1.0: groot steenblok uit één stuk
groot steenblok dat uit één stuk steen bestaat, ook als constructiedeel van een bouwwerk of van een monument, zoals een menhir, obelisk en zuil
Woordsoort
| Betekenisklasse: |
zaaknaam |
Spelling en flexie
Vormen
| Enkelvoud: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Meervoud: |
monolieten (monolieten) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Semagram Een monoliet...
kan dienen als constructiedeel van een bouwwerk of als monument
Algemene Voorbeelden
In het midden van het achthoekige plein prijkt sinds 1833 een obelisk, afkomstig van de Egyptische tempel te Luxor uit de 13e eeuw. voor Christus. De monoliet van 22 ton en 23m hoog, overdekt met hieroglyfen die wapenfeiten van farao Ramses II verhalen, was een geschenk van de Egyptische vicekoning aan de Franse koning.
-
http://users.pandora.be/robertdelva/champs%20elysees.htm
In vorm en uitvoering doet 'Ruimzicht‘ denken aan klassieke zuilen, monolieten, obelisken of traditionele gedenknaalden, maar ook de overeenkomst met een ranke kerktoren ligt voor de hand. In elk geval gaat het om een markant herkenningsteken in het landschap: een ijkpunt of oriëntatiepunt.
-
http://www.vriendenvanhetplatteland.nl/Nieuws.asp?ID=2197, 15 juni 2004
De Ka'ba is een kubusvormig gebouw waarin een monoliet; d.w.z. een enorme steen ligt opgeborgen. De Ka'ba zou op bevel van God gebouwd zijn door Abraham en zijn zoon Ismaël. De Ka'ba staat op een plaats waarvan velen geloven dat het een heiligdom is dat door Adam werd opgericht.
-
http://www.student.kuleuven.ac.be/~m9919504/islam.htm
Het is via een ingewikkeld rangsysteem dat een man, en soms een vrouw, prestige en macht kan verwerven. Vooral het verwerven van de hogere graden is complex en stelt hoge economische eisen aan de postulant. Graden geven recht tot het dragen van welbepaalde insignes (armbanden, kniebanden, bandelieren en hoofddeksels), versieringen (bloemen, bladeren of pigmenten met specifieke kleuren), het oprichten van artefacten (houten sculpturen, monolieten, struiken en bomen) en het eten aan bepaalde vuren. Ieder clanlid zal deze uiterlijke tekenen van welstand en prestige met grote fierheid dragen.
-
http://home.planetinternet.be/~sl988158/vanuatu/vanuatu_deel_I_hfst_5.htm
↓ meer voorbeelden
Woordfamilie
| Afleidingen: |
monolithisch; monolithisme |
| Uitheemse woordreeks: |
monoliet; monolithisch; monolithisme |
2.0: uitstekende rots
rots die duidelijk boven haar omgeving uitsteekt, vaak veroorzaakt door verschillen in de mate waarin het gesteente van de rots en dat van de omgeving gevoelig is voor erosie
Woordsoort
| Betekenisklasse: |
zaaknaam |
Spelling en flexie
Vormen
| Enkelvoud: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Meervoud: |
monolieten (monolieten) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Semagram Een monoliet...
ontstaat vaak door erosieverschijnselen
steekt duidelijk boven zijn omgeving uit
Algemene Voorbeelden
Ik heb van weinig dingen spijt. Maar ik wilde dat ik nooit een foto van Uluru had gezien, van het bestaan van deze monoliet niets wist, voordat ik hier kwam. Hoe zou het zijn om nietsvermoedend door de woestijn te lopen, en opeens in de verte die rode gloed te zien: een versteende zon die voor altijd ondergaat? En er dan naartoe te lopen, zonder nog te weten wat het is, en hoe groot het zal zijn.
-
Zuiderkruis, Slot, Pauline, 1999
Een jaar geleden was ik met een motorboot (en naast me een, op een minuscule bikini na, ontklede nimfijn) vanaf de pier zigzaggend tussen de uit het water oprijzende monolieten in de baai gaan varen.
-
In liefdes naam, Seghers, Gretha, 2001
Combinatiemogelijkheden
Combinatiemogelijkheden met adjectief ervoor
rode monoliet
Voorbeeld
Uluru is de naam die de aboriginals (de oorspronkelijke bewoners van Australië) geven aan Ayers Rock, een rode monoliet midden in de Australische woestijn.
-
De Standaard, 1996
3.0: hechte eenheid
(Gezegd van abstracte zaken, zoals gemeenschappen, organisatiestructuren, organisaties, culturen e.d.) hechte, ongedifferentieerde, op slechts één ding gefocuste of volgens één beginsel opgezette eenheid
Niet zelden in minder gunstige zin, met de bijgedachte aan starheid, eenzijdigheid en geslotenheid.
