Help en informatie

Zoeken

Andere informatie


Zoeken van woord naar betekenis

Zoeken van woord naar betekenis is de traditionele manier van zoeken. U wilt informatie over een woord of woordgroep. U kunt deze op twee manieren vinden. De eerste manier is via het linkerframe op het beeldscherm. Hier staat een lijst met beginletters van de inmiddels in het ANW opgenomen woorden en woordgroepen. Door te klikken op de letter waarmee het door u gezochte woord begint, krijgt u het betreffende deel van de alfabetische woordenlijst. Deze lijst wordt in de loop van de tijd steeds langer. Door op het woord of de woordgroep te klikken waarover u informatie wilt hebben, wordt het artikel op het scherm geopend. U kunt vervolgens het gehele artikel of delen daarvan raadplegen. Kijk hier voor meer informatie over de artikelstructuur van het ANW.

De andere manier om informatie over woorden of woordgroepen op te vragen is met behulp van het zoekvenster dat midden op de pagina te vinden is. Hier kan het betreffende woord of de betreffende woordgroep rechtstreeks in het venster ingevuld worden. Een meelopende lemmalijst geeft daarbij direct aan welke woorden het ANW bevat die aan de gevraagde lettercombinatie voldoen. Het is bij het opvragen van informatie ook mogelijk om wildcards te gebruiken. Met een * kan een willekeurig aantal letters worden gezocht, met een ? wordt precies een willekeurige letter gezocht. De zoekvraag naar b*r levert dus een resultaat op variërend van beer tot burgemeester, de zoekvraag naar b??r levert woorden op als beer en bier.

Bij het zoeken via het zoekvenster wordt niet alleen in de lijst van beschikbare trefwoorden gezocht, maar ook in de velden Verbindingen, Spreekwoorden en Woordfamilie van de artikelen. De resultaten worden in eerste instantie gegeven op basis van relevantie. De zoekvraag b*r levert zo eerst alle trefwoorden op die beginnen met de letter b en eindigen op een r, ongeacht of er in de velden Verbindingen, Spreekwoorden en Woordfamilie woorden voorkomen die ook aan deze criteria voldoen, en vervolgens alle andere trefwoorden die binnen de velden Verbindingen, Spreekwoorden en Woordfamilie woorden bevatten die met de letter b en eindigen op een r. Het is ook mogelijk om alle gevonden resultaten strikt alfabetisch te sorteren.

terug naar inhoud


Zoeken van betekenis naar woord

Zoeken van betekenis naar woord is eigenlijk het tegenovergestelde van zoeken van woord naar betekenis. Vanuit een idee van de betekenis of van bepaalde kenmerken van een woord of woordgroep probeert u bij dat woord of die woordgroep uit te komen. Met deze functie zoekt u zowel in de betekenisomschrijvingen als in de semagrammen van de beschikbare woorden. Bij het gebruiken van deze functie zijn er twee mogelijkheden, die zowel apart als in combinatie met elkaar gebruikt kunnen worden.

De eerste zoekmogelijkheid werkt met een omschrijving van datgene waarnaar u op zoek bent. U wilt bijvoorbeeld weten welke woorden er in het ANW zijn opgenomen die aangeven dat er een bepaald geluid gemaakt wordt. U voert in het zoekscherm bij omschrijving in ‘geluid maken’ en krijgt dan als resultaat onder andere de werkwoorden bolderen, blèren, kukelen en kekken. Het is altijd goed om verschillende omschrijvingen te proberen; als ‘geluid maken’ niet het gewenste resultaat oplevert, kan er ook gezocht worden op ‘geluid voortbrengen’ of simpelweg op ‘geluid’. Hoe korter de zoekvraag, hoe meer resultaten er zullen verschijnen.

