dageraad


dageraad 1.0

afbeelding

Bron: Solipsist
(CC BY-SA 2.0)

gedeelte van de dag tussen de nacht en de volle dag, gekenmerkt door het beginnende daglicht dat aanvankelijk schemert en geleidelijk sterker wordt tijdens de zonsopgang, resp., als plaatsvindend verschijnsel of gebeurtenis: het aanbreken van de dag, het verschijnen van het eerste morgenlicht

Semagram


De dageraad…

is een gebeurtenis; is een periode; is tijd

  • [Waarneembaarheid] is waarneembaar door het schemerend ochtendlicht dat geleidelijk sterker wordt tijdens de zonsopgang
  • [Geheel] is een deel van een dag
  • [Duur] duurt enkele uren vanaf de eerste ochtendschemering en eindigt wanneer het licht van de opkomende zon de kracht krijgt van vol daglicht
  • [Tijd] is het begin van de dag
  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is een periode met daglicht

Algemene voorbeelden


Telkens getoonzet in een stemming van de tijd (de dageraad, de nacht, de lente) schilderde Alaoui als het ware kleine miniatuurtjes, vol broos verlangen en gespeeld met een beheerste eenvoud op guiterne en percussie.

De Standaard,

Zo verslaafd geraakte hij dat hij dageraad vergat, nacht, dag, morgen, maand, seizoen, halfjaar en jaar, in feite ieder besef van tijd, terwijl de fijn-geheupte nimf, bedreven zowel in de technieken van de liefde als in de conversatie, de liefde bedreef met hem.

http://user.online.be/debrug/diabasis/,

De anophelesmug prikt enkel tussen valavond en dageraad. Indien volgende maatregelen correct worden uitgevoerd, wordt het risico van malaria in belangrijke mate verminderd.

http://www.hamwvl.be/vaccinaties/folia%20preventie%20malaria.htm

Bij brand of onheil waarschuwden de torenwachters de bevolking door klokgelui. Ook kondigden zij de dageraad en de avondstonden aan, het begin van de werkdag en het doven van de vuren.

http://home.tiscali.be/mhaemers/Nederlands/gent/belfort.html

Aan de horizon kondigt een paars streepje lucht de dageraad aan.

Proloog; Uitje; Vakantiebelevenissen; Helm, Ep Meijer,

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • aanbreken, gloren

En gij wacht in de nachtelijke stilte het opkomen van de dag af. Ge wacht op de gewone, bekende geruchten. En als dan eindelijk de dageraad gloort, wacht de vrees daar ook op u! Altijd gereed om u te bevangen.

Koud, Geertrui Daem,

Wanneer de dageraad aanbrak, zou de kring van duisternis die om de lantaarns lag langzaam terugtreden.

Zuiderkruis, Pauline Slot,

De dageraad zal weldra aanbreken en er wacht je, naar ik meen, een moeilijke dag.

Duisternis bedekt de aarde, Jerzy Andrzejewski,

met adjectief ervoor


  • de grijze dageraad
  • de rode dageraad
  • de rozenvingerige dageraad

Zondag 1 april 1945. Ostersonntag. Enschede leek die grijze dageraad op een spookstad.

De Hunnen. Dl. 2: Bevrijding, Jan Cremer,

Wie niet alles afwist van warmeluchtballons was niet hier [...]. In de rode dageraad gingen ze omhoog. Onstuitbaar. Het loeien van de brander, het suizen van de wind in zijn oren accentueerde de wezenloze stilte van het laatste duister.

Een Ferrari in de Lange Leemstraat, Sus Van Elzen,

Als morgen de rozenvingerige dageraad onze kussens en slaperige ogen beroert, zullen wij allen de herinnering hebben aan een verrukkelijke, onvergetelijke avond.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

in voorzetselgroep


  • bij dageraad
  • met de dageraad

Bij dageraad staat er een rij auto's van ongeveer een kilometer aan te schuiven.

De Standaard,

Bij dageraad hield de trein lange tijd halt aan een Antwerps station.

't Is zo weer nacht, Joyce Roodnat,

Pas met de dageraad komt de slaap.

Zuiderkruis, Pauline Slot,

  • in de dageraad

Na drie uur stappens onder de zomersterren, roken ze vers hooi en daar het toch naar middernacht liep, besloten ze wat te rusten, kropen door een haag en gingen liggen. Toen ze in de bedauwde dageraad wakker werden, lagen ze op een kerkhof en sloegen, verbauwereerd en blij tegelijkertijd, een verlossend kruis.

Miniaturen, Karel Jonckheere,

Vergeet niet morgen de 'item tribune' te kopen. Eerste uitgave om vijf uur in de dageraad.

Miniaturen, Karel Jonckheere,

Ik voelde me beschaamd zoals altijd als bleek dat ik ongelijk had door aan de woorden van de klassieken te twijfelen: het gezicht van Emerence was namelijk gewoon met niets anders te vergelijken dan met de gladde, bewegingloze waterspiegel in de dageraad.

Hongarije, Lieve de Boeck (ed.),

  • tegen (de) dageraad

Hij zou zich aan de drank overgeven, die avond [...]. En tenslotte, tegen dageraad in haar bed kruipen.

Leven op het lemmet, Renee Van Hekken,

Tegen de dageraad nam de weerwolf de menselijke gedaante aan en veranderde in een strenge, kerkelijke hoogwaardigheidsbekleder.

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/diversen/87995-goedaardige-vriendelijke-weerwolf.html

  • tot de dageraad
  • tot aan de dageraad

Ik besloot wakker te blijven tot de dageraad. Vlak voor zonsopgang werd de voorhang van een der tenten opzij geschoven.

De meisjes van de suikerwerkfabriek, Tessa de Loo,

De sinistere atmosfeer van het buurtje zet zich voort in het raderwerk van de torenklok: tot aan de dageraad blijft het er middernacht.

Engelenplaque, A.F.Th. van der Heijden,

  • kort voor (de) dageraad
  • net voor (de) dageraad

Net voor de dageraad hoorde Viktor de eerste merels.

Blanco, Peter Terrin,

Het onweer brak kort voor dageraad los.

Kreutzersonate, Margriet de Moor,

Omdat het overdag erg warm is, vertrekken we kort voor de dageraad.

http://home.hccnet.nl/h.j.barelds/recent/indonesie-03.htm

  • het aanbreken van de dageraad

Daar werd ik op een nacht door de directrice van het internaat in de badkamer opgesloten met de mededeling dat de Heere God mij voor het aanbreken van de dageraad zou laten sterven als ik Hem niet om vergiffenis vroeg.

NRC,

dageraad 1.1

begin, aanvang, eerste aanzet van iets, vaak beschouwd als veelbelovend of beloftevol

Betekenisbetrekking


metafoor
Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

Algemene voorbeelden


Geen van deze politieke scenario's zal de dageraad voor een vernieuwd, zelfbewust Amerika inluiden maar een verlenging betekenen van de politieke metaalmoeheid.

NRC,

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • een nieuwe dageraad

Even leek het alsof een nieuwe dageraad in Somalië was aangebroken, maar al spoedig zakte het land weg in een poel van chaos en anarchie.

NRC,

Wat christenen voortdurend beweegt, is de dynamiek van de hoop, deze hoop die een nieuwe dageraad aankondigt.

http://www.kuleuven.ac.be/godinet/visie_op_pastoraal_folder.htm

met voorzetselgroep


  • de dageraad van een eeuw
  • de dageraad van een millennium

De presentatie in Rotterdam is een uitgewerkte voetnoot bij de gedenkwaardige tentoonstelling De dageraad van de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum in Amsterdam.

De Standaard,

Profetische woorden aan de dageraad van een eeuw waarin in Europa maar al te bloedig bleek waartoe de totalitaire staat kan leiden.

De Standaard,

De dageraad van een nieuw millennium is een voor de hand liggend moment om de actuele terroristische dreiging in ogenschouw te nemen en een visie te ontwikkelen op het contra-terrorismebeleid voor de korte en middellange termijn.

http://www. minbzk. nl/pdf/vh/bvd/rapp_terrorisme_positionering_bvd_4-01. pdf,

  • de dageraad van de Griekse beschaving
  • de dageraad van de reformatie
  • de dageraad van de revolutie

Met de dageraad van de antieke Griekse beschaving ontstond de Odyssee, het grondleggende epos van de nostalgie.

Onwetendheid, Milan Kundera,

In 1971 promoveerde hij op de dissertatie De dageraad van de reformatie in Vlaanderen.

De Standaard,

De Morgen, die vanuit Gent de dageraad van de Revolutie zou bezingen, wordt nu uitgegeven door dezelfde commerciële Brusselaar en noemt zich nu onafhankelijk.

De Standaard,