kapitein


kapitein 1.0

officier boven luitenant en onder majoor of admiraal die voor zijn beroep bevel voert over een militaire eenheid; bevelhebber van een militaire eenheid, bijgestaan door een of meerdere luitenants; ook: officiersrang, de rang van kapitein

Semagram


Een kapitein…

is een officier; is een persoon

  • [Uiterlijk] is herkenbaar aan zijn uniform
  • [Organisatie of instelling] werkt in Nederland bij de koninklijke landmacht, de koninklijke luchtmacht, de koninklijke marechaussee of bij het korps mariniers en werkt in België bij de landcomponent, de medische component, de luchtcomponent of de marinecomponent
  • [Soort] is een officier
  • [Rang of hierarchische positie] is, zowel in Nederland als in België, lager dan een majoor of admiraal
  • [Kwaliteit] is een man of een vrouw
  • [Ongewone of afwijkende eigenschap of hoedanigheid] moet gehoorzaamd worden door zijn ondergeschikten
  • [Rang] draagt de gelijknamige officiersrang kapitein
  • [Activiteit of handeling] geeft leiding aan een militaire eenheid
  • [Betrokkene] wordt bijgestaan door een of meerdere luitenants
  • [Oorzaak, reden of aanleiding] oefent zijn functie uit voor zijn beroep
  • [Gelijkenis] wordt in Nederland bij de cavalerie ritmeester genoemd en bij de koninklijke marine luitenant-ter-zee der tweede klasse en heet in België bij de marinecomponent ook luitenant-ter-zee
  • [Gelijkheid] heette vroeger hopman

Algemene voorbeelden


Veel van hen werden met militaire eer begraven omdat ze een hoge rang, soms wel die van kapitein, in het leger hadden.

http://www.postduiven.com/promotie/duivenbase/index.htm

'Luitenant Freiherr von Biedersdorf,' zei de jongeman, en salueerde. 'Dertiende artillerie. Flandern.' Bij dat laatste boog hij kort in onze richting. 'Zijt gij nog in het leger?' vroeg Hermann. 'Nein, kapitein, tot mijn spijt.'

Emmeke, Jan Lampo,

En zo'n type als ik, die er als kapitein niet voor terugschrok een kolonel op het matje te roepen, wat zou die niet aandurven als majoor, dan was zelfs een luitenant-generaal die een stap naast de rechte lijn plaatste niet langer veilig.

Berthold 1200, Paul Koeck,

Combinatiemogelijkheden


met voorzetselgroep


Voorzetsel: bij

  • kapitein bij de cavalerie
  • kapitein bij het leger

Zijn zoon Armand, kapitein bij de cavalerie, was naar Parijs gekomen om zijn vader te verdedigen.

Een dag uit het leven van de reuzenkoeskoes, Karel van het Reve,

Hewitt was tijdens de eerste Golfoorlog in 1991 kapitein bij het Britse leger.

http://www.standaard.be/archief/dag/index.asp?articleID=GJ17ICGG,

Voorzetsel: in

  • kapitein in het leger

Als kapitein in het leger verdwaalde hij ooit in Mexico tijdens een verkenningsopdracht en kwam terecht in een ruig gevecht, waarin hij, helemaal in zijn eentje, een aantal belagers omverschoot.

De Standaard,

De grote motor achter de expeditie was Anton Colijn, de zoon van premier Hendrik Colijn, die kapitein in het Oost-Indisch leger was geweest en een belangrijke rol gespeeld heeft bij de vroege exploratie van Nieuw-Guinea.

http://www.geografie.nl/geografie/inhoud_show.php?id=67,

in voorzetselgroep


  • onder commando van de kapitein

Peloton 48 staat onder commando van de kapitein bd Henk Kruishaar.

http://users.bart.nl/~sdmm/html/020914.htm,

Het Nederlandse antwoord op de furie was een terreuractie onder de bevolking van het zuiden van Celebes (tegenwoordig: Sulawesi) door eenheden van het Depot Speciale Troepen onder commando van kapitein Raymond Westerling.

NRC,

Het heeft ruim veertig jaar geduurd, voordat we in Meppel aan de weet kwamen dat het op 13 april 1945 twee pelotons van de A-compagnie van het Toronto Scottish Regiment - onder commando van kapitein Bryan A. Upjohn - waren die ons voorgoed verlosten van Hitlers horden en hun Nederlandse trawanten.

