Over het ANW


Het woordenboek

Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)

Het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW) is een corpusgebaseerd, digitaal woordenboek van het eigentijdse Nederlands in Nederland en Vlaanderen, in Suriname en in het Caraïbisch gebied. De taalperiode die het ANW bestrijkt, loopt vooralsnog van 1970 tot 2018 en valt min of meer samen met de naoorlogse generaties volwassen taalgebruikers. Het is een synchroon woordenboek, wat betekent dat het de eigentijdse taal beschrijft en in principe geen aandacht besteedt aan de herkomst ervan (etymologie). Een uitzondering is gemaakt voor de neologismen: de gegevens daarvan worden zo nauwkeurig mogelijk vastgelegd in een apart veld Etymologie.

Standaardtaal

Het ANW richt zich op de standaardtaal in Nederland en Vlaanderen. Het ‘Algemeen’ in de titel moet worden opgevat als: niet gebonden aan een bepaalde regio, een bepaalde groep personen of een bepaald vakgebied. Het hoofdaccent ligt op het geschreven Nederlands. Naast de woorden uit de kernwoordenschat worden in het ANW ook neologismen (nieuwe woorden, nieuwe verbindingen, nieuwe uitdrukkingen, nieuwe betekenissen van al bestaande woorden) beschreven.

Onlinewoordenboek in ontwikkeling

Het ANW is een onlinewoordenboek in ontwikkeling en er ligt geen papieren versie aan ten grondslag. De woordenboekartikelen zijn hierop afgestemd en er is van meet af aan rekening gehouden met de mogelijkheden, eisen en problemen die aan het maken van een nieuw digitaal woordenboek verbonden zijn. Dat geldt voor de materiaalverzameling, de bewerking en de publicatie. Zo zijn afbeeldingen, videofilmpjes of geluiden aan de beschrijving van de woordenboekartikelen toegevoegd op plaatsen waar dat relevant leek. Het is een interactief woordenboek. Aanvullingen en correcties op de inhoud zullen met vaste regelmaat verwerkt worden en commentaar van de gebruikers is daarom ook van harte welkom.

Corpusgebaseerd

Als uitgangspunt voor de bewerking van woorden uit de kernwoordenschat gebruikt het ANW een eigen corpus van ruim 100 miljoen woorden dat speciaal voor dit project is samengesteld. Dit corpus bevat materiaal uit alle domeinen van de samenleving en wordt jaarlijks geactualiseerd. Daarnaast wordt uitgebreid gebruikgemaakt van relevant materiaal uit andere bronnen. Meer informatie over de inhoud van het ANW-corpus is hier te vinden.

Gebruikersgroepen

Het ANW wil diensten bewijzen aan gebruikersgroepen die uiteenlopen van geïnteresseerde leek tot professionele taalwetenschapper. Typerend voor het ANW is ook dat er niet alleen op de traditionele manier (van woord naar betekenis) gezocht kan worden, maar dat de lexicografische database met vier verschillende zoekwijzen benaderd kan worden.

Lesplannen

De combinatie van de hoeveelheid informatie en de mogelijkheid alleen bepaalde informatie op te zoeken en te tonen, maakt het ANW zeer geschikt voor gebruik in het onderwijs, voor allerlei niveaus. Daarom stellen we een zevental lesplannen voor het middelbaar onderwijs beschikbaar waarin het ANW benut wordt. De lesplannen zijn gebaseerd op opdrachten van studenten van de Hogeschool van Amsterdam, gemaakt onder leiding van ANW-redacteur dr. Josefien Sweep.

http://www.ivdnt.org/onderzoek-a-onderwijs/lexicologie-a-lexicografie/lesplannen-anw

Getallen

In de huidige versie van het ANW zijn 210.775 woorden opgenomen die behandeld zijn in 54.248 trefwoorden, die een veelvoud aan “traditionele” woordenboekartikelen herbergen. De trefwoorden bevatten in totaal 38.753 betekenissen, 27.156 synoniemen, 208.640 voorbeeldzinnen, 100.879 combinaties, 7576 vaste verbindingen en 282 spreekwoorden. Verder zijn 4677 afbeeldingen, 649 videofilmpjes en 181 geluiden opgenomen.

Toelichting op de Getallen

  • Onder opgenomen woorden wordt verstaan: de som van het aantal trefwoorden en de in de woordfamilie daarvan vermelde woorden (afleidingen, samenstellingen en samenkoppelingen, samenstellende afleidingen, overige woordfamilieleden). Niet meegerekend worden o.a. synoniemen, feminiemen e.d. die in de artikelen opgenomen zijn, maar niet apart als artikel zijn behandeld.
  • Het ANW maakt onderscheid tussen “trefwoorden” en “woordenboekartikelen”. Een afkorting als NBB heeft in het ANW acht verschillende betekenissen. In een traditioneel woordenboek zou dit acht verschillende woordenboekartikelen hebben opgeleverd. Omdat het ANW een synchroon woordenboek is, hoeft er voor een woord altijd maar op één plaats gezocht te worden, ongeacht de woordsoort, de etymologie of de spelling daarvan.

    In de woordenlijst in het linkerframe worden woorden met een verschillende spelwijze gemarkeerd door een slash. Enige voorbeelden: Amerikaan/amerikaan (persoonsnaam en auto), Berner/berner (persoonsnaam en hond) en OS/os/o.s./Os (OS = afkorting voor Olympische Spelen, ontwikkelingssamenwerking, operating system, open source; os = gecastreerde stier; o.s. = oude stijl; Os = scheikundig symbool).

Trefwoorden met minimaal profiel

Een deel van de woorden in de trefwoordenlijst is cursief afgedrukt. Dit zijn artikelen die uitsluitend informatie geven over woordsoort, spelling, afbreking, verbogen en vervoegde vormen, woordvorming en bijzonderheden gebruik (zoals taalvariëteit). Deze artikelen bevatten nog geen betekenis, voorbeeldzinnen, combinaties, verbindingen e.d. Wel worden maximaal 25 voorbeeldzinnen (“concordanties”) uit het Corpus Hedendaags Nederlands (CHN) getoond. Indien het gezochte woord niet te vinden is in dat corpus wordt daarvan melding gemaakt.

Het ANW bevat op dit moment 35.226 trefwoorden met een minimaal profiel, waarvan een deel alsnog bewerkt zal worden.

Woordenboek in wording

Het ANW is een lexicografische database die regelmatig geüpdatet wordt. Het is dus zeker geen compleet en afgerond woordenboek waarin alle woorden van het Nederlands te vinden zijn. In de periode tot 2018 streeft de redactie van het ANW ernaar om de kernwoordenschat van het Nederlands zo volledig mogelijk te beschrijven en daarnaast informatie te bieden over tal van andere belangwekkende woorden uit onze taal. Verder besteedt het ANW uitgebreid aandacht aan neologismen (nieuwe woorden, nieuwe uitdrukkingen, nieuwe betekenissen van reeds bestaande woorden). Een flink deel van de beschreven neologismen is inmiddels volledig ingeburgerd en is gaan behoren tot de kernwoordenschat van het Nederlands.

Begrippen en artikelstructuur

Kijk voor uitleg van de gehanteerde begrippen en de artikelstructuur van het ANW hier.

Publicaties over het ANW

Publicaties over het ANW zijn te vinden in de literatuurlijst.

De makers van het ANW

Redactie

  • dr. Tanneke Schoonheim (hoofdredacteur)
  • drs. Rob Tempelaars (projectleider)
  • lic. Lut Colman
  • drs. Quin van Dijk
  • Laura van Eerten MA
  • dr. Dirk Kinable
  • dr. Josefien Sweep
  • drs. Vivien Waszink

Dataproductiemedewerkers

  • Marjolijn van Bennekom
  • Wil de Ruyter
  • drs. Boukje Verheij

Technische ondersteuning

  • dr. Carole Tiberius (computerlinguïst)
  • drs. Jan Niestadt (software-engineer)

Oud-medewerkers

  • prof. dr. Fons Moerdijk (hoofdredacteur)
  • drs. Egbert Beijk (redacteur)
  • dr. Frans Heyvaert (redacteur)
  • drs. Henk Lambermont (redacteur)
  • lic. Katrien Van pellicom (redacteur)
  • Arjen Figee (hoofd lexicologische medewerkers)
  • Marianne Göbel (lexicologisch medewerker)
  • Pieter Hoekstra (lexicologisch medewerker)
  • drs. Netty van Megen (lexicologisch medewerker)
  • Marja Schutte (lexicologisch medewerker)
  • Jan Willem Smits (lexicologisch medewerker)
  • Jasmijn Splinter (lexicologisch medewerker)
  • drs. Wies van Velzen (lexicologisch medewerker)
  • Dick Wortel (lexicologisch medewerker)
  • drs. Emile van Brakel (vrijwilliger)
  • Isabelle Buhre MSc (vrijwilliger)

terug naar inhoud


Woordenlijst

Hier vindt u een lijst van alle artikelen die inmiddels in het ANW opgenomen zijn. De lijst wordt ook getoond in het linkerframe van de applicatie.


Disclaimer afbeeldingen

De applicatie bevat links naar externe sites voor afbeeldingen, geluiden en video's. In het geval van afbeeldingen wordt een "postzegelformaat" van het plaatje getoond als voorbeeld. Wij gaan ervan uit dat dit toegestaan is volgens het Nederlandse auteursrecht. Indien het ANW linkt naar een afbeelding op uw site en u daar bezwaar tegen maakt, mail dan naar anw@ivdnt.org.

terug naar inhoud


Technische informatie en licentieverantwoording

De applicatie gebruikt een aantal componenten van de Apache Software Foundation, waaronder Tomcat, Lucene, Xalan, Log4J en Velocity. Deze componenten zijn beschikbaar onder de Apache License 2.0.

De applicatie gebruikt MySQL als database. Deze is beschikbaar onder de GNU General Public License.

De applicatie gebruikt c3p0 voor database connection pooling. Deze is beschikbaar onder de Lesser GNU Public License.

De applicatie gebruikt een aantal pictogrammen uit de Silk Icons verzameling. Deze mogen gebruikt, gewijzigd en gedistribueerd worden onder de voorwaarden van de Creative Commons Attribution 2.5 licentie. De pictogrammen zijn hier en daar aangepast aan onze eigen wensen.

Voor de applicatie is een querytaal ontwikkeld met de naam FunQy. Een korte introductie op FunQy is te lezen in dit artikel.

Als u vragen hebt over of problemen hebt met de applicatie: mail dan onze servicedesk.

terug naar inhoud