bok


bok 1.0

afbeelding

Bron: en:User:Fir0002
(CC BY-SA 3.0)

volwassen mannelijke geit

Semagram


Een bok…

is een geit; is een zoogdier; is een dier

  • [Geur] heeft een penetrante geur; stinkt
  • [Functie] wordt in volksverhalen opgevoerd als door de lucht vliegend rijdier van heksen, bokkenrijders e.d.
  • [Leeftijd] is volwassen
  • [Geslacht] is van het mannelijk geslacht; is een mannetje
  • [Gedrag] heeft een grote geslachtsdrift; is soms vechtlustig en gebruikt dan zijn horens als wapen om te stoten en te duwen
  • [Waardering] wordt gezien als symbool voor seksuele bandeloosheid en soms voorgesteld als satyr; wordt in verband gebracht met de duivel, die overigens vaak met bokkenpoten en horens wordt voorgesteld

Algemene voorbeelden


Tijd om met de geit naar de bok te gaan. Waarom met de geit naar de bok en niet met de bok naar de geit? Een beetje populaire bok zou in de bronsttijd voortdurend onderweg zijn van de ene geit naar de andere.

http://www.levendehave.nl/kennisbank/geiten/voortplanting-van-geiten

Bokken staan er om bekend een zeer sterke bokkengeur te hebben. De geur van een bok blijft dan ook nog lang in je kleren aanwezig als je in direct contact komt en als kind heb je dat nog niet zo in de gaten. Dus na het spelen op een boerderij met de bok bij thuiskomst begon de hele familie te protesteren tegen die sterke geur.

http://www.groenehartvertellingen.nl/Pagina/tegels-geit%20en%20bok-17-18eeeuw.htm

Zondebok [...]. Het begrip komt uit de Bijbel, Leviticus 16, zonder dat het woord daar gebruikt wordt. In dat hoofdstuk is sprake van twee bokken: door het lot wordt de ene bestemd voor de Here, de andere voor Azazel. De bok waarop het lot voor de Heer gevallen is wordt ten zondoffer bereid, de andere wordt de woestijn ingezonden.

NRC,

In de middeleeuwen werden geiten soms gelinkt aan heksen en duivels. De duivel werd dikwijls met bokkepoot afgebeeld. De oorzaak hiervan zou kunnen liggen bij het feit dat de bokken een slechte geur verspreiden en een grote geslachtsdrift hebben. Ook het onrustig karakter van de geit zou aan de basis van deze misvatting kunnen liggen.

http://users.skynet.be/vhgs/grassen1.htm

Wat is een Bokkenrijder? Dit waren knechten van de duivel, en ze roofden van rijke mensen, en ze reden op snelle bokken door de lucht. De duivels zag eruit als een bok, en zijn knechten reden daarom achterste voren op de bokken. De bokken moesten ook kunnen vliegen want, er werd altijd in een nacht op verschillende plaatsen geroofd.

http://members.home.nl/bikeadventure/schatten_zoektocht.htm

Combinatiemogelijkheden


met ander, nevengeschikt substantief


  • bokken en geiten
  • een bok en een geit

In de boomgaard voor de boerderij stonden een bok en een geit.

De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, J.M.A. Biesheuvel,

Alle regimenten hadden een mascotte, honden meestal [...] maar ook bokken en geiten, die tot vreugde van het publiek midden op straat scheten.

De Hunnen. Dl. 3: Vrede, Jan Cremer,

Aanvoer geiten en bokken 39. Prijs per stuk 15-75. Handel vlot en prijzen iets hoger. Er werden geen paarden aangevoerd.

Meppeler Courant,

Vaste verbindingen


een bok schieten


  1. een blunder begaan; blunderen

    Neen mevrouw. Wij staan niet op Batibouw, wij zijn daar niet welkom. Welke architekt zegt U? Ja, die ken ik. Die heeft al meer bokken geschoten.

    De Standaard,

    Zonder twijfel zullen gerenommeerde schrijvers en