De tweede zoekmogelijkheid werkt aan de hand van een aantal vastgestelde categorieën. In de huidige versie van het ANW zijn nu alleen nog belangrijke categorieën als dier, persoon, plant en voorwerp beschikbaar. In de loop van de tijd wordt dit verder uitgebreid. Als u een bepaalde categorie hebt gekozen, opent er een scherm met een aantal vragen aan de hand waarvan u uw zoekvraag kunt specificeren. U hoeft deze uiteraard niet allemaal in te vullen om een goed resultaat te krijgen, maar hoe meer kenmerken u invult, hoe preciezer uw resultaat zal zijn.

U kunt beide zoekmogelijkheden ook combineren en op die manier de resultaten een bepaalde richting op sturen. Als u op zoek bent naar woorden voor geluiden die door dieren gemaakt worden, vult u in het zoekveld ‘geluid’ in en als categorie ‘dier’. Als resultaat krijgt u dan een overzicht van alle dieren waarvan in het woordenboek wordt aangegeven welk geluid ze maken.

terug naar inhoud


Kenmerken → Woorden

Zoeken van kenmerken naar woorden is de meest geavanceerde manier waarop u in het ANW kunt zoeken. Via allerlei informatie die in de artikelen opgeslagen ligt, kunt u zoeken naar Woorden of naar Spreekwoorden of verbindingen. De mogelijkheden om informatie te zoeken zijn vrijwel onbeperkt. U kunt zoeken op informatie die op een willekeurige plaats in het artikel staat (selecteer dan 'hele artikel' in het linkerframe), maar ook gericht op informatie in een specifiek veld (selecteer dan een of meer van de overige velden in het linkerframe).

U kunt zoeken door in het rechterframe aan te geven of u informatie wilt zoeken over Woorden of over Spreekwoorden of verbindingen. Vervolgens kiest u in het linkerframe in welke categorie(ën) u deze informatie wilt vinden door op de betreffende categorie te klikken. Als u deze keuze gemaakt heeft, kunt u de gezochte informatie vervolgens in het rechterframe specificeren. Bv. kies in het rechterframe de optie 'woorden'. Kies vervolgens in het linkerframe de categorie 'spelling en uitspraak' en de subcategorie 'wijze van uitspraak'. Deze optie verschijnt nu in het rechterframe. Kies daar in het uitrolscherm vervolgens de optie 'Spaans' en klik op 'Zoek'. U krijgt dan als resultaat alle beschikbare woorden die in het Nederlands de Spaanse uitspraak min of meer behouden hebben.

Het is een zoekfunctie die enige creativiteit van de gebruiker vergt en die beter werkt naarmate men vertrouwder raakt met het systeem. Wij raden u aan om even de tijd te nemen om zelf verschillende dingen uit te proberen. Hieronder volgen nog enkele voorbeelden van zoekvragen, zodat u een beeld krijgt van de zoekmogelijkheden.

Zoek alle artikelen met de aanduiding "(vooral) in België"

Werkwijze: selecteer rechts 'Woorden' en links 'Bijzonderheden gebruik' en kies vervolgens 'Taalvariëteit'. Kies nu in het uitrolmenu de optie '(vooral) in België'. Klik vervolgens op Zoek.

U kunt de actie ook combineren met een andere zoekactie. Als u bv. Vlaamse neologismen op het spoor wilt komen, kiest u links onder 'Bijzonderheden gebruik' '(vooral) in België' en daarna op de opties 'neologisme' onder 'Tijd'. Klik vervolgens op Zoek.

N.B. Bij de resultaten krijgt u niet alleen woorden te zien die in hun geheel '(vooral) in België' voorkomen, maar ook woorden die zowel in Nederland als in België in gebruik zijn. In die gevallen is een onderdeel van het betreffende woorden als voorkomend in België gekarakteriseerd, bv. een vaste verbinding of een meervoudsvorm. Klik het gehele artikel open om te zien welk onderdeel dat is.

Zoek naar alle woorden die een biersoort aanduiden

Werkwijze: selecteer rechts 'Woorden' en links 'Relaties met andere woorden' en vervolgens 'Hyperoniem'. Kies nu in het uitrolmenu de optie 'is' en vul in het veld daarachter het woord bier in. Klik vervolgens op Zoek.

Zoek naar alle spreekwoorden die nu in het ANW voorkomen

Werkwijze: selecteer rechts 'Spreekwoorden en verbindingen' en links 'Type'. Kies in het uitrolmenu rechts nu de optie 'Spreekwoord' en klik op Zoek.

Zoek naar woorden in het ANW waarbij nu een geluid is te horen

Werkwijze: selecteer rechts 'Woorden' en links 'Multimedia' en vervolgens 'Geluid' en klik op Zoek.

Zoek naar alle woorden in het ANW met zeven lettergrepen

Werkwijze: selecteer rechts 'Woorden' en links 'Spelling en uitspraak' en vervolgens 'Aantal lettergrepen'. Kies nu in het uitrolmenu de optie 'is gelijk aan' en vul in het veld daarachter het getal '7' in. Klik vervolgens op Zoek.

Zoek naar alle neologismen in het ANW

Werkwijze: Selecteer rechts 'Woorden' en links 'Bijzonderheden gebruik' en vervolgens 'Tijd'. Kies nu in het uitrolmenu de optie 'neologisme' en klik op Zoek.

terug naar inhoud


Zoeken naar voorbeelden

Met deze zoekmogelijkheid kunt u zoeken in de voorbeeldzinnen die gebruikt worden in het ANW. U kunt zoeken op een of meer woorden, auteurs of bronnen en verder op datering of op een combinatie van deze opties. Als resultaat krijgt u een lijst waarin de voorbeeldzinnen standaard gesorteerd worden op relevantie, d.w.z. de voorbeeldzinnen met de meeste matches staan bovenaan. U kunt het materiaal zelf sorteren op volgorde van de lemma’s waarin ze voorkomen of op datering. In het bovenste gedeelte van het scherm kunt u ook zien hoeveel resultaten de zoekvraag heeft opgeleverd.

terug naar inhoud


Over het ANW

Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)

Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW) is een corpusgebaseerd, digitaal woordenboek van het eigentijdse Nederlands in Nederland en Vlaanderen. De taalperiode die het ANW bestrijkt, loopt vooralsnog van 1970 tot 2019 en valt min of meer samen met de naoorlogse generaties volwassen taalgebruikers. Het is een synchroon woordenboek, wat betekent dat het de eigentijdse taal beschrijft en in principe geen aandacht besteedt aan de herkomst ervan (etymologie). Een uitzondering is gemaakt voor de neologismen: de gegevens daarvan worden zo nauwkeurig mogelijk vastgelegd in een apart veld Etymologie.

Standaardtaal

Het ANW richt zich op de standaardtaal in Nederland en Vlaanderen. Het ‘Algemeen’ in de titel moet worden opgevat als: niet gebonden aan een bepaalde regio, een bepaalde groep personen of een bepaald vakgebied. Het hoofdaccent ligt op het geschreven Nederlands. Naast de woorden uit de kernwoordenschat worden in het ANW ook neologismen (nieuwe woorden, nieuwe verbindingen, nieuwe uitdrukkingen, nieuwe betekenissen van al bestaande woorden) beschreven.

Onlinewoordenboek in ontwikkeling

Het ANW is een onlinewoordenboek in ontwikkeling en er ligt geen papieren versie aan ten grondslag. De woordenboekartikelen zijn hierop afgestemd en er is van meet af aan rekening gehouden met de mogelijkheden, eisen en problemen die aan het maken van een nieuw digitaal woordenboek verbonden zijn. Dat geldt voor de materiaalverzameling, de bewerking en de publicatie. Zo zijn afbeeldingen, videofilmpjes of geluiden aan de beschrijving van de woordenboekartikelen toegevoegd op plaatsen waar dat relevant leek. Het is een interactief woordenboek. Aanvullingen en correcties op de inhoud zullen met vaste regelmaat verwerkt worden en commentaar van de gebruikers is daarom ook van harte welkom.

Corpusgebaseerd

Als uitgangspunt voor de bewerking van woorden uit de kernwoordenschat gebruikt het ANW een eigen corpus van ruim 100 miljoen woorden dat speciaal voor dit project is samengesteld. Dit corpus bevat materiaal uit alle domeinen van de samenleving en wordt jaarlijks geactualiseerd. Daarnaast wordt uitgebreid gebruikgemaakt van relevant materiaal uit andere bronnen. Meer informatie over de inhoud van het ANW-corpus is hier te vinden.

Gebruikersgroepen

Het ANW wil diensten bewijzen aan gebruikersgroepen die uiteenlopen van geïnteresseerde leek tot professionele taalwetenschapper. Typerend voor het ANW is ook dat er niet alleen op de traditionele manier (van woord naar betekenis) gezocht kan worden, maar dat de lexicografische database met vier verschillende zoekwijzen benaderd kan worden.

Getallen

In de huidige versie van het ANW zijn 155.496 woorden opgenomen die behandeld zijn in 34.746 trefwoorden, die een veelvoud aan “traditionele” woordenboekartikelen herbergen. De trefwoorden bevatten in totaal 32.092 betekenissen, 162.150 voorbeeldzinnen, 74.703 combinaties, 5864 vaste verbindingen en 195 spreekwoorden. Verder zijn 4877 afbeeldingen, 524 videofilmpjes en 184 geluiden opgenomen.

Toelichting op de Getallen

  • Onder opgenomen woorden wordt verstaan: de som van het aantal trefwoorden en de in de woordfamilie daarvan vermelde woorden (afleidingen, samenstellingen en samenkoppelingen, samenstellende afleidingen, overige woordfamilieleden). Niet meegerekend worden o.a. synoniemen, feminiemen e.d. die in de artikelen opgenomen zijn, maar niet apart als artikel zijn behandeld.
  • Het ANW maakt onderscheid tussen “trefwoorden” en “woordenboekartikelen”. Een afkorting als NBB heeft in het ANW acht verschillende betekenissen. In een traditioneel woordenboek zou dit acht verschillende woordenboekartikelen hebben opgeleverd. Omdat het ANW een synchroon woordenboek is, hoeft er voor een woord altijd maar op één plaats gezocht te worden, ongeacht de woordsoort, de etymologie of de spelling daarvan.

    In de woordenlijst in het linkerframe worden woorden met een verschillende spelwijze gemarkeerd door een slash. Enige voorbeelden: Amerikaan/amerikaan (persoonsnaam en auto), Berner/berner (persoonsnaam en hond) en OS/os/o.s./Os (OS = afkorting voor Olympische Spelen, ontwikkelingssamenwerking, operating system, open source; os = gecastreerde stier; o.s. = oude stijl; Os = scheikundig symbool).

Trefwoorden met minimaal profiel

Een deel van de woorden in de trefwoordenlijst is cursief afgedrukt. Dit zijn artikelen die uitsluitend informatie geven over woordsoort, spelling, afbreking, verbogen en vervoegde vormen, woordvorming en bijzonderheden gebruik (zoals taalvariëteit). Deze artikelen bevatten nog geen betekenis, voorbeeldzinnen, combinaties, verbindingen e.d. Wel worden maximaal 25 voorbeeldzinnen (“concordanties”) uit het Corpus Hedendaags Nederlands (CHN) getoond. Indien het gezochte woord niet te vinden is in dat corpus wordt daarvan melding gemaakt.

Het ANW bevat op dit moment 18.662 trefwoorden met een minimaal profiel, waarvan een groot deel alsnog bewerkt zal worden.

Woordenboek in wording

Het ANW is een woordenboek in wording dat regelmatig geüpdatet wordt. Het is dus zeker geen compleet en afgerond woordenboek waarin alle woorden van het Nederlands te vinden zijn. In de periode tot 2018 streeft de redactie van het ANW ernaar om de kernwoordenschat van het Nederlands zo volledig mogelijk te beschrijven en daarnaast informatie te bieden over tal van andere belangwekkende woorden uit onze taal. Verder besteedt het ANW uitgebreid aandacht aan neologismen (nieuwe woorden, nieuwe uitdrukkingen, nieuwe betekenissen van reeds bestaande woorden). Een flink deel van de beschreven neologismen is inmiddels volledig ingeburgerd en is gaan behoren tot de kernwoordenschat van het Nederlands.