Woordsoort
| Betekenisklasse: |
abstractum |
Spelling en flexie
Vormen
| Enkelvoud: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Meervoud: |
monolieten (monolieten) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Betekenisbetrekking
| Betrokken betekenissen: |
1.0 : 3.0 |
Semagram Een monoliet...
is een eenheid; is een geheel
is hecht, ongedifferentieerd, op slechts één ding gefocust of volgens één beginsel opgezet; in ongunstige zin ook: star, niet flexibel, gesloten, eenzijdig
Algemene Voorbeelden
Onder de autoritaire leiding van Paus Pius XII bleef de kerkgemeenschap een strak gedisciplineerde monoliet.
-
http://www.mundaneum.be/publications/pacifisme/pacifisme049.html
De corporatistische monoliet die Mexico 65 jaar lang is geweest, verandert niet zomaar in een moderne, democratisch bestuurde markteconomie. Maar de tekenen van verandering zijn onmiskenbaar.
-
NRC, 1995
Door alle islamitische allochtonen op één hoop te gooien en ze zo snel mogelijk weg te willen, simplificeert het Vlaams Blok de diskussie. Dat in de Arabische landen, net als in Europa, een verscheidenheid aan volkeren leeft dat veeleer een veelkleurig palet vormt dan een monoliet met de islam als totalitaire, overheersende ideologie, valt buiten het ideologisch discours van het Blok.
-
De Standaard, 1996
De beroepsvereniging van uitzendkantoren strijdt een achterhoedegevecht en hanteert een verouderd konfliktmodel in haar strategie. Vaak wordt er sterk stereotypisch of korporatistisch gedacht. De partikuliere sektor schildert de openbare dienst af als een monoliet met een bureaukratische kultuur, weinig flexibel, overgepolitizeerd en niet klantgericht.
-
De Standaard, 1995
In de lidstaten van de Europese Unie sloeg honderd jaar denken over telefonie als nutsvoorziening, waardoor iedere burger contact kon krijgen met de dokter of schoonmoeder, om in denken over telecommunicatie als katalysator van economische vooruitgang. Gevolg daarvan was dat overheden hun ijzeren greep op de monolithen, waartoe de staatstelefoonmaatschappijen verworden waren, losser moesten maken. Telecommunicatie, zo werd de communis opinio, is een gewone bedrijfstak die zich het best kan ontwikkelen als de betrokken bedrijven zelfstandig en in vrije concurrentie optreden. Tot zover de ideologie.
-
NRC, 1995
↓ meer voorbeelden
4.0: iemand uit een hechte eenheid
iemand die de exponent is van of stamt uit een hechte, ongedifferentieerde, op slechts één ding gefocuste of volgens één beginsel opgezette eenheid
Woordsoort
| Betekenisklasse: |
persoonsnaam |
Spelling en flexie
Vormen
| Enkelvoud: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Meervoud: |
monolieten (monolieten) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Betekenisbetrekking
| Betrokken betekenissen: |
3.0 : 4.0 |
Semagram Een monoliet...
maakt deel uit van een hechte, ongedifferentieerde, op slechts één ding gefocuste of volgens één beginsel opgezette eenheid
Algemene Voorbeelden
Mensen die beweren dat ze homoseksualiteit 'accepteren' weten, dat is zeker, niet eens wat ze accepteren. De homosexualiteit is een dolk in 't hart van de maatschappij. 'Tolerante' pastoors, dominees, vaders en politici, de monolithen, ontpoppen zich morgen tot nieuwe Rousseau's en Savanarola's. Er bestaat geen begrip voor homoseksuelen, omdat deze wereld is zoals ze is.
-
Averechts, Komrij, Gerrit, 1980
5.0: uit één steen gemaakt
uit één groot stuk steen gemaakt; monolithisch; van bouwmateriaal of onderdelen daarvan ook: zonder las of voeg op elkaar aansluitend en één geheel vormend
Woordsoort
| Syntactische subklasse: |
attributief |
Spelling en flexie
Vormen
| Stellende trap onverbogen: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Stellende trap verbogen: |
monoliete (mo.no.lie.te) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Betekenisbetrekking
| Betrokken betekenissen: |
6.0 : 5.0 |
Algemene Voorbeelden
De dikte van iedere schil bedraagt ± 5 cm en is gewapend volgens de berekeningen van het studiebureau. De legplannen worden opgesteld door Maessen. Op de werf wordt, na afschoren en plaatsing van de voegwapening, het open gedeelte gestort met beton zodat men een perfekte monoliete wand verkrijgt.
-
http://www.maessen.be/onderframe%20maessen%20dubbele%20wanden.htm
Combinatiemogelijkheden
Combinatiemogelijkheden met substantief
monoliet beton
Voorbeelden
Bijzonder is dat het exterieur geheel is uitgevoerd in monoliet beton. Dit geldt niet alleen voor de gevels, maar ook voor het hellende dak en voor het balkon.