Meppeler Courant,

met ander, nevengeschikt substantief


  • kapitein, kolonel en generaal
  • de kapitein en de sergeant
  • kapiteinen, sergeanten en officieren
  • sergeanten en kapiteinen

Tijdens de burgeroorlog vocht hij als kapitein, kolonel en generaal in vrijwel alle belangrijke veldslagen.

NRC,

Gelukkig werd de bom tot ontploffing gebracht onder de eerste wagen, een pantserwagen en niet onder de daarop volgende twee drietonners met jongens. Het leverde oponthoud op, maar gaf weinig schade aan manschappen en materieel. We dachten er geen moment aan wat er gebeurd zou zijn als wij met negen man te voet de grote weg hadden genomen. De kapitein en de sergeant hebben we niet teruggevonden.

http://members.rott.chello.nl/pscheele/trekbom.html,

Dat roept het beeld op van de man en de tank op het Plein van de Hemelse Vrede in China. "Nee, dan denk ik aan mezelf, hoe ik onder het leger ben uitgekomen. Nunspeet, de Generaal Spoorkazerne, dertig jaar geleden. Dat was mijn Plein van de Hemelse Vrede! Kapiteinen, sergeanten en officieren voor mijn neus."

http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/1311931/2007/09/05/De-Booij-is-terug-als-artiest-en-boeddhist.dhtml,

Daar nota bene, te midden van het grauw van sergeanten en kapiteinen, blijkt het plotseling mogelijk te zijn vroeg op te kunnen staan te midden van anderen.

Ongewenste zeereis, Maarten 't Hart,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • compagniekapitein
  • fregatkapitein
  • gardekapitein
  • gendarmeriekapitein
  • korvetkapitein
  • korvettenkapitein
  • legerkapitein
  • legioenkapitein
  • luchtmachtkapitein
  • luitenant-kapitein
  • marinekapitein
  • politiekapitein
  • reservekapitein
  • ridderkapitein
  • rijkswachtkapitein
  • SS-kapitein
  • wegkapitein

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


kapitein 2.0

afbeelding

Bron: New York Times
(Publiek domein)

iemand die voor zijn beroep de verantwoordelijkheid heeft op een schip; gezagvoerder van een schip; scheepskapitein

Semagram


Een kapitein…

is een persoon

  • [Uiterlijk] draagt vaak een blauw of wit uniform en een pet en was vroeger herkenbaar aan een speciale hoed
  • [Plaats] werkt aan boord van een schip, en vooral van een zeeschip, een grote veerboot, of een grote rondvaartboot
  • [Deskundigheid of vaardigheid] heeft de zeevaartschool gedaan
  • [Geslacht] was vroeger altijd een man, is nu een man of een vrouw
  • [Ongewone of afwijkende eigenschap of hoedanigheid] moet gehoorzaamd worden
  • [Activiteit of handeling] voert het bevel over een schip, leidt het personeel op het schip en legt verantwoording af bij de autoriteiten en de rederij
  • [Betrokkene] werkt samen met een stuurman en een loods
  • [Oorzaak, reden of aanleiding] oefent zijn functie uit voor zijn beroep
  • [Onderscheid of tegenstelling] werkt, in tegenstelling tot een schipper, op een groot schip

Algemene voorbeelden


'Hij was zeeman vroeger,' vertelden de kinderen, en sommigen beweerden dat hij kapitein was geweest op een groot schip.

Liefdesmeer & andere verhalen, Chaja Polak,

Hij studeerde aan de Hogere Zeevaartschool in Amsterdam, klom snel op tot stuurman en mocht zich op 28-jarige leeftijd al kapitein noemen.

Meppeler Courant,

De bemanning bestond naast de kapitein doorgaans uit een stuurman en matroos en een maatje, dat tevens voor de maaltijden verantwoordelijk was.

http://www.koh-i-noor.nl/

Uit het Ecuadoriaanse tankschip Jessica dat op de klippen liep door een navigatiefout van de kapitein is inmiddels zo'n zeshonderd ton dieselolie en bunkerbrandstof in zee terecht gekomen.