Begrippen en artikelstructuur

Kijk voor uitleg van de gehanteerde begrippen en de artikelstructuur van het ANW hier.

Publicaties over het ANW

Publicaties over het ANW zijn te vinden in de literatuurlijst.

De makers van het ANW

Redactie

  • dr. Tanneke Schoonheim (hoofdredacteur)
  • drs. Rob Tempelaars (projectleider)
  • lic. Lut Colman
  • drs. Quin van Dijk
  • Laura van Eerten MA
  • dr. Frans Heyvaert
  • dr. Dirk Kinable
  • dr. Josefien Sweep
  • drs. Vivien Waszink

Lexicologische medewerkers

  • Arjen Figee (hoofd)
  • Pieter Hoekstra
  • Marja Schutte
  • Jasmijn Splinter
  • drs. Wies van Velzen
  • Isabelle Buhre MSc (vrijwilligster)

Technische ondersteuning

  • dr. Carole Tiberius (computerlinguïst)
  • drs. Jan Niestadt (software-engineer)

Oud-medewerkers

  • prof. dr. Fons Moerdijk (hoofdredacteur)
  • drs. Egbert Beijk (redacteur)
  • drs. Henk Lambermont (redacteur)
  • lic. Katrien Van pellicom (redacteur)
  • Marianne Göbel (lexicologisch medewerker)
  • drs. Netty van Megen (lexicologisch medewerker)
  • Jan Willem Smits (lexicologisch medewerker)
  • Dick Wortel (lexicologisch medewerker)
  • drs. Emile van Brakel (vrijwilliger)

terug naar inhoud


Woordenlijst

Hier vindt u een lijst van alle artikelen die inmiddels in het ANW opgenomen zijn. De lijst wordt ook getoond in het linkerframe van de applicatie.


Disclaimer afbeeldingen

De applicatie bevat links naar externe sites voor afbeeldingen, geluiden en video's. In het geval van afbeeldingen wordt een "postzegelformaat" van het plaatje getoond als voorbeeld. Wij gaan ervan uit dat dit toegestaan is volgens het Nederlandse auteursrecht. Indien het ANW linkt naar een afbeelding op uw site en u daar bezwaar tegen maakt, mail dan naar anw@inl.nl.

terug naar inhoud


Technische informatie en licentieverantwoording

Het ANW op internet is getest onder Internet Explorer 6-8, Firefox 3 en Safari 4. De applicatie functioneert onder Internet Explorer 6, maar wij raden u aan een modernere browser te gebruiken.

De applicatie is geschreven in de programmeertaal Java. De gebruikersinterface van de applicatie bestaat uit HTML, CSS en Javascript/ECMAScript.

De applicatie gebruikt een aantal componenten van de Apache Software Foundation, waaronder Tomcat, Lucene, Xalan, Log4J en Velocity. Deze componenten zijn beschikbaar onder de Apache License 2.0.

De applicatie gebruikt MySQL als database. Deze is beschikbaar onder de GNU General Public License.

De applicatie gebruikt c3p0 voor database connection pooling. Deze is beschikbaar onder de Lesser GNU Public License.

De applicatie gebruikt een aantal pictogrammen uit de Silk Icons verzameling. Deze mogen gebruikt, gewijzigd en gedistribueerd worden onder de voorwaarden van de Creative Commons Attribution 2.5 licentie. De pictogrammen zijn hier en daar aangepast aan onze eigen wensen.

Voor de applicatie is een querytaal ontwikkeld met de naam FunQy. Een korte introductie op FunQy is te lezen in dit artikel.

Als u vragen hebt over of problemen hebt met de applicatie: mail dan onze servicedesk.

terug naar inhoud


(einde)