ambtenaar


ambtenaar 1.0

iemand die voor zijn beroep, in dienst van een overheid of een openbaar lichaam, publieke taken verricht; ook: het beroep van ambtenaar

Semagram


Een ambtenaar…

is een persoon

  • [Organisatie of instelling] is in dienst van de rijksoverheid of een Europese overheid, van een federale overheid, een gewest, provincie of gemeente, of van een openbaar lichaam
  • [Plaats] werkt in een overheidsgebouw zoals een gemeentehuis, provinciehuis of ministerie
  • [Rang of hierarchische positie] heeft een bepaalde positie in een hiërarchie
  • [Duur] heeft doorgaans een vast dienstverband
  • [Tijd] werkt doorgaans op vaste tijden, bv. tussen negen en vijf
  • [Taal] bedient zich vaak van ambtelijke, formele taal
  • [Activiteit of handeling] houdt zich bezig met ambtelijke werkzaamheden zoals administratie, bestuur, controle, toezicht, coördinatie en dienstverlening
  • [Oorzaak, reden of aanleiding] oefent zijn functie uit voor zijn beroep
  • [Waardering] krijgt soms een negatieve waardering, omdat hij, volgens de stereotiepe opvatting, niet hard zou werken en formalistisch zou handelen
  • [Legitimiteit] wordt aangesteld door een overheid

Algemene voorbeelden


Men bedenke dat ik de jongste en laatst aangekomen ambtenaar ben op mijn bureau.

Requiem voor een vriend, J.J. Voskuil,

Hij moet, in zijn functie, blindelings op zijn ambtenaren kunnen vertrouwen. Hij is als commissaris van de Koningin toch eindverantwoordelijk.

Zadelpijn en ander damesleed, Liza van Sambeek,

Een kommissie van ambtenaars stelde de voorbije weken een lijst op van een veertigtal woorden waarvan de spelling in weerwil van het oorspronkelijke plan ongewijzigd blijft.

De Standaard,

Mijn vrouw zegt dat ik mijn huidige beroep van ambtenaar moet opgeven en in zaken moet gaan - zoals mijn broer, die veel verdient.

NRC,

Combinatiemogelijkheden


als object bij een werkwoord


  • een ambtenaar aanstellen

Het milieu-beleid is veel te belangrijk (20 miljard gulden per jaar, oplopend naar 25 miljard in 2002) om het hele jaar door ambtenaren aan te stellen als scheidsrechter.

http://www.nijenrode.nl/nl/

  • een ambtenaar benoemen

Hij raakte de bevoegdheid om referendums uit te schrijven en plaatselijke ambtenaren te benoemen kwijt.

NRC,

met adjectief ervoor


  • een bevoegde ambtenaar

Elke bevoegde ambtenaar heeft de plicht mondelinge toelichting te verstrekken aan burgers die inlichtingen vragen betreffende de in artikel 2, d bedoelde documenten.

http://www.vl-brabant.be/website/construct.htm?doc=572=1104=full=false=full=BGCOLOR%3D%23FFFFFF,

  • een corrupte ambtenaar

De recente 'bouwfraude'-affaire laat zien hoe ondernemers door samenspannende concurrenten en corrupte ambtenaren kunnen worden ingesponnen in een web van frauduleuze activiteiten, waar zij zich elk afzonderlijk niet aan kunnen onttrekken.

http://www.nyenrode.nl/download/lectures/jeurissen.pdf,

  • een gemeentelijke ambtenaar

Uiteraard waren er in de feiten ook al gemeentelijke ambtenaren die de stedenbouwkundige dossiers voorbereidden voor het college van burgemeester en schepenen.

http://www.vvsg.be/ruimtelijke_ordening/achtergrondinfo/personeel.htm,

  • een hoge ambtenaar

Twee hoge ambtenaren (directeur-generaal Riesenkamp en directeur Veringa), die bij het gesprek aanwezig waren, kwamen nauwelijks aan het woord en keken in arren moede naar het plafond wanneer hun minister alweer een uitspraak deed die feitelijk onjuist was.

Blinde ambitie, Eduard Bomhoff,

  • een hooggeplaatste ambtenaar

De besprekingen over de toekomst van Noord-Ierland hebben tot nu toe plaats op het niveau van hooggeplaatste ambtenaren.

NRC,

  • een lagere ambtenaar

In 1868 werd op Okinawa Gichin Funakoshi geboren, als zoon van een lagere ambtenaar.

http://www.vva.be/sport/karate.htm

((vooral) in België)
  • een planologische ambtenaar

Zo kan een gemeente naast de stedenbouwkundige ambtenaar eveneens een planologische ambtenaar aanstellen die met de planningstaken wordt belast.

http://www.vvsg.be/ruimtelijke_ordening/achtergrondinfo/personeel.htm,

  • een provinciale ambtenaar

Elke Gedeputeerde neemt een bepaald taakgebied voor zijn rekening, daarbij geholpen door provinciale ambtenaren.

http://www.cbg.nl/

((vooral) in België)
  • een stedenbouwkundige ambtenaar

Het nieuwe decreet ruimtelijke ordening verplicht iedere gemeente om minimum één gemeentelijke stedenbouwkundige ambtenaar te hebben.

http://www.vvsg.be/ruimtelijke_ordening/achtergrondinfo/personeel.htm,

  • een verantwoordelijke ambtenaar

Hij kende de namen van de verantwoordelijke ambtenaren en de procedures.

Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf, Hans Münstermann,

  • een vrouwelijke ambtenaar

Vrouwelijke ambtenaren hebben een sprong voorwaarts gemaakt onder emancipatieambtenares Rita Mulier, met iets meer vrouwen in topfuncties.

De Standaard,

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • een behandelend ambtenaar

Veel behandelend ambtenaren willen eerst de scheidingsafspraken zien, hoewel ze daartoe strikt genomen geen bevoegdheid hebben.

Nederlands Dagblad,

((vooral) in België)
  • een leidend ambtenaar

Na onderzoek van de bezwaren bevestigt of ontkracht de leidend ambtenaar dit proces-verbaal, of geeft hij opdracht tot een nieuw onderzoek.

http://www.wvc.vlaanderen.be/juriwel/regelgeving/gehand/basisregelgeving/,

  • een leidinggevende ambtenaar

Elke leidinggevende ambtenaar en elke bevoegde ambtenaar mag informatie geven over het welbepaalde aspect van het beleid, waarvan hij/zij de uitvoering leidt of waarvoor hij/zij administratief of technisch verantwoordelijk is.

http://www.vl-brabant.be/website/construct.htm?doc=572=1104=full=false=full=BGCOLOR%3D%23FFFFFF,

  • een uitvoerende ambtenaar

De uitvoerende ambtenaar, die vroeger de beoordeling van aanvragen voor zijn rekening nam, vormt nu de verbinding tussen student en geautomatiseerd systeem.

http://www.toekomst-comm.nl/preview/index.html,

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een betrokken ambtenaar

De gemeente geeft geen commentaar op deze zaak vanwege de privacy van de betrokken ambtenaar.

Meppeler Courant,

met voorzetselgroep


  • een ambtenaar bij de Europese Commissie
  • een ambtenaar bij een gemeente
  • een ambtenaar bij een ministerie
  • een ambtenaar bij een provincie

De deskundigen hebben zich gebaseerd op het salaris van hogere ambtenaren bij de Europese Commissie.

De Telegraaf,

De bonden eisen namens de 14.000 ambtenaren bij de provincies 2,5 procent loonsverhoging.

NRC,

  • een ambtenaar in gemeentedienst
  • een ambtenaar in overheidsdienst

'Alle ambtenaren in gemeentedienst zijn politieke benoemingen'.

Mise-en-scène, Axel Bouts,

De anonieme filmer, een ambtenaar in overheidsdienst, heeft sedertdien via zijn advokaten laten weten de video-opname van de moord onder bepaalde voorwaarden te willen verkopen.

De Standaard,

  • een ambtenaar op een afdeling
  • een ambtenaar op een ministerie

De ambtenaren op de afdeling Bouwzaken waren onverbiddelijk geweest.

Engelen van het duister, Jan Siebelink,

  • een ambtenaar van een gemeente
  • een ambtenaar van een ministerie
  • een ambtenaar van een provincie

Het enige wat hij kwijt wilde, is dat het om een ambtenaar van een ministerie gaat.

De Telegraaf,

met ander, nevengeschikt substantief


  • ambtenaren en bestuurders
  • ambtenaren en politici

De overheid was en is op velerlei manieren verstrengeld met de bouw. De sector heeft een grote politieke invloed en traditioneel nauwe banden met departementen als Verkeer en Waterstaat, VROM en Economische Zaken, en met lokale en regionale aanbestedende diensten. De sector heeft ook nauwe banden met individuele ambtenaren en bestuurders. Zowel in Den Haag als in provincie- en gemeentehuizen.

http://www.nrc.nl/kreukbaar/artikel/1056086425601.html,

Op basis van epidemiologisch onderzoek kunnen ambtenaren en politici rationele besluiten nemen die moeten leiden tot de preventie of de beheersing van een bepaalde ziekte.

http://www.hbvl.be/dossiers/-g/griep/epidemie.asp,

Vaste verbindingen


een contractueel ambtenaar


  1. ((vooral) in België)
    een Belgische ambtenaar met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd

    Het huidige taalhoffelijkheidsakkoord dat de naleving van de taalwetten door contractuele ambtenaren in de Brusselse gemeenten vastlegt, moet in de federale taalwet opgenomen worden.

    http://www.oliviercuvelier.be/programma.pdf

een echte ambtenaar


  1. een ambtenaar die aan het stereotiepe beeld van de ambtenaar beantwoordt, die zich te formeel opstelt, bekrompen is, niet hard werkt

een Europees ambtenaar


  1. Vormvariant: een Europese ambtenaar

    een ambtenaar die in dienst is van een instelling van de Europese Unie of een voorafgaande organisatie als de EEG

    De Europese ambtenaar is toegewijd aan de Europese Unie en alleen aan de Europese Unie: hij dient "bij het uitoefenen van zijn werkzaamheden en bij het bepalen van zijn gedrag uitsluitend de belangen van de Gemeenschappen voor ogen te houden".

    http://www.europarl.eu.int/codex/default_nl.htm

een federale ambtenaar


  1. ((vooral) in België)
    een Belgische ambtenaar die in dienst is van de federale overheid

    In het verleden werd geval per geval beslist over het al dan niet toekennen van een dienstvrijstelling aan de federale ambtenaren.

    http://www.mazfp.fgov.be/nl/ministerraad/december2000/1512/1512dienstvrijstellingen.htm,

een fiscaal ambtenaar


  1. ((vooral) in België)
    een Belgische belastingambtenaar die in dienst is bij de Federale Overheidsdienst Financiën

    De toelagen i.v.m. eurovignet, verkeersbelasting en de belasting op de automatische ontspanningstoestellen worden toegekend aan alle fiscale ambtenaren die een proces-verbaal opstellen, ook buiten de douane en accijnzen dus.

    De Standaard,

een gewestelijke ambtenaar


  1. ((vooral) in België)
    een Belgische ambtenaar die in dienst is bij een gewest

    In de toekomst zal de stad zelfstandig de vergunningen kunnen verlenen, zonder voorafgaand bindend advies van de gewestelijke ambtenaar.

    http://www.leuven.be/servlet/genweb.servlet.MainServlet?toDo=open=4101

een koloniaal ambtenaar


  1. een ambtenaar die in de koloniale tijd in dienst was bij het bestuur in een van de Nederlandse koloniën

    De held van dit boek is een Nederlands koloniaal ambtenaar, Havelaar, de schurk een Javaanse aristocraat die een hoge functie bij het koloniale bestuur bekleedde.

    NRC,

een openbaar ambtenaar


  1. Vormvariant: een openbare ambtenaar

    een ambtenaar die door de Kroon benoemd is, zoals een deurwaarder of een notaris

    De andere verkopingen zijn openbaar en verlopen verplicht onder toezicht van een openbaar ambtenaar (notaris of gerechtsdeurwaarder).

    http://www.kbdb.be/Nationalsportregl.htm,

een platte ambtenaar


  1. (neologisme)
    een ambtenaar die omkoopbaar is; een corrupte ambtenaar

    Het verschijnsel 'platte ambtenaar', de omkoopbare overheidsfunctionaris, blijkt geen broodje-aapverhaal meer van rancuneuze oud-werknemers. Lang niet uitputtend werden Heiloo, Hoorn, Amsterdam, Medemblik en Almere genoemd als gemeenten waar enigerlei vorm van onregelmatigheid heeft plaats gehad. Een volgens Deloitte en Touche 'service-netwerk' van aan bouwers lekkende ambtenaren, slecht bestuur, onvolledige bestekken en rommelige aanbestedingsprocedures en gebrekkig integriteitsbeleid kenmerkt het beleid op lokaal niveau. Ter illustratie zette J. het principe uiteen van 'auto's doorsteken', een beloningssysteem waarbij bouwbedrijven afgeschreven lease-auto's gratis of voor een zacht prijsje doorspelen naar welwillende ambtenaren.

    http://vorige.nrc.nl/dossiers/bouwfraude/parlementaire_enqute/article1566576.ece,

    Ook tijdens de parlementaire enquête naar bouwfraude werd de man neergezet als het prototype van de ‘platte ambtenaar’. Bos zou hem ‘enveloppen met inhoud’ hebben gegeven.

    http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/783735/2006/10/12/Vrijspraak-spilfiguur-bouwfraude.dhtml,

een rechterlijk ambtenaar


  1. lid van de rechterlijke macht

    Vele rechterlijke ambtenaren en gerechtsambtenaren wisselden van werkplek of functie en vele medewerkers van buiten de organisatie konden in de sector Civiel Recht worden verwelkomd.

    http://www. rechtspraak. nl/rechtbank/almelo/binnenwerk01.pdf

    Beginnende officieren van justitie zijn rechterlijk ambtenaar in opleiding (Raio) of, zoals dat heet, 'buitenstaander'.

    http://www.openbaarministerie.nl/

een statutair ambtenaar


  1. ((vooral) in België)
    een Belgische ambtenaar met een vaste aanstelling

    Als een gemeente statutaire ambtenaren wil aanwerven, dan moet dit zijn voorzien in de gemeentelijke personeelsformatie.

    http://www.vvsg.be/ruimtelijke_ordening/achtergrondinfo/personeel.htm,

een wetenschappelijk ambtenaar


  1. een ambtenaar die wetenschappelijk werk verricht; ook: het beroep, de functie van wetenschappelijk ambtenaar

    Die maatregelen moeten de schijn wekken dat de wetenschappelijke ambtenaren doelmatiger, "efficiënter" gaan werken en dat de kwaliteit van hun werk omhooggaat.

    http://huizen.dds.nl/~jdfvh/voskuil.html

    Op de vraag naar zijn beroep antwoordde hij van lieverlee 'wetenschappelijk ambtenaar'.

    Blanco, Peter Terrin,

een ambtenaar in functie


  1. (Vaak in de verbinding belediging van een ambtenaar in functie, een misdrijf volgens artikel 267 van het Wetboek van Strafrecht.)
    een ambtenaar in de uitoefening van zijn ambt

    Je weet dat het niet mag, maar je doet het toch: een douanier op een vliegveld betalen om snel door de grenscontrole te komen. Een 'onschuldig' voorbeeld. Maar is de betaler een ambtenaar in functie of in dienst bij een multinational, dan is hij volgens de nieuwe Nederlandse anti-corruptiewet al over de schreef gegaan.

    De Telegraaf,

    Na een kort gesprek hield de parkeercontroleur verzoeksters echtgenoot aan voor belediging van een ambtenaar in functie (verzoeksters echtgenoot had hem "klootzak" genoemd).

    http://www.ombudsman.nl/jaarverslag2001/jv2001.pdf,

een ambtenaar van de burgerlijke stand


  1. Vormvariant: een ambtenaar van burgerlijke stand

    een gemeenteambtenaar met als taak het houden van de registers van de burgerlijke stand en in het bijzonder het voltrekken van huwelijken, het registreren van partnerschappen en het omzetten van huwelijken en geregistreerde partnerschappen

    Synoniem: trouwambtenaar

    Om de bruidsparen in de echt te kunnen verbinden, was Cohen in een eerder stadium als ambtenaar van de burgerlijke stand beëdigd.

    De Telegraaf,

    De in België geboren vreemdeling, die er sinds zijn geboorte zijn hoofdverblijf heeft, kan de Belgische nationaliteit verkrijgen door vanaf zijn achttiende verjaardag zelf een verklaring in die zin af te leggen bij de ambtenaar van burgerlijke stand.

    http://users.pandora.be/jan.fiers1/1ortho/

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen