boos


boos 1.0

in een slechte stemming verkerend, waarin men anderen verwijten maakt; kwaad

Combinatiemogelijkheden


met substantief


  • boze betogers
  • boze boeren
  • boze burgers
  • boze mensen
  • boze ouders
  • een boze buurman
  • een boze moeder
  • een boze vader

De boze betogers vernielden politieauto's.

De Standaard,

Boze boeren hebben gisteren in Vlaanderen op verschillende plaatsen met hun tractoren op- en afritten van autowegen afgesloten uit woede over maatregelen van de socialistische milieu-minister De Batselier om het mestoverschot te beperken.

NRC,

Politiemensen stonden altijd onder zware druk. Moord, doodslag, altijd boze burgers, ontdekken dat huwelijken soms alleen uit messteken bestonden. Steeds weer enquêtes waaruit bleek dat de politie niet geliefd is.

Dovemansoren, Rinus Ferdinandusse,

Als ik dan al die boze mensen zie betogen tegen de politieke benoemingen, dan hoop ik dat ze ook consequent zijn; en dus niet een paar dagen later naar de lokale politicus stappen om hun pensioen of hun bouwvergunning te 'regelen'.

De Standaard,

"Er ontstond ruzie om die kaartjes. Huilende kinderen, boze ouders aan het hek. Nu mogen de kleuters geen Spinners meer mee naar school nemen."

Algemeen Dagblad,

Het volume van de radio kan op maximaal en er is geen boze buurman die komt klagen.

Meppeler Courant,

Moeder stond in de keukendeur, de handen in de zij. Ze speelde de boze moeder, maar het ging haar niet goed af, ik zag dat ze verdrietig was.

Een lichtgevoelige jongen, Walter van den Broeck,

Er is werkelijk niets dat hem in bed houdt: een knuffel die niet alleen wil zijn, een speeltje, een boze vader of moeder of zelfs een tik op zijn vingers.

http://www.ouders.nl/xinz9905.htm

  • een beetje boos

Hammicks heldinnen zijn geen feministen: ze ondergaan hun lot zonder te rebelleren, een beetje verbijsterd, een beetje boos, maar altijd schouderophalend.

NRC,

met werkwoord


  • boos kijken
  • boos klinken
  • boos opstappen
  • boos reageren
  • boos roepen
  • boos weglopen
  • boos worden
  • boos zijn
  • zich boos maken
  • iemand boos maken

Maar ik benijd haar de lustige knalrode jurk, die onder de armen verkleurd is en te kort is geworden. Verleden week heeft ze d'r een haak in gescheurd, en haar moeder heeft eerst boos gekeken, en toen gelachen.

De reis, Rose Gronon,

Jongen, je bent helemaal niet fair! Ze klinkt boos nu. Het is te gevaarlijk! seint hij zenuwachtig. Laat me met rust, wil je?

Het diepe water, Julien Van Remoortere,

In maart zijn twee ministers boos opgestapt met de beschuldiging dat de socialisten hun verkiezingsbeloften hebben gebroken.

NRC,

De waarheid over haar afkomst brengt evenwel niet de verwachte opluchting. Erica reageert boos en ontgoocheld. Ze begrijpt haar moeder niet. Ze schaamt zich en voelt zich helemaal beroerd als er naar aanleiding van de bevrijdingsfeesten (1955) over de oorlog wordt gepraat [...]. Voor hen blijft Erica een "moffenjong".

De Standaard,

Hij raakte geïrriteerd. Hij ging in de gleuf langs de rijweg lopen, in het zand. Dat irriteerde haar weer. Ze bleef in de voortschuifelende menigte staan en riep boos dat hij terug moest komen.

Het Bureau. Dl. 6: Afgang, J.J. Voskuil,

Slaande ruzie met Fien, Ankie loopt boos weg.

http://www.schackmann.nl/HL/HL2.htm

"Jij moet je vriendschap met die man wel heroverwegen". Ik werd boos, toen ik dat hoorde.

http://www.jerreper.nl/feat4.php?deel=8,

Als mijn moeder boos was werd er niet gesproken.

Het binnenste ei, Hannes Meinkema,

Ik krijg brieven van mensen uit Indonesië die zich boos maken over de Hollandse arrogantie.

http://www.dlm.org/voc/nl/index0.html,

Zij wilde alles altijd netjes hebben en maakte zich boos om de troep die hij overal achterliet.

Onwetendheid, Milan Kundera,

'Ze begrijpen er verdomme geen kloot van ', maakt Leo zich boos.

Meppeler Courant,

Dat hij de spot met haar had gedreven in het bijzijn van al die vreemde mensen had haar zo boos gemaakt, dat ze het hele verhaal opnieuw ging vertellen [...] in de hoop dat iedereen het dan kon verstaan.

Oprechter trouw, Henk Romijn Meijer,

met bijwoord


  • altijd boos
  • behoorlijk boos
  • bijzonder boos
  • echt boos
  • erg boos
  • heel erg boos
  • heel boos
  • niet boos
  • nog steeds boos
  • ontzettend boos
  • te boos
  • verschrikkelijk boos
  • vreselijk boos
  • zeer boos
  • zo boos
  • zo boos dat...
  • steeds bozer
  • niet meer boos
  • niet boos meer

Politiemensen stonden altijd onder zware druk. Moord, doodslag, altijd boze burgers, ontdekken dat huwelijken soms alleen uit messteken bestonden. Steeds weer enquêtes waaruit bleek dat de politie niet geliefd is.

Dovemansoren, Rinus Ferdinandusse,

Van Landeghem is een tijdje behoorlijk boos geweest om het haar aangedane 'onrecht'.

De Standaard,

Trainer J. D. maakte zich vooral tijdens de tweede speelhelft, regelmatig bijzonder boos op zijn leerlingen.

De Standaard,

'Ik wil het niet horen. Ik wil jou nooit meer horen.' Ze is nu echt boos.

Vertezucht, Jef Aerts,

Zijn advocate [...] is erg boos over de volgens haar schandalige behandeling van haar cliënt.

De Standaard,

Als Phileine eindelijk Max op het feest heeft gevonden is hij heel erg boos. Hij is erachter gekomen dat Phileine met L.T. is vreemdgegaan.

http://scholieren.samenvattingen.be/search/open/0420130/,

Ik herinner me een keer toen mijn vader heel boos was geworden en agressief.

NRC,

Maar ze beklaagde zich niet, ze werd niet boos, ze ging niet schreeuwen.

Gstaad 95-98, Marek van der Jagt,

De kiezers zijn nog steeds boos over misdaad, slecht onderwijs en de onzekere banenmarkt.

NRC,

Op een gegeven moment hoorden wij van buren dat het dier erg geschopt werd door andere buren. Wij waren ontzettend boos.

http://www.dierenasiel-dierenhaven.be/spook.html

Ze is te moe, te boos ook – op Jens en op zichzelf.

Vertezucht, Jef Aerts,

Wat waren we verschrikkelijk boos op die kinderen!

http://www.xs4all.nl/~eekhoorn/,

Ik was bang dat ze vreselijk boos op me zou worden, of zou beginnen te huilen.

Bas, Annie Van Keymeulen,

Hij was zeer boos omdat het ziekenhuis contant geld van hem eiste.

Zij kwamen uit het Oosten, Chris De Stoop,

Waarom zijn sommige ouders zo boos als hun kind slecht studeert?

De Standaard,

Andere keren was hij zo boos en rancuneus dat je naast hem zat te bibberen van schrik.

De Standaard,

Ik ben boos en word steeds bozer. Terwijl heel Nederland terecht pislink is op Turkije omdat de moordenaar en verkrachter van dat Nederlandse meisje in Alanya wordt vrijgelaten, loopt hier een potentiële moordenaar vrij rond. En daarover maakt niemand zich druk. Het gebeurt om de hoek.

De Telegraaf,

Ik heb nog altijd geen medelijden met je, maar ik ben niet meer boos op je.

De kinderen van Arthur, Kristien Hemmerechts,

Ik ben niet boos meer, ik houd veel van mijn man.

NRC,

met voorzetselgroep


  • boos op iemand of iets
  • boos om iets
  • boos over iets

Waarschijnlijk heeft uw dochtertje het best leuk gehad bij oma. Maar zij heeft u gemist, en is boos op u omdat zij zich te lang gescheiden van u heeft gevoeld.

http://www.ouders.nl/psycho/lpsy0195.htm

Vorige week maakte Dekker zich erg boos op een kantonrechter die een Vlissingse wildplasser van bijna zeventig niet alleen een boete oplegde, maar ook een preek gaf.

Provinciale Zeeuwse Courant,

De middenstanders zijn boos op de gemeente, omdat deze plannen heeft om het vrachtverkeer door de Woldstraat en niet door de Synagogestraat te laten rijden.

Meppeler Courant,

Mag ik je iets zeggen? Zul je er niet boos om zijn? Je was vroeger knapper. Je was blond, weet je nog.

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

Wanneer u het programmaboekje thuis hebt laten liggen, zal niemand zeggen dat zoiets echt niet kan. Niemand zal er boos over zijn of u de zaal uitsturen.

http://www.kennisnet.nl/vo/leerlingzorg/archief/bijdragen2003/beginnende_leraar.html,

Ze is tevreden met wat ze heeft, maar maakt zich wel boos over het schrappen van de premie voor mensen die vrijwilligerswerk doen.

http://www.nu.nl/news.jsp?n=307336=10,

met dat-zin


(Minder gebruikelijk dan boos omdat.)
  • boos dat

De vakbonden zijn boos dat het nieuws pas nu aan hen werd bekendgemaakt.

De Standaard,

De achterblijvers rouwen om de opzettelijke dood van hun vriend. Ze voelen zich enerzijds vol schuld over het niet voorkomen van de zelfdoding. Anderzijds zijn ze boos dat de vriend uit het leven is gestapt.

http://www.alforto.nl/index.html?zelfdoding.html,

met ander, nevengeschikt adjectief


  • boos en agressief
  • boos en teleurgesteld
  • boos en verdrietig
  • boos en verontwaardigd

Het geheugen en de herinnering falen ook omdat dementerende mensen minder betrokken zijn bij de wereld om hen heen. Opvallend is ook de wisseling in stemmingen. Het ene moment lopen de tranen over de wangen en even later wordt er weer volop gelachen. Onverwacht en zonder duidelijke aanleiding kunnen ze boos en agressief zijn.

http://www.riaggamersfoort.nl/index.htm

Toen ze voor een exitgesprek bij de directeur kwam, vreesde ze dat deze boos en teleurgesteld zou zijn over haar ontslag.

de Volkskrant,

Ik moest de hele tijd aan moeder denken en ik was boos en verdrietig tegelijkertijd.

Anna, Hanna en Johanna, Marianne Fredriksson,

Hij wilde een verklaring voor Caspers gedrag. Waarom was hij niet thuis geweest? Ze waren toch gewoon om op zijn verjaardag te komen? Waarom had hij na drie dagen nog niet op de bloemen gereageerd? En als je boos en verontwaardigd bent, zoals Lucas nu, heb je een zekere verwachting omtrent de manier waarop je behandeld zult worden.

Engelen van het duister, Jan Siebelink,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


boos 2.0

waaruit blijkt dat iemand boos is; blijk gevend van boosheid

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

Combinatiemogelijkheden


met substantief


  • een boos gezicht
  • een boos telefoontje
  • een boze blik
  • een boze brief
  • een boze bui
  • een boze kop
  • een boze reactie
  • een boze toon
  • boze blikken
  • boze ogen
  • boze woorden

Zijn moeder keek hem met een boos gezicht aan. 'Weg met dat vieze beest!'

Engelen van het duister, Jan Siebelink,

Een boos telefoontje van de Wereldomroep leidde uiteindelijk tot een beleidswijziging.

http://www.politiek-digitaal.nl/archief/binnenhofsezaken/2001/okt2001.shtml,

Conny werpt hem een boze blik toe; ze wil geen gekibbel aan tafel, en zeker niet over de werf.

Westenwind, Simone Duwel,

Ligt het aan het Nederlandse onderwijs dat mensen niet meer een gewone boze brief kunnen schrijven, zonder je meteen met de dood te bedreigen?

http://www.google.nl/search?q=cache:ySm2UbFP4yAJ:www.nrc.nl/ramdas/artikel/1033362248030.html+achterlijkst+site:.nl=nl=lang_nl,

Tijdens een boze bui zei ze: 'Ik ga weg en kom niet meer terug'.

http://www.psychoanalytischinstituut.nl/actueel.shtml,

Ik stelde Rielens voor aan mijn achterbuurman: die had van een brouwerij een massa kratten gekregen [...]. Hij vroeg of Rielens er niet een wilde hebben. Kwaad als een kind schudde Rielens nee [...]. Bij de laatste lading was zelfs een café-inboedel geweest: een toog, lambrizering en barkrukken waarmee de buurman nu een clubhuis timmerde voor zijn kinderen. Konden ze daarin limonade drinken en doktertje spelen. Opnieuw schudde Rielens zijn boze kop.

Acacialaan, Koen Peeters,

Waar het daarvoor welwillendheid troef was, zag ik tijdens het voorlezen van mijn sekspassage [...] grote gegeneerde ogen, zuchtende monden, wegkijkende hoofden, boze blikken, ja er was zelfs een intellectuele schrijfster die opstond en wegliep.

Het leukste jaar uit de geschiedenis van de mensheid, Ronald Giphart,

Enkele agenten kwamen ter plaatse en voerden de flink aangeschoten bestuurder meteen af naar het politiebureau, omdat ze vreesden voor boze reacties van de toegestroomde menigte.

De Standaard,

Uit het gemak waarmee zij haar boze toon verwisselde voor een vleiende, concludeerde hij dat zij verwend was.

Avonturen op Ibiza, Theo Kars,

'Jij weet niet wat pijn is. Jij hebt nog nooit gehuild in je leven. Niet echt.' 'Huil als je wil huilen.' 'Ik wil niet huilen. Ik wil dat jij huilt. Ik wil jou zien huilen.' Harde blauwe ogen. Boze ogen. 'Laten we gaan slapen,' zegt ze. 'Dit is volstrekt nutteloos.'

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

Je trekt je nergens wat van aan, noch van onze boze woorden als je ondeugend bent, noch van het pak voor je broek als je al mijn geduld opgebruikt hebt.

Die kleine dingen, Helene Hemelaers,

in voorzetselgroep


  • op boze toon

'Jij bent dan wel achtendertig, maar je moet niet denken dat je alles van het leven begrijpt,' antwoordde zij op boze toon maar met glimlachende mond.

Avonturen op Ibiza, Theo Kars,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


boos 3.0

geneigd tot boosheid; kwaadaardig; gemeen; boosaardig

Combinatiemogelijkheden


met substantief


(De boze heks, stiefmoeder en wolf als sprookjesfiguren of in metaforische toepassing op mensen of dieren die er op lijken.)
  • de boze buitenwereld
  • de boze wereld
  • de boze heks
  • de boze stiefmoeder
  • de boze wolf
  • de grote boze buitenwereld
  • de grote boze wereld
  • de grote boze wolf

In onze soms neurotische ijver om kinderen te beschermen tegen de boze buitenwereld zijn we er alleszins niet in geslaagd om hen weg te houden uit het grote consumentenparadijs.

De Standaard,

Daarnaast doken allemaal vreemde personages in de 'kast' op, waaronder de koning, een ondeugend jongetje en natuurlijk de boze heks.

Meppeler Courant,

Van In dacht onwillekeurig aan de boze stiefmoeder uit de tekenfilm Sneeuwwitje en haar angstaanjagende lach die hem als kind bijna een trauma had bezorgd.

De vijfde macht, Pieter Aspe,

De een kreeg kanker, de ander verloor zijn vrouw, een derde stierf in het kraambed, een vierde was als kind misbruikt door een boze stiefmoeder.

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

Toch stamt de brave hond af van de boze wolf.

NRC,

Binnen onze muren voelen mensen zich veilig van de grote boze buitenwereld met al zijn geweld, zijn blauw op straat, zijn camera's, zijn honger naar meer, meer, meer.

http://www.vrankrijk.org/

Hij hoorde nu ook hoe iedereen in zijn omgeving, in steeds wijdere cirkels om hem heen, hoe alle mensen voortdurend zeiden: de grote boze wereld, dat is geen sprookje.

Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf, Hans Münstermann,

Ze doen ongewild denken aan de titel van Edward Albee's meesterwerk Who's afraid of Virginia Woolf?, een toneelstuk dat niets met de schrijfster te maken heeft, maar dat zo genoemd werd naar analogie van Who's afraid of the big bad wolf? Niet alleen de grote boze wolf boezemt angst in, blijkbaar ook de schrijfster.

De Standaard,

Vaste verbindingen


boze geest


  1. kwaadaardig geestelijk wezen; duivel; demon

    Synoniem: demon; duivel; kwade geest

    We lazen dat een vroege christen, Filippus, indertijd in Samaria zijn burgerplicht ter hand nam en niet alleen zieken genas, maar zelfs boze geesten, soms ook demonen genoemd, wist uit te drijven. Dat lukte en ging met het gebruikelijke protest gepaard. Dat was op zich niets bijzonders, boze geesten uitdrijven is geen alleenrecht van christenen, al moet gezegd dat niemand en dus zeker een christen niet zich daar aan mag onttrekken.

    http://home.tiscali.be/credo/Woorden/Paastijd6A.htm,

    De vrouwen dachten dat een boze geest bezit had genomen van het meisje. Om die geest te verdrijven werd het kind geslagen en kreeg het dagenlang geen eten en drinken.

    Dagblad van het Noorden,

    In de Middeleeuwen worden kobolden en alfen gezien als boze geesten en duivelse wezens.

    http://www.verhalenbank.nl/lijst_lexicon.php?act=detail_type=SINSAG%200063

    Dit lawaai was bedoeld om de boze geesten, die tegen het einde van het jaar tevoorschijn kwamen, te verjagen.

    http://users.skynet.be/zoekheteensop/kerstmis.htm

  2. kwaadaardige zaak die de geest vertroebelt

    Concentratieverlies, duizeligheid en overdreven vermoeidheid zijn de drie boze geesten die me sinds een paar weken van mijn werk houden.

    http://users.raketnet.nl/derecensent/iffr3.htm,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • booswicht

Als deel van een samenstellende afleiding


boos 4.0

met de intentie om iemand kwaad of schade te berokkenen; met slechte bedoelingen; boosaardig; gemeen; snood

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen3.0 : 4.0

Combinatiemogelijkheden


met substantief


  • boos opzet
  • boze opzet
  • boze plannen
  • een boze list

Ze denken dat er boos opzet in het spel is. Dat wij wisten dat het huis in slechte staat was.

Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

Van Doorselaer maakt gebruik van een succesformule, die ook in vele triviale jeugdreeksen opduikt. Een groepje kinderen neemt het op tegen nietsontziende volwassenen. De auteur slaagt er wel in het model te doorprikken en boven het triviale uit te tillen. Bij hem geen hocus-pocus, geen happy end waarin de kinderen toch nog de boze plannen weten te verijdelen en een stuk natuur kunnen redden.

De Standaard,

Hoewel hij al eens eerder door een sociaal inspecteur op de gebrekkige boekhouding was gewezen, verklaarde hij dat er geen boze opzet in het spel was geweest.

Meppeler Courant,

Heel even verdenkt hij er Vera heel hatelijk van dat ze een heks is, die hem met boze list en kwaad opzet heeft herinnerd aan precies dat éne detail dat hij voorgoed had moeten kunnen vergeten.

Met het oog op de jaren negentig, Luc Vancampenhout,

Vaste verbindingen


boze tong


  1. iemand die kwaadspreekt; lasteraar; kwatong
    Meestal in het meervoud boze tongen.

    Synoniem: kwade tong; kwaadspreker; lasteraar

    Synoniem: kwatong ((vooral) in België)

    De toekenning van literaire prijzen zou gewoon een onderonsje tussen gevestigde uitgeverijen en dito literatoren zijn. De prijzenpot zou steevast verdeeld worden onder de drie grootste uitgeverijen [...]. Boze tongen fluisteren zelfs dat de juryleden de boeken niet eens lezen omdat ze het veel te druk hebben met al die dineetjes op kosten van de betrokken partijen.

    De Standaard,

    De gemeente ontvangt voor iedere asielzoeker een bijdrage van veertig gulden per maand. Daarmee worden de onkosten bestreden. Boze tongen beweren dat dat geld onmiddellijk in de gemeentekas vloeit.

    Meppeler Courant,

    Een boze tong zou kunnen beweren dat voor Morriëns vrouwen maar een bescheiden rol is weggelegd.

    NRC,

het boze oog


  1. volgens het bijgeloof de blik van iemand die iemand anders nadeel of onheil kan bezorgen, alleen door die persoon aan te kijken
    Zie ook de combinatie boze ogen onder de betekenis 3.0.

    Ook in het Romeinse volksgeloof speelden de vruchten een rol: Plinius schreef, behalve over haar geneeskrachtige werking ook, dat de kweepeer de invloed van het boze oog afwendt. De vrucht was het symbool voor vrede en geluk.

    http://www.ecologischgroen.be/bib/kweepeer.html,

    Nooit mislukte het karnen bij haar, zelfs niet als er een bedelaarsvrouw de keuken binnen kwam en het boze oog op de boterkarn liet vallen.

    Anna, Hanna en Johanna, Marianne Fredriksson,

    En Hanna moest oppassen voor Manke Malin, de vrouw van de smid, die men ervan verdacht dat ze een loopse teef was en dat ze het boze oog had.

    Anna, Hanna en Johanna, Marianne Fredriksson,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als deel van een samenstellende afleiding


boos 5.0

vol moeilijkheden; bar; ook: beangstigend; verschrikkelijk

Combinatiemogelijkheden


met substantief


  • boze tijden

De jodenvervolging stelt ontzagwekkende vragen naar 's mensen aard aan de orde, en juist die vragen worden door Stephen Spielberg [...] niet gesteld [...]. Zijn botte, zelfingenomen nazi's wekken de indruk dat hij de banaliteit van het kwaad heeft doorzien. Maar hij heeft niet begrepen hoe universeel en hoe hardnekkig het is, en hoe geweldig zijn opmars is in onze tijd. Daarmee wil ik niet beweren dat in boze tijden goede daden niet mogen worden gehuldigd. Dat moeten zij, maar wel met een besef van historisch perspectief, en daarin faalt Spielberg.

NRC,

Vaste verbindingen


bar en boos


  1. (Gezegd van omstandigheden)
    moeilijk; bar; verschrikkelijk

    Synoniem: bar; lastig; moeilijk; verschrikkelijk; vreselijk; zwaar

    Voor de pelgrims was het veiliger groepsgewijs naar Santiago te gaan. Onderweg waren de omstandigheden meestal bar en boos. De wegen en paden waren dikwijls van belabberde kwaliteit; kleding en schoeisel vaak nauwelijks of niet afgestemd op een tocht van vele honderden kilometers.

    http://www.freebirdfocus.nl/,

  2. (Gezegd van het weer of de weersomstandigheden)
    slecht; bar; guur

    Synoniem: bar; guur; slecht

    'Hallo Maria,' zei Gijs. 'Wat hebben jullie daar schandelijk lekker weer.' 'Hoe is het bij jullie?' 'Bar en boos. Maar binnen is het warm en gezellig, zullen we maar zeggen. Je wilt vast de vrouw des huizes spreken? Hier komt ze.'

    Blauwbaard, Pauline Slot,

boze droom


  1. enge, beangstigende droom; nachtmerrie

    Synoniem: angstdroom; bange droom; kwade droom; nachtmerrie

    Zo lang hij weet heeft hij boze dromen. In gedachten gaat hij terug naar het moment dat hij voor het eerst een nachtmerrie had.

    Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf, Hans Münstermann,

  2. afschuwelijke gebeurtenis of situatie

    Synoniem: angstdroom; bange droom; kwade droom; nachtmerrie

    Achteraf ziet men zo'n depressie vaak als één grote boze droom.

    NRC,