De Telegraaf,

Later wordt het schip weer vlot getrokken en kiest de kapitein eieren voor zijn geld door in de vaargeul met zijn schip voor anker te gaan.

NRC,

Anders dan bij traditionele scheepsverzekeringen zal er vanaf nu geen risicodekking zijn als kapiteinen hun schepen zonder voorafgaande toestemming van de verzekeraar door zeeën sturen waar piraten kunnen voorkomen.

http://www.hbvl.be/archief/guid/piratenaanvallen-vallen-voortaan-onder-terrorisme-volgens-lloyd-s.aspx?artikel=4f7283fb-bbb9-4b9e-a51b-36e1a733551e,

De Kapitein heeft dezelfde taken als de Stuurman/Schipper: navigeren, manoeuvreren, laden en lossen en het beheer van het schip.

http://www.inlandshipping.com/

Combinatiemogelijkheden


als subject bij een werkwoord


  • loodsen
  • sturen
  • varen
  • vloeken

Kapitein Verbeeck loodst het schip naar de kant.

De Standaard,

De beide kapiteins loodsten het gigantische transport succesvol door deze krappe passage met slechts enige centimeters speling.

http://www.lekstroom.nl/

Daarna stuurde kapitein Wim Pandelaers de schuit het dok uit en voer hij de rivier op.

De Standaard,

De kapitein voer voor het eerst over het Zwartemeer-Ramsdiep in de richting Zwartsluis.

Meppeler Courant,

Op dit moment varen kapiteins immers ook op verschillende (typen) schepen binnen één rederij.

http://www.kvnr.nl/download/loodsennota_kaal.pdf,

In de haven vermolmde de eens zo machtige vloot en van achter de vitrage vloekten kapiteins nog altijd op het landsbestuur.

Alles over Tristan, Tommy Wieringa,

Op het dek was een glijbaan gemaakt naar de laatste reddingsboot. De andere sloepen waren al ver weg, dicht bij het grote schip dat in de verte op ons lag te wachten, naderbij gekomen op onze noodsignalen. Wij gleden in de diepte. Eerst Audrey, daarna de steward, toen de kapitein, die vloekte van woede.

De reis naar Kithira, Andreas Burnier,

met adjectief ervoor


  • een jonge kapitein
  • een van de jongste kapiteinen
  • de oude kapitein

In mei 1871 slaagde een jonge kapitein er als eerste in een lading bananen van Jamaica naar Boston te verschepen.

De Standaard,

Harris werkte sinds zijn 7de op vissersboten en sinds zijn 17e viste hij op krab. Toen hij 21 werd voer hij op zijn eigen boot en was daarmee een van de jongste kapiteinen op de Beringzee.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2690/Opmerkelijk/article/detail/992626/2010/02/10/Kapitein-Deadliest-Catch-overleden.dhtml,

Op het ogenblik ben ik eigenlijk kapitein en ik ben van plan om als kapitein terug te varen naar Londen. De oude kapitein is dood en ik heb zijn vrouw nog geen brief geschreven. Hij was eigenaar van het schip en ik denk dat zijn vrouw bedroefd zal zijn, erg bedroefd, als ze hoort dat haar man dood is.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

  • een Amerikaanse kapitein
  • een Engelse kapitein
  • een Noorse kapitein
  • Franse kapiteinen

Ondertussen besloot Fletcher Christian na een korte tussenstop in Tahiti koers te zetten naar het onbewoonde Pitcairn Island, samen met zijn negen collega's, twaalf Polynesische mannen (die ze als slaven wilden gebruiken), en zes vrouwen. Toen een Amerikaanse kapitein het eiland in 1808 "herontdekte", bleven maar één man, tien vrouwen en 23 kinderen over.

http://www.standaard.be/Archief/columns/index.asp?tt=0=DST19072003_106=822=ERGENS+IN+CYBERSPACE,

Het was een schip dat de Duitsers in de oorlog gebruikten om vliegtuigwrakken mee te lichten. Het had een Duitse bemanning en een Engelse kapitein.

http://www.veteranen-online.nl/maritiem/kleine.htm

Het internationaal scheepvaartreglement vereist evenwel de permanente aanwezigheid van twee bemanningsleden op de brug, stelt de Noorse kapitein Johnny Faevelen ons gerust. "Als je elke week dezelfde route vaart, is gewenning de grootste vijand. Zeker als je telkens weer door de Bermuda-driehoek moet", grapt hij.

De Standaard,

"Iedereen speelt vals", zegt R. D. P., één van zes Franse kapiteinen tegen wie een zaak loopt.

http://www.demorgen.be/dm/nl/5381/Dieren/article/detail/1180187/2010/11/08/Tonijn-is-miljarden-waard-op-de-zwarte-markt.dhtml,

met voorzetselgroep


Voorzetsel: aan

  • kapitein aan boord

Het schip heeft nog altijd een kapitein aan boord, Aleksander Barinov, die zijn hele leven over de arctische wateren heeft gevaren.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/3235594/2012/04/04/Eerst-uit-prestige-nu-om-de-harde-roebels.dhtml,

Een coördinator voor de Belgische overheid staat de kapitein aan boord bij. De diesel moet deels worden overgepompt. "Als het weer goed zit, kan de Vicky daarna onder het oog van onze inspectie in een haven voor anker gaan voor reparaties", zegt Van Poecke.

http://www.standaard.be/cnt/dst03012003_002,

Kapitein aan boord van de Giant 4 voor dit traject was George Zwager.

http://www.digitalestadmaassluis.nl/sleepvaartmuseum/index.html

Voorzetsel: op

  • de kapitein op een kustvaarder
  • de kapitein op een schip
  • de kapitein op een veerboot

Zijn vader was kapitein op een kustvaarder en hij mocht vaak mee op reis, over de Noordzee, de Oostzee, naar IJsland en Groenland.

NRC,

Je wist dat de snelheid van het geluid 330 meter per seconde is, tenminste in lucht. In water is de snelheid veel hoger, namelijk 1500 meter per seconde. Daarvan maakt een kapitein op een schip gebruik die de diepte van de vaargeul wil bepalen.

Reformatorisch Dagblad,

De hoofdpersoon van zijn eerste boek, De hoeken van de ring (1987), is een verslaggever, die het liefst doodgraver zou zijn, of kapitein op een veerboot tussen twee onbewoonde eilanden.

http://www.nrc.nl/W2/Nieuws/2000/04/07/Vp/bk2.html,

Voorzetsel: van

  • de kapitein van het schip
  • kapiteins van de schepen

Eerder werd ook een Griekse tanker onderschept, maar de kapitein van dat schip beweerde dat hij zijn olie in een Iraanse haven aan boord had genomen.

NRC,

De Ghanese autoriteiten poogden vrijdag tevergeefs contact te maken met de kapitein van het schip.

De Standaard,

De kapiteins van beide schepen gedroegen zich als die van de raderboten op de Mississippi en trachtten elkaar doorlopend uit de vaargeulen èn de gunst van het publiek te dringen.

Meppeler Courant,

met eigennaam


Na de zeereizen van kapitein Cook werd ook het tatoeëren onder zeelieden populair.

http://www.tattoohans.com/index2.html

"Het is hier knap drukt", wijst kapitein Risseeuw naar de vele schepen waartussen enkele vissers met uitgespannen tuig op zoek zijn naar tong.

NRC,

Kapitein Roels moest immers zorgen dat het schip feilloos de Scheldeburg passeerde.

De Standaard,

met ander, nevengeschikt substantief


  • kapiteins en bemanningen
  • de kapitein en bemanningsleden
  • de kapitein en de derde machinist
  • de kapitein en de stuurman

Onze kapiteins en hun ervaren bemanningen kennen hun schip door en door en weten in heel Europa de (vaar)weg.

http://www.kamphuisen.nl/schepen.html

Betalingen aan kapiteins en bemanningsleden van schepen voor de inkoop van olierestanten.

NRC,

Na het laatste salvo waren ze aan boord gegaan van hun reddingssloepen, alleen de kapitein en de derde machinist waren aan boord gebleven om het schip naar de hoge zee te sturen en daar tot zinken te brengen.

Het onvermogen, Giovanni Peirs,

Een loods begeleidt de kapitein en de stuurman van schepen bij het binnenvaren van de haven.

http://werk.net/

  • de kapitein en de roerganger
  • de roerganger en de kapitein

De stem van Edith Piaff schalt hees door een kleine luidspreker in het stuurhuis, de kapitein en de roerganger leunen loom achterover.