-
http://www.peutz.nl/info/peutz_in_het_nieuws/definitief/Peutz_Artikel_Bouw_06-2005.pdf, 2005
Het scheuroverbruggende karakter van het elastische membraan is vooral van wezenlijk belang wanneer het dek of de vloer werking vertoont als gevolg van de beweging van de verschillende delen ervan. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer het parkeerdek wordt gevormd door een betonconstructie van prefab elementen, zoals dubbel T-liggers of betonplaten. Wanneer de ondergrond wordt gevormd door monoliet beton, kan worden volstaan met het aanbrengen van een Boligrip elastische slijtlaag zonder membraan.
-
http://www.dakweb.nl/rh/97-2/97-2nws.htm
Woordfamilie
| Samenstellingen met trefwoord als linkerlid: |
monolietbouw; monolietvloer |
6.0: uit één stof bestaand
uit slechts één stof of materiaal bestaand
Woordsoort
| Syntactische subklasse: |
attributief |
Spelling en flexie
Vormen
| Stellende trap onverbogen: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Stellende trap verbogen: |
monoliete (mo.no.lie.te) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Betekenisbetrekking
| Betrokken betekenissen: |
5.0 : 6.0 |
Combinatiemogelijkheden
Combinatiemogelijkheden met substantief
monoliet materiaal; monoliete materialen
Voorbeeld
Hergebruik van afval wordt bevorderd wanneer het afval, liefst aan de bron, gescheiden kan worden. Daarvoor zijn enkele aangrijpingsmomenten aan te wijzen: het fabricageproces: prefabricage is aan te bevelen, omdat eventueel afval veelal direct in het fabricageproces kan worden gerecirculeerd. De materiaalkeuze tijdens de ontwerp- en bouwfase: composietmaterialen (materialen die zijn samengesteld uit meerdere materialen) zijn later niet of nauwelijks te scheiden, terwijl monoliet materialen dat wel zijn.
-
http://www.dubo-centrum.nl/
7.0: een hechte eenheid vormend
een hechte, ongedifferentieerde, op slechts één ding gefocuste of volgens één beginsel opgezette eenheid vormend; monolithisch; ook: afkomstig uit een hechte, ongedifferentieerde, op slechts één ding gefocuste of volgens één beginsel opgezette eenheid
Niet zelden in minder gunstige zin, met de bijgedachte aan starheid en geslotenheid.
Woordsoort
| Syntactische subklasse: |
attributief |
Spelling en flexie
Vormen
| Stellende trap onverbogen: |
monoliet (mo.no.liet) |
| Stellende trap verbogen: |
monoliete (mo.no.lie.te) |
Uitspraak
| Plaats hoofdklemtoon: |
3de lettergreep |
Betekenisbetrekking
| Betrokken betekenissen: |
5.0 : 7.0 |
Algemene Voorbeelden
Een organisatie is de structurering van samenwerking, in het bijzonder van arbeidsprocessen. Gezagsverhoudingen maken duidelijk wie bevoegd is het verloop en de uitkomst van arbeidsprocessen te bepalen, wie daarvoor derhalve verantwoordelijk is en wie door derden voor de al dan niet bedoelde uitkomsten van arbeidsprocessen aansprakelijk kan worden gesteld. De afgelopen eeuw is de grote complexe monolithe organisatie steeds meer de vorm voor arbeidsprocessen van allerlei aard geworden.
-
http://www.rechten.rug.nl/crbs/ozprog.htm
Als we kijken naar het jeugdrecht vandaag dan zien we eerder een pragmatische aanpak, de jarenlange zoektocht naar monoliete, ideale modellen wordt gestaakt, maar tegelijk zien we ook [...] dat de wetenschap, de criminologie in dit geval, maar weinig impact heeft op de politieke besluitvorming!
-
http://www.vrijzinnighumanisme.be/5_radio-tv/513_radio020527.htm, 27 mei 2002
Kortom, heeft senator John Kerry gelijk wanneer hij beweert: "Georganiseerde misdaad ... is het nieuwe communisme, de nieuwe monoliete dreiging"? Dit afschilderen van de internationale georganiseerde misdaad als het nieuwe mondiale gevaar na de val van het communisme miskent de complexiteit van dit fenomeen.
-
NRC, 1995
De grote monolithe hiërarchische en vaak plaatsgebonden organisatie maakt plaats voor een geheel van kleinere en zwakker gekoppelde eenheden. Uitbesteding, privatisering, verzelfstandiging, modulair organiseren, joint ventures, leasing, de management-bv: het zijn enkele verschijningsvormen van deze algemene trend.
-
http://www.rechten.rug.nl/crbs/ozprog.htm
Er is een duidelijk pessimisme over Oekraïne. Het is een verdeeld land met bijna 11 miljoen Russen in het oosten en de Oekraïense nationalisten in het westen, maar de tegenstellingen zijn niet louter etnisch, noch zijn ze terug te brengen tot twee monoliete protagonisten. Het gaat evenzeer om macht als om specifiek politieke en economische kwesties. Wel kan men krachten onderscheiden die aangetrokken worden tot een integrerend en staatgedomineerd beleid tegenover nationalistisch en hervormingsgezinde krachten.
-
De Standaard, 1996
↓ meer voorbeelden
Reageer
Afdrukken
Opslaan als: