      Combinatiemogelijkheden


      met ander, nevengeschikt substantief


      • vaseline of vet

      De borst en de benen van het paard worden vaak ingesmeerd met vaseline of vet, om deze zo goed mogelijk te beschermen.

      http://www.paardennieuws.be/index.html

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • broekenvet
      • broekvet
      • haarvet
      • lippenvet
      • manenvet

      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • vetkop
      • vetkuif
      • vetlok
      • vetschmink

      vet 4.0

      dikke letters; vetgedrukte tekst

      Semagram


      Vet…

      is tekst

      • [Uiterlijk] bestaat uit dikke letters
      • [Waarneembaarheid] valt op in het geheel
      • [Functie] dient om de aandacht te vestigen op een tekstgedeelte

        Combinatiemogelijkheden


        in voorzetselgroep


        • in vet

        Sommige van deze wetten lijken daarbij belangrijker dan andere voor het vaststellen van normen en zijn in vet aangeduid.

        http://www.belspo.be/belspo/home/publ/pub_ostc/normstd/temm706_nl.pdf

        Als je een link hebt gevolgd zal die de volgende keer in een andere kleur of in vet worden aangegeven.

        http://www.donboscohoboken.be/cursus/

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        vet 5.0

        plant met langwerpige of meer ronde tongvormige blaadjes die wordt gekweekt als bladgroente; veldsla

        Semagram


        Vet…

        is veldsla; is een gewas; is een groente

            Hoofdsemagram: veldsla


            Algemene voorbeelden


            Andere namen voor veldsla: vet, broeivet, korensla, ezelsoor.

            http://www.voedwel.nl/weblog/veldsla/

            Vaste verbindingen


            Amsterdams vet


            1. soort fijne veldsla

              Amsterdams vet. Een soort fijne veldsla.

              http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

            2. jonge gesteelde bladeren van de meiraap die gegeten worden als voorjaarsgroente; raapstelen

              Synoniem: 1.0 -

              In veel handboeken worden de laatste jaren twee totaal verschillende benamingen door elkaar gehaald. Broeivet (veldsla) wordt daarbij omschreven als 'ook wel Amsterdams vet genoemd'. Ten onrechte. Raapstelen worden, vooral als ze goed jong geoogst zijn, namelijk door koks 'Amsterdams vet' genoemd. Dat is correct.

              http://www.kokskwartet.nl/kokskwartet/kook-info/65-productinformatie-a/399-amsterdams-vet

            Woordfamilie


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • broeivet

            B - Als adjectief

            vet 1.0

            rijk aan vet, hetzij veel vet bevattend als voedend bestanddeel en daardoor voedzaam, hetzij met veel vet bereid en daardoor ongezond

            Algemene voorbeelden


            Tijdens het zogen legt het jong zijn tong om de tepel van de moeder. Het jong heeft geen zuigreflex, de moeder spuit de melk in de bek van het jong. Deze melk is vet, stroperig en voedzaam. Als het jong loslaat is vaak nog een wolk melk te zien. De tepels kun je vinden aan de buikzijde van de moederdolfijn, waar het witte gedeelte stopt.

            http://www.dolfinarium.nl/dieren/default.htm

            Ze praatte heel druk op me los en behandelde eerst een haar met haar angst voor dik worden vertrouwd thema: wat ze aan maaltijden kreeg voorgezet was vet, het stonk, het was niet om te vreten, maar de verpleegsters vielen best mee, met uitzondering van die feeks, en de vrouwen in de bedden naast haar, die ik op de gang had gezien, want de zaal was op dit ogenblik vrijwel leeg, hadden haar geweldig opgevangen.

            In liefdesnaam, Adriaan van der Veen,

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • vette jus
            • vette kaas
            • vette melk
            • vette paling
            • vette producten
            • vette spijzen
            • vette vis
            • vette voedingsmiddelen
            • vette worst
            • vet eten
            • vet spek
            • vet vlees
            • vet voedsel

            Anna had de borden net vol geschept, het vlees rijkelijk met een vette jus overgoten en de radio luid genoeg gezet om niet voortdurend het gesmak van haar zoon te hoeven aanhoren.

            Arend, Stefan Brijs,

            Om de totale hoeveelheid vet in de voeding omlaag te brengen, is het beter te kiezen voor minder vette produkten, dus bijvoorbeeld magere vleessoorten, halfvolle of magere melk en melkprodukten en minder vette kaas.

            http://www.intmed.unimaas.nl/endo/

            De moeder zoogt het jong met dikke, vette melk gedurende zeker twee jaar.

            http://www.dolfinarium.nl/dieren/default.htm

            Barderen is het omwikkelen van wild met lapjes vers, vet spek om te vermijden dat het vlees uitdroogt tijdens het bakken.

            http://www.xquis.com/_scripts/search_products.pl?query=16

            Ze stopt met het eten van brood en vette spijzen en knauwt de hele dag appels weg.

            Kriblijn, Barber van de Pol,

            Meer Westers etende Chinezen zouden juist gestimuleerd moeten worden gezonder te gaan eten door bijvoorbeeld mager vlees te gaan eten in plaats van vet vlees.

            http://www.voedingsmagazine.nl/artikel.asp?id=365=28,

            Voorkom overgewicht, vergroot lichamelijke inspanningen en beperk het nuttigen van vet voedsel.

            http://www.vig.be/doc/voeding/VO_evw_kanker.html

            Ellen zit aan tafel bij de half leeggegeten bakjes vet eten.

            Het meesterstuk, Anna Enquist,

            Vette voedingsmiddelen verhogen de stofwisseling niet of minder dan voedingsmiddelen met veel koolhydraten (zetmeel) of eiwit. Kijk daarom uit met vette voedingsmiddelen.

            http://www.opdieet.nl/dieeten.htm

            Een dieet met vette vis en een met visolie reduceren het aantal doden onder mensen die al een hartaanval hadden doorgemaakt enigszins.

            NRC,

            Ze streek over mijn hoofd en noemde mij haar sjabbesgoj. Voordat ik naar huis terugging, altijd met een stuk brood en een stuk worst, vette worst die ik bij de slager had gehaald - niet bij Weichel - en waarvan ze voor mij gul een stuk afsneed, in papier rolde en mij toestak als beloning, moest ik eerst aan tafel een bord gestoofde peertjes die zwommen in échte room leegeten, terwijl meneer Danzig over zijn bril glimlachend toekeek.

            De Hunnen. Dl. 3: Vrede, Jan Cremer,

            met werkwoord


            • te vet eten

            Eet niet te vet en neem kleine porties.

            http://home.tiscali.be/jantje/index.html

            Vaste verbindingen


            een vette hap


            1. vet voedsel; een vette snack zoals patat of een hamburger

              Treinreizigers met een rammelende maag kunnen zich in Amsterdam voortaan storten op iets anders dan de gebruikelijke zak patat, hamburger of stuk pizza. Naast de Nederlandse vette hap en het Amerikaanse junkfood is er nu ook Shakie's: verse vruchtenshakes, aangevuld met bagels, muffins en andere gezonde snacks.

              Het Financieele Dagblad,

            een vette keuken


            1. veel en vet eten
              De vette keuken is ook de titel van een schilderij van de zeventiende-eeuwse schilder Jan Steen.

              Ook schilders drukken dat uit: Jan Steen laat in twee schilderijen, De vette keuken en De magere keuken de verschillen zien. Dikzakken doen zich tegoed aan worsten, hammen, gevogelte, een speenvarken, kazen, wafels en appeltaart, terwijl magere, hongerige sloebers het moeten doen met wat brood, vis en een knol.

              http://www.hollandsepot.dordt.nl/artikelen/artikelen.htm

            een vette kluif


            1. iets wat heel veel moeite kost; iets waar veel werk aan is

              Synoniem: een hele kluif

              Het aantal klachten over telefoongidsen steeg met ruim 40 procent, terwijl het aantal klachten infokiosk (sekslijnen), waar de ombudsdienst vorig jaar een vette kluif aan had, spectaculair daalde.

              De Standaard,

            2. veel inkomsten

              Hij wist maar al te goed dat in het bouwbedrijf een vette kluif te verdienen viel.

              Hete zeeprikkels, Andreas Roels,

              "Vroeger had je aan kermissen een vette kluif. Vier dagen was het volle bak en zat de tent afgeladen vol. Sinds een jaar of acht is het vet van de soep", zegt hij.

              De Standaard,

            vette watten


            1. (EHBO)
              watten van niet-ontvet katoen die veerkrachtig zijn en geen vocht opnemen en die gebruikt worden onder een wonddrukverband

              Vette watten zijn veerkrachtig en nemen geen vocht op, en worden gebruikt om drukverbanden mee aan te leggen.

              http://nl.wikipedia.org/wiki/Watten_(katoen)

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            • megavet
            • supervet

            Als deel van een afleiding


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • halfvet
            • overvet
            • slikvet
            • volvet

            vet 2.0

            (Gezegd van personen, dieren en hun lichaamsdelen)
            dik en doorvoed
            Van slachtdieren ook: vetgemest.

            Algemene voorbeelden


            Ze was dik, zo niet vet te noemen en haar figuur was gelijk een klont boter in de zonneschijn.

            Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

            Een roofvogel die moddervet is heeft niet de motivatie om te gaan jagen. Bovendien is een vette roofvogel ook niet in staat om een prooi effectief te bejagen, simpelweg omdat het de vogel aan spierkracht ontbreekt.

            http://www.valkerij.nl/

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette koe
            • een vette lever
            • een vette man
            • vette paling
            • vette vis

            Overal waar wij kwamen, genoot mijn vriend van het Hollandse landschap met zijn sappige weiden en zijn vette koeien, maar na een tijdje werd hij toch onrustig.

            NRC,

            "Mamselle, mamselle", proberen een paar vette mannen naast me mijn aandacht te trekken.

            De schaamte voorbij, Anja Meulenbelt,

            De vette, gele lever van eenden of ganzen, gezwollen tot ongekende proporties, vormt de basis van de zachtbruine en romige massa die in culinaire kringen geldt als een exclusief gerecht.

            Reformatorisch Dagblad,

            "Je kunt niet eens meer vissen," lachte A, "ik heb in een uur tijd nu al vier dikke, vette palingen gevangen en jij hebt niets."

            De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

            Omdat zalm een vette vis is, kan de smaak 'tranig' worden als de vis niet meer zo vers is.

            http://www.hollandsepot.dordt.nl/producten/producten.htm

            met werkwoord


            • vet maken

            Veel vet maakt vet en vaak ziek.

            http://www.dr-baumann.nl/basiskennis.htm

            met ander, nevengeschikt adjectief


            • een dikke vette koe
            • een dikke vette kont

            Brulde ten afscheid voor het mensenkind dat was gestorven vooraleer geboren te zijn en waggelde als een dikke vette koe.

            Het blauwe meisje en de andere kleuren van de verschrikking, Greta Seghers,

            Ze bewoog traag haar heupen en vader stootte tegen haar dikke vette kont.

            Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

            Vaste verbindingen


            daar ben ik vet mee


            1. ((vooral) in België)
              daar heb ik niet veel aan; daar schiet ik niets mee op

              "Straffer nog, vaak werd het tweede oor er ook nog van afgehakt om een tweede keer subsidies te trekken." "Mooi verhaal, Paul. Maar daar ben ik vet mee. Ik kan ook managementboekjes lezen. Mijn verkopers zijn geen Italiaanse koeien, en ik ga hun oren niet afsnijden. Ik stel voor dat jullie de commissiedrempel optrekken tot 300%."

              Scènes op het werk, Paul Desmedt,

            een vette pens


            1. een dikke buik

              De soepman met zijn vette pens en vissenogen kwam voorbij.

              Engelen van het duister, Jan Siebelink,

            Spreekwoorden


            een vette gans bedruipt zichzelf


              Zie: een vette gans bedruipt zichzelf

            het oog van de meester maakt het paard vet


              Zie: het oog van de meester maakt het paard vet

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            Als deel van een samenstellende afleiding


            • vetmakend
            • vetmaker

            vet 3.0

            (Gezegd van crème)
            met een vetachtige consistentie; vetstoffen bevattend; vettig aanvoelend

            Algemene voorbeelden


            De crème is vetter dan de gelei en daarom zeer geschikt als u pijnlijke plekken wat langer wilt masseren.

            http://www.vsminfo.nl/consumnt/index.htm

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette crème

            Na het wassen smeert u de huid direct in met een vette crème of zalf.

            http://home.tiscali.be/jantje/index.html

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • vetkrijt
            • vetpotlood
            • vetrood
            • vetstift

            vet 4.0

            besmeerd, bedekt of verontreinigd met vet of olie; vettig

            Algemene voorbeelden


            Een pan die aan de buitenkant vuil of vet is, levert (op open vuur) een groot risico op.

            http://www.brwalphen.com/default.htm

            Ze pakte de paling weer in het vette papier, liep naar het raam, schoof het open en wierp het pakje naar buiten.

            Twee vorstinnen en een vorst, R.J. Peskens,

            Van hem zeggen ze dat hij een luizenkop heeft omdat hij zijn haar nooit wast. En dat hij, als hij een pak friet heeft gegeten, zijn vette vingers aan zijn haar afveegt.

            Koud, Geertrui Daem,

            Hij had rood ongewassen haar dat in vette krullen op zijn schedel gekleefd zat.

            Het verdriet van België, Hugo Claus,

            Vaste verbindingen


            een vette bougie


            1. een bougie waar te veel olie aan zit, zodat de vonk niet overspringt en de motor niet meer loopt

              Zijn vrouw roept uit het roefje: "is er iets aan de hand Leonard?" "nee," roept hij dapper terug, "dat is maar een kleinigheid, waarschijnlijk een vette bougie of iets met de carburateur."

              De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

            een vette huid


            1. huid die veel talgvet afscheidt

              Antoniem: een droge huid

              Vette huid. Dit huidtype komt veel voor bij jongeren. In de puberteit, als hormonen geest én lichaam domineren, komt onder andere de talgproductie sterk op gang en dit zorgt voor een overdosis.

              http://www.gezondheidsnet.nl/

            vet haar


            1. haar dat meer talgvet bevat dan gemiddeld, doordat de talgkliertjes in de hoofdhuid te veel talgvet afscheiden

              Antoniem: droog haar

              Onder vet haar wordt hier verstaan haar dat meer talgvet bevat dan gemiddeld.

              http://www.salonweb.nl/indexframes.html

            vette wol


            1. ongewassen wol

              Bij veel andere klachten veroorzaakt door kou of een gebrek aan eigen warmte (zoals stijfheid, keelpijn, oorpijn en bronchitis) schijnt de natuurlijke schapenwol de zelfgenezende werkzaamheid van het lichaam te activeren. Echte 'verse' nog vette wol heeft deze eigenschap het sterkst.

              https://www.yumeko.nl/blog/2010/03/de-natuurlijke-eigenschappen-van-wol/

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • vethanden

            vet 5.0

            (verouderend)

            (Gezegd van de dagen voor de vasten)
            waarop veel en goed gegeten wordt
            In verbindingen als Vette Dinsdag en Vette Donderdag.

            Vaste verbindingen


            Vette Dinsdag


            1. (verouderend)
              de dinsdag voor Aswoensdag, als laatste dag waarop er veel gegeten mag worden

              Dat askruis op aswoensdag, de dag na vette dinsdag als alle kookpotten werden leeggemaakt, luidde het begin in van zeven magere weken.

              De Standaard,

              Dat carnaval steeds minder verband houdt met de vast, is zichtbaar in het huisgezin (waar nog nauwelijks op Vette Dinsdag vastenavond gevierd wordt) én in het straatbeeld: carnavalsstoeten slingeren zich door de dorpen en steden làng na het vastenavondweekend, dwars doorheen de vastenperiode.

              http://www.gva.be/nieuwsextra/dossiers/-c/carnaval/dossier.asp

            Vette Donderdag


            1. (verouderend)
              de donderdag voor Vastenavond

              In Beek werd nog lang op donderdag voor vastenavond, vette donderdag genaamd, de gans gereden.

              http://www.beeg.demon.nl/gawstrekkers/gtindex.html

            vet 6.0

            (Gezegd van grondsoorten)
            sterk samenhangend en min of meer glibberig; kleiig

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen3.0 : 4.0

            Algemene voorbeelden


            De klei is vet, wanneer ze goed samenhangt.

            http://goudsepijp.webklik.nl/page/de-goudse-pijpenbakker-en-zijn-klei

            Vaste verbindingen


            vette klei


            1. klei die weinig zand bevat

              Synoniem: lange klei; zware klei

              Antoniem: korte klei; magere klei

              Vette klei krimpt enorm als het droogt, wel 10 tot 15%. Dat geeft zoveel spanning dat het product tijdens het drogen of bakken waarschijnlijk barst. Zo niet, dan gebeurt dat wel zodra je er later een tikje tegen geeft. Om dat op te vangen maak je vette klei mager: je vermengt hem met zand, chamotte (fijngemalen gebakken leem) of gehakseld stro.

              http://www.archeon.nl/vvva/nieuwsbrief/6-6/pottenbakker.htm,

            vet 7.0

            (Gezegd van grond, land, weiden)
            veel voedende stoffen bevattend; voedzaam; ook: vruchtbaar

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen1.0 : 7.0

            Algemene voorbeelden


            Misschien is de weide nog te vet voor 'm?

            http://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=110&t=998286

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette wei
            • een vette weide

            Nu zie ik heel vaak dat jonge paarden in grote groepen in één keer in een grote, vette wei worden losgelaten. Ik zie eigenlijk nooit problemen met koliek of bevangenheid bij deze jonge dieren. Hoe komt dat?

            http://www.horses.nl/artikelen/gevaarlijk-om-jonge-paarden-ineens-in-volle-weide-te-zetten/

            Managementfouten zoals:
 veel te dikke pony's
 - overdreven zware belasting met onvoldoende training 
- loslaten in een vette weide
 - werken op een zeer harde bodem terwijl het paard dat niet gewend is 
- giftige planten.



            http://villagoofy.nl/2011/06/hoefbevangenheid/

            vet 8.0

            voordeel opleverend; winstgevend; lucratief

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            ((vooral) in België)
            • een vette job

            ((vooral) in Nederland)
            • een vet baantje

            • vette contracten

            Mijn kollega Gerrit Krol bij voorbeeld heeft een vette job bij Shell.

            De Standaard,

            Je gaat alleen maar de politiek in als je veel wil verdienen met een vet baantje.

            http://daskapital.nl/2013/10/we_zoeken_een_baan_voor_rehwin.html

            De Britse regering steunt Washington daarin, maar zij staat onder groeiende druk van het bedrijfsleven, dat hoopt op vette contracten in Irak, haar houding te wijzigen.

            NRC,

            Vaste verbindingen


            het is geen vette


            1. ((vooral) in België, informeel, (vooral) gesproken taal)
              het is niet veel

              Voor de opbrengst moet je je alvast niet haasten. 't Is geen vette de laatste dagen.

              http://www.zonstraal.be/forum/viewtopic.php?f=49&t=424&start=15

              Voiles de St. Tropez. Eindelijk wind, het is geen vette maar we kunnen zeilen.

              http://www.clubracer.be/comments_news_inter.php?nid=700,

            vette prijzen


            1. hoge prijzen; veel geld

              Toen in de loop van de jaren tachtig krantenmagnaten als Robert Maxwell en Rupert Murdoch op overnamepad gingen en vette prijzen wilden betalen, kregen Sijthoff en zijn familie spijt van hun vrijwillige afstand van de zeggenschap.

              NRC,

            (zeven) magere en (zeven) vette jaren


            1. jaren van tegenspoed of economische neergang en jaren van voorspoed of economische bloei

              In alle objectiviteit laat ik het invullen van de magere en vette jaren in dit plaatje voor rekening van de lezer.

              http://users.tijd.com/delink/,

            (zeven) vette jaren


            1. periode met jaren van voorspoed of economische bloei

              De magere jaren begonnen voor de holding goed twee jaar geleden. Voordien volgden zeven vette jaren waarin oprichter Joep Van den Nieuwenhuijzen door overnemingen razendsnel zijn industriële holding opbouwde.

              De Standaard,

              De compensatie geeft aan dat KPN niet zoveel vertrouwen heeft in de aandelenmarkt, en dat ze het woord aandeelhouderswaarde 'even achterin het telefoonboek heeft gezet.' Ze moeten ook wel, want het geld is niet meer zo makkelijk binnen te halen als vroeger. De vette jaren zijn voorbij, althans voor sommige ondernemingen.

              De Telegraaf,

            Woordfamilie


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • vetbetaald

            vet 9.0

            (Gezegd van zaken)
            goed gevuld; vol; dik

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen2.0 : 9.0

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette beurs
            • een vette portemonnee

            Die marktlui hebben altijd een vette koopmansbeurs vol geld op zak.

            Alle vogels van de wereld, Daphne Buter,

            Het is om de vette portemonnee van een handjevol ondernemers te spekken en om de even zo vette zelfgenoegzaamheid van een arrogant gemeentebestuur te bevestigen.

            Meppeler Courant,

            vet 10.0

            (Gezegd van letters, tekst, e.d.)
            dik en breed door veel inkt of verf; vetgedrukt

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen2.0 : 10.0

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • vette koppen
            • vette krantenkoppen
            • vette letters
            • vette tekst

            Een krant die vette koppen over een hele voorpagina uitsmeert en schreeuwerige kleurenfoto's gebruikt, staat lijnrecht tegenover een sobere zwart-wit krant met bescheiden koppen.

            De Standaard,

            Hij zag de vette krantekoppen al voor zich, kende de tekst van boze vragen in gemeenteraad en Tweede Kamer.

            De Cock en de moord op melodie, Appie Baantjer,

            Garage Roelofzen vroeg met spoed in grote advertenties met vette letters in de krant om leerling-monteurs.

            De Hunnen. Dl. 3: Vrede, Jan Cremer,

            Hierop gaan we verder in in het hoofdstuk tags. 1.1 Tags Bij normale code bestaat je code uit 2 tags, zoals je in het voorbeeld hierboven met de vette tekst ziet: een begintag en een eindtag.

            http://users.skynet.be/sky93291/html/

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • vetgedrukt
            • vetgeïnkt

            vet 11.0

            (Gezegd van concrete zaken)
            groot in letterlijke zin

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen2.0 : 11.0

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • dikke, vette vlokken

            Buiten sneeuwde het met dikke, vette vlokken, maar in de nachttrein was het lekker warm en droog.

            NRC,

            met ander, nevengeschikt adjectief


            • dikke vette vlokken

            Buiten sneeuwde het met dikke, vette vlokken, maar in de nachttrein was het lekker warm en droog.

            NRC,

            vet 12.0

            (Gezegd van eigenschappen)
            in hoge mate aanwezig; groot in figuurlijke zin

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen2.0 : 12.0

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette zelfgenoegzaamheid

            Het is om de vette portemonnee van een handjevol ondernemers te spekken en om de even zo vette zelfgenoegzaamheid van een arrogant gemeentebestuur te bevestigen.

            Meppeler Courant,

            vet 13.0

            (Gezegd van wijn)
            rijk; rond; vol

            Algemene voorbeelden


            In de mond is het een zachte en soepele wijn, wat boterachtig en vet.

            http://users.pandora.be/denbrabo/artikels/mooibly.htm

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            vet 14.0

            (informeel, (vooral) gesproken taal. Vooral bij jongeren in gebruik.)

            enorm leuk, goed of mooi; gaaf; geweldig

            Algemene voorbeelden


            Het is dan natuurlijk wel zaak dat de kleding die je draagt bij jouw stijl past, zodat klein zijn een feest is. Kind zijn is vet!

            http://www.modeportaal.nl/

            Blote mannenvoeten in schoenen. Dat is vet. Tot voor kort was het een alleenrecht van rugzakreizigers in de tropen en topvoetballers.

            Provinciale Zeeuwse Courant,

            Bezoekers van een van Nederlands grootste popfestivals, 'A Campingflight to Lowlands Paradise', beleven ook op het campingterrein drie dagen lange 'vette fun'.

            Metro,

            Woordfamilie


            Als deel van een afleiding


            • knalvet
            • megavet
            • supervet

            vet 15.0

            (informeel, (vooral) gesproken taal)

            hevig; fiks; flink

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • vette oorlog
            • vette ruzie

            Daarom skaten we juist, omdat we de pest hebben aan die agressieve teamsporten zoals voetbal. Dat is vette oorlog!

            Meppeler Courant,

            vet 16.0

            onkies; schuin

            Combinatiemogelijkheden


            met substantief


            • een vette grap

            Als je ziet hoe die marktkooplui de inheemse kopers beduvelen! Ik zag zelf hoe zo'n vette kerel, met een vette grijns en vette grappen, een oud vrouwtje een kip verkocht waar de maden zowat uitkropen. Maar zij had niets in de gaten.

            De reis naar Kithira, Andreas Burnier,

            vet 17.0

            herinnerend aan iets vets in overige toepassingen, bijvoorbeeld dik in de zin van dicht, opvallend of glibberig
            In een aantal idiomatische uitdrukkingen.

            Vaste verbindingen


            een vette knipoog


            1. een opvallende, dikke knipoog

              'Altijd goed,' sprak de dealer. 'Je kunt me hier aan deze tafel vinden, ook als je leuke handel hebt.' Hij gaf me een vette knipoog.

              De heiligen zijn dood, René Stoute,

            een vette grijns; een vette lach


            1. een onaangename grijns resp. lach

              Uitgerekend tijdens de meest dramatische passage van het lied met de tragische afloop Powderfinger, verscheen er een vette grijns op het gezicht van gitarist Steve Cropper.

              NRC,

              Het valt mij op dat de Europeanen een vuile, vette lach hebben.

              Costa del Crimen, Stan Lauryssens,

            een vette hoest


            1. een hoest waarbij slijm opgegeven wordt

              Synoniem: productieve hoest

              Antoniem: een droge hoest; niet-productieve hoest

              Er bestaan grofweg twee soorten hoest: droge en vette hoest. Een vette hoest ontstaat meestal bij een ontsteking of een virale of bacteriële infectie van de luchtwegen (rinofaryngitis, bronchitis, ...). Het bronchiale slijmvlies reageert door meer slijm af te scheiden, om de luchtwegen te beschermen en vreemde lichamen te blokkeren. Daarop volgt de nuttige hoestreflex, zodat de patiënt deze overproductie van secreties (dik en kleverig vocht) die de bronchiën verstoppen, kan ophoesten.

              http://www.zwitserseapotheek.be/geneesmiddelenfolders1/hoest.htm

            een vette walm


            1. een dikke walm

              De lucht was gitzwart, dikke zwarte rookwolken, vette walm en wolken hingen boven de stad.

              De Hunnen. Dl. 2: Bevrijding, Jan Cremer,

            vette kolen; vette steenkool


            1. kolen, steenkool met een hoog gehalte (tot 30%) aan vluchtige stoffen

              Synoniem: vetkolen

              Antoniem: magere kolen; magere steenkool

              Vette en magere kolen. Behalve in formaat en gewicht kon de steenkool worden onderverdeeld naar het verschil in gasgehalte. In oplopend gasgehalte waren dat antraciet en magere kolen (minder dan 14 procent gas), ess-(halfvet) en rookzwakke (3/4 vet) kolen en vetkool (19 tot 28 procent gas).

              http://www.demijnen.nl/actueel/artikel/steenkool-soorten-en-maten

              Rond 1830 kwam dan de doorbraak: de mijnbouw ging de diepte in en veroverde de veel moeilijker toegankelijke lagen steenkool van de Hellweg-zone. Stoommachines met een groot vermogen zorgden voor de afwatering van de toen met meerdere etages tegelijk aangelegde mijngangen. De opbrengst steeg enorm. Bovendien was de plaatselijke vette steenkool zeer geschikt om tot cokes te worden verwerkt.

              http://www.erih.net/nl/regionale-routes/duitsland/ruhrgebied/ruhrgebied-detail/print.html

            vette pech


            1. brute pech; enorme pech; dikke pech

              Synoniem: brute pech; dikke pech; enorme pech

              1-0 voor de Dinkel, vette pech voor de kanoërs (om maar even te refereren naar Hans Teeuwen). De weg werd vervolgd.

              http://www.euroskano.nl/,

            Woordfamilie


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            C - Als bijwoord

            vet 1.0

            in hoge mate; erg; zeer

            Combinatiemogelijkheden


            met adjectief erachter


            • vet cool
            • vet lekker
            • vet minder

            'Ze hebben daar echt een onwijze glijbaan. D'r is een heel lang stuk en daar ga je helemaal onder water. Dat is helemaal zwart! Echt vet cool!'

            Nooit meer uitslapen: kleine kroniek van het moderne gezinsleven, Ewoud Sanders,

            Biologische frites 'vet lekker'. Jong Nederland moet aan de eko-frites.

            NOS Nieuws,

            'Dat is minder!' Of, nog sterker: 'Dat is vet minder!'. Ook regelmatig te horen: "Doe niet zo minder." Verschillende lezers lieten weten dat minder op deze manier al veel langer wordt gebruikt.

            NRC,

            Woordfamilie


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • vetgaaf

            D - Als tussenwerpsel

            vet 1.0

            enorm leuk, goed of mooi; gaaf; geweldig

            Algemene voorbeelden


            En het meisje dat op de 'kade' naar school gaat, is aan haar veertiende spelletje trik-trak begonnen. "Vet hoor, ik ben er helemaal aan verslaafd."

            NRC,