NRC,

Hoog op de brug staat de roerganger en de kapitein die bevelen schreeuwt door een koperen pijpleiding.

Heeresma helemaal, Heere Heeresma,

  • de kapitein of de schipper
  • kapiteins en schippers
  • de schipper of kapitein

De leden van de bemanning zijn verplicht te gehoorzamen aan de bevelen van de kapitein of de schipper die hun ter naleving van de voorschriften van dit reglement worden gegeven; zij moeten tot deze naleving, ook zonder bevel, hun volle medewerking verlenen.

http://vici.fgov.be/data/aqua/NL_REGL_BZSCHV.pdf,

Kapiteins en schippers zijn verplicht de aanwijzingen en bevelen van tijdelijke aard op te volgen welke in bijzondere gevallen, met betrekking tot de doorvaart worden gegeven door de met de politie te water belaste overheid van de federale politie, de dienst van het loodswezen en door de ambtenaren van de overheid die de Beneden-Zeeschelde beheert.

http://vici.fgov.be/data/aqua/NL_REGL_BZSCHV.pdf,

Uiteraard was de schipper of kapitein de hoogste man aan boord maar tot 1742 was in theorie de opperkoopman degene met de hoogste positie.

http://www.atem.nl/VOC/VOC000.HTM

Vaste verbindingen


ai ai kapitein


  1. uitroep om aan te geven dat de bevelen van de kapitein opgevolgd worden

    "Ik wil twee man aan het grondverven zetten, de railing moet worden nagekeken op roest en gekrabd moet hij worden." "Ai ai, kapitein," zeiden de mannen en ze wilden zich verspreiden. "Maar eerst eten," voegde ik eraan toe, "zonder eten kan een man niet zeilen." "Ai ai, kapitein," zeiden de mannen.

    De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

    'Als de wind niet draait lopen we minstens een dag vertraging op voor we de haven bereiken, misschien wel twee.' 'Ai ai, kapitein. Dat denk ik ook.' 'Aan het werk.' De stuurman draaide zich om om de wacht wakker te maken.

    http://books.google.nl/books?id=KRS-AAAAQBAJ&pg=PT89&dq=ai+ai+kapitein&hl=nl&sa=X&ei=59c6U_qgAai_ygP77YGgCw&ved=0CDUQ6AEwAQ#v=onepage&q=ai%20ai%20kapitein&f=false,

de eerste kapitein


  1. de belangrijkste kapitein in het geval dat er meer zijn; de hoofdkapitein

    In juni 1852 liep De Sovereign of the Seas, een klipper, van stapel op de werf van Donald McKay in East Boston. McKay's broer Lauchlan hield namens de Swallow Tail Line uit New York toezicht op de bouw en werd eerste kapitein.

    http://users.skynet.be/verganeglorie/teksten/windjammers/sovereign_of_the_seas.htm

    De eerste kapitein F. Claeys is een oude zeerob.

    De Standaard,

een kapitein op een zinkend schip


  1. iemand die de verantwoordelijkheid heeft over iets dat aan het mislukken is

    Hij dacht president-commissaris te worden van een succesnummer, maar werd kapitein van een zinkend schip.

    de Volkskrant,

    De 30-jarige Lichterveldenaar heeft met Cercle intussen een mondeling akkoord voor volgend seizoen. "Of ik blijf, staat nog niet honderd procent vast. Indien ik geen ploeg ter beschikking krijg die in staat is om meteen de terugkeer te bewerkstelligen, dan hoeft het niet. Ik heb geen zin om als kapitein van een zinkend schip aan het werk te blijven."

    De Standaard,

    Zelfs de snor van Theo M. hangt er wat sombertjes bij. In 'zijn' Theehuis in de Anserdennen is het een drukte van belang. De allerlaatste dag. 'Wel eens een kapitein op een zinkend schip vrolijk zien wezen?' Het sarcasme druipt eraf. De feiten zijn bekend [...]. Het sinds gisteravond gesloten horecabedrijf zal vanaf 15 maart volgend jaar in afgeslankte vorm worden voortgezet.

    Meppeler Courant,

er hoort maar één kapitein op een schip; er kan maar één kapitein op een schip zijn


  1. er kan maar één leider zijn
    Vergelijk de verbinding twee kapiteins op één schip.

    Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Nederlandse politieke partij, 1931-1945. Het was een partij van 'er hoort één kapitein op het schip'. Eén man moest het voor het zeggen hebben, zowel in de partij als in het land.

    http://www.verzetsmuseum.org/educatie/educabas2.html

    De namen van deze vier participanten in de BV die de uitgave van Upper Ten zou verzorgen, had ik eerder gehoord, maar ze hadden geen belletje doen rinkelen. Ik had het niet belangrijk gevonden, want Feitsma had mij verzekerd dat ik niets met hen te maken zou krijgen. Er kon immers maar één kapitein op het schip zijn.

    Nette mensen in een nieuwe tijd, Hans van der Kamp,

twee kapiteins op een schip


  1. twee leiders die elkaar in de weg zitten
    Ook in de combinatie er kunnen geen twee kapiteins op een schip staan om aan te geven dat er geen twee leiders kunnen zijn (vergelijk de verbinding er hoort maar één kapitein op een schip).

    Men verwijst daarbij vaak naar het mislukte samenwerkingsverband in de Rijnmond, waar Rotterdam als enige grote gemeente een zodanig gewicht in de schaal legde dat er in feite twee kapiteins op het schip stonden.

    NRC,

    Bouwens zou pas aan het einde van het seizoen vertrekken, maar hij is van mening dat er bij de eredivisieclub een onwerkbare situatie is ontstaan. Van den Kant hield zich al bezig met belangrijke zaken en Bouwens zegt niet te willen werken met twee kapiteins op één schip.

    NRC,

    Vroeger werd de vrouw door haar huwelijk handelingsonbekwaam: haar man moest haar vertegenwoordigen bij de handelingen van het juridische leven. Er kunnen geen twee kapiteins op één schip staan, was de redenering uit de tijd van Napoleon.

    De Standaard,

kapitein van de industrie


  1. (weinig gebruikt)
    iemand die leiding geeft aan een groot zakenimperium; topman in de zakenwereld; captain of industry

    Synoniem: captain of industry

    Hij belichaamde de Amerikaanse droom: De immigrant gekleed in vodden die een rijkdom verzamelde, de zelfgemaakte man die uitgroeide tot een kapitein van de industrie, de koning van staal.

    http://www.mibusiness.nl/blog/view/4879/succesvolle-ondernemer-andrew-carnegie-de-rijkste-man-van-de-wereld

    Op de maat van deze muziek hadden donderdagavond honderd kapiteinen van de industrie, kamerleden, wetenschappers en ambassade-vips de weg naar het Amstel Hotel gevonden.

    http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2535651/1999/01/09/De-wijste-man-ter-wereld-zit-voor-u-Goeroe.dhtml,

    En deze paradoxale motivatie leidt veelal tot zeer succesvolle (zaken)mensen. Als we nog een stapje verder gaan komen we bij de echte kapiteins van de industrie op Wallstreet dan blijkt een hoog percentage Psychopathisch te zijn.

    http://blog.klantenscores.nl/zelfstandige-ondernemer

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als deel van een afleiding


  • kapiteinse
  • kapiteintje

Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • kapitein-eigenaar
  • kapiteinsbal
  • kapiteinsbediende
  • kapiteinsbestaan
  • kapiteinsbevel
  • kapiteinsbevoegdheid
  • kapiteinsbrevet
  • kapiteinsdochter
  • kapiteinshandboek
  • kapiteinshut
  • kapiteinsjas
  • kapiteinskajuit
  • kapiteinskamer
  • kapiteinspet
  • kapiteinssloep
  • kapiteinsstrepen
  • kapiteinstafel
  • kapitein-stuurman
  • kapiteinsuniform
  • kapiteinsvrouw
  • kapiteinszetel
  • kapitein-ter-zee

kapitein 3.0

iemand die voor zijn beroep de verantwoordelijkheid heeft op een luchtvaartuig; gezagvoerder van een luchtvaartuig

Semagram


Een kapitein…

is een persoon

  • [Uiterlijk] draagt vaak een pet
  • [Kwaliteit] is een man of een vrouw
  • [Ongewone of afwijkende eigenschap of hoedanigheid] moet gehoorzaamd worden
  • [Activiteit of handeling] voert het bevel over een luchtvaartuig, bijvoorbeeld een vliegtuig of (in fictieve contexten) een ruimtevaartuig
  • [Betrokkene] bestuurt het luchtvaartuig meestal samen met een piloot of copiloot
  • [Oorzaak, reden of aanleiding] oefent zijn functie meestal uit voor zijn beroep

Algemene voorbeelden


Vlucht MP631 was onderweg van Schiphol naar Orlando (Florida) toen de bemanning vaststelde dat de navigatie-instrumenten haperden wegens een gebrekkige stroomtoevoer. De kapitein waarschuwde de luchthaven toen het toestel boven Nova Scotia vloog.

De Standaard,

In het vliegtuig zaten we eerste klas. Vlak bij de cockpit. Ik mocht in de cockpit kijken. Ik draaide aan knopjes en palletjes, verzette meters en drukte hefhoompjes in. "Wil jij zo graag een stukje vliegen?' vroeg de kapitein. "Allemachtig,' dacht ik, "je laat een krankzinnige of de heiland toch niet vliegen?' maar hij haalde de inrichting van de automatische piloot weg en liet mij in de stuurstoel zitten.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • Hindenburgkapitein
  • luchtmachtkapitein

kapitein 4.0

((vooral) in België)

iemand die een sportteam aanvoert; aanvoerder; captain

Semagram


Een kapitein…

is een persoon

      Algemene voorbeelden


      De Monegask speelde sinds oktober slechts vijf minuten, maar verzekerde Leekens dat hij helemaal fit is. "Voor mij volstaat dat", zei Leekens. "Hij is onze kapitein en we hebben hem erg gemist. Telkens hij er niet bij was, werd dat danig aangevoeld. Hij is een erg belangrijke schakel voor onze ploeg."

      De Standaard,

      In de oertijd van het voetbal was er van een trainer zelfs nog geen sprake. Men oefende weleens een keertje in de week, maar dan was het meestal één van de spelers, dikwijls de kapitein, die het voortouw nam.

      http://www.antwerpsupporter.be/archief/trainers.htm

      Combinatiemogelijkheden


      met voorzetselgroep


      Voorzetsel: van

      • de kapitein van Aalst
      • kapiteins van de teams
      • de kapitein van de tegenstanders
      • kapiteinen van de professionele voetbalploegen

      Yves Vanderhaeghe was een jaar geleden kapitein van Aalst, dat de kwartfinale haalde.

      De Standaard,

      De gekozen lokalen worden meegedeeld aan de kapiteins van de betrokken teams minstens 15 kalenderdagen vóór de betrokken wedstrijden.

      http://web.wanadoo.be/vbl/regnat.htm,

      Slechte weersomstandigheden die het wegverkeer gevaarlijk of onmogelijk maken, kunnen een geval van heirkracht zijn; als een kapitein van oordeel is dat zijn team zich niet kan verplaatsen voor de wedstrijd omwille van dit feit, dan moet hij onmiddellijk contact opnemen met de CL en met de kapitein van de tegenstanders om hen hiervan op de hoogte te brengen.

      http://web.wanadoo.be/vbl/regnat.htm,

      "We zijn allemaal supporters van dit land en geloven in zijn kracht. Om die reden doen we mee aan de 'BTP Day' van maandag", verklaarde AIC-voorzitter Damiano Tommasi, een voormalige speler van onder meer AS Roma. Hij schreef alle kapiteinen van de professionele voetbalploegen aan en zei al positieve signalen ontvangen te hebben.

      http://www.demorgen.be/dm/nl/998/Voetbal/article/detail/1353565/2011/11/25/Italiaanse-voetballers-willen-staatsobligaties-kopen.dhtml,

      met eigennaam


      Kapitein Delanghe diende bij 13-13 in de eerste set bij te springen en bracht met drie hele of halve aces Maaseik in een ruk van 15-14 naar 15-17.

      De Standaard,

      met ander, nevengeschikt substantief


      • de kapiteins en scheidrechters

      De markeerder(s) teken(en)t voor de juistheid van de wedstrijdgegevens voor het afsluiten van het wedstrijdblad door de kapiteins en de scheidsrechters.

      http://www.volleyvvb.be/,

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • Anderlechtkapitein
      • Daviscupkapitein
      • Excelsiorkapitein
      • gelegenheidskapitein
      • ploegkapitein
      • STVV-kapitein
      • teamkapitein

      kapitein 5.0

      ((vooral) in Suriname)

      gezagsdrager in een Surinaamse dorpsgemeenschap; Surinaams dorpshoofd

      Semagram


      Een kapitein…

      is een persoon

      • [Functie] houdt zich bezig met bestuurszaken op dorpsniveau
      • [Plaats] woont in Suriname in een dorpsgemeenschap
      • [Rang of hierarchische positie] staat onder de gaanman of gaaman en boven de basya
      • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] staat aan het hoofd van een dorp
      • [Geslacht] is een man of een vrouw

      Algemene voorbeelden


      Galibi is gelegen aan de noordoostkust van Suriname op ongeveer 1 uur rijden van Albina [...]. Er wordt overnacht het dorp dat voorheen bestond uit twee dorpen Christiaankondre en Langamankondre. Beide dorpen hebben een kapitein (dorpshoofd) en een basja (onderkapitein).

      http://www.galibi-suriname.com/http:/www.galibi-suriname.com/tag/langamankondre/

      Het derde vrouwelijke inheems dorpshoofd in Suriname is een feit. Grace Watamaleo kreeg zondag bij een dorpsverkiezing 119 stemmen, terwijl 41 dorpelingen de gewezen kapitein Henry Zaalman wilden behouden.

      http://www.nospang.com/index.php?option=com_content&view=article&id=12244%3Aweer-vrouwelijke-inheems-dorpshoofd-verkozen&catid=73%3Abinnenland&Itemid=58

      Michel Karwafodi trekt aan een sigaar nadat hij zaterdagmiddag is ingewijd als de nieuwe kapitein van het Inheems dorp Matta (Para). Zowel hij als zijn overige dorpsbestuursleden doorstonden de mierenproef ten overstaan van de dorpsgemeenschap. Matta telt circa 500 inwoners. Het dorpsbestuur bestaat verder uit de basja's: Gwendeline Sabajo, Cyriel Sabajo, Eric Karwafodi en Orlando Kuisch.

      http://www.waterkant.net/suriname/newspictures/index.php?showimage=2287,

      Van de 428 personen die vandaag hebben gestemd over het referendum of West Suriname (Apoera, Washabo en Section) 3 kapiteins moet hebben, hebben 258 mensen ervoor gestemd dat er voor elk dorp een kapitein moet zijn.

      http://www.krindenki.com/?p=11628,

      Combinatiemogelijkheden


      met ander, nevengeschikt substantief


      • een gaaman, een fiskali en hoofdkapitein, kapitein en basya
      • hoofdkapiteins en kapiteins
      • kapiteins en basya's

      Goed, de gevluchte slaven hebben na de bevrijding van het koloniale juk ook bestuurlijke structuren ontwikkeld [...]. De opbouw van de structuren ziet er als volgt uit: Een Gaaman als stamhoofd, een Fiskali en Hoofdkapitein, kapitein en basja. De Fiskali en hoofdkapitein gaan over deelgebieden van de stam en de kapitein over dorpen die op basis van een Clan of Lo gesticht zijn. In de dorpen worden basja aangesteld uit de diverse Beeh/Bere waaruit een Clan of Lo bestaat.

      http://www.gfcnieuws.com/?p=194868

      Hoofdkapitein Eddie Fonkel die enkele weken terug op 76-jarige leeftijd is overleden, wordt vanmiddag in zijn dorp Nieuw Lombe te Brokopondo begraven [...]. Fonkel was zeer geliefd in Brokopondo en vele andere hoofdkapiteins en kapiteins kwamen bij hem om advies.

      http://www.gfcnieuws.com/?p=192359

      Asabina vroeg om de visie en het beleid van de regering over het aanstellen en ontheffen van traditionele gezagdragers. "Een situatie die zich nu voordoet is dat de minister van RO recentelijk drie kapiteins en 12 basja's van West-Suriname middels een nette brief heeft ontheven en wel buiten het traditioneel gezag en de bestaande conventies om."

      http://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/8540,

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      • ex-kapitein

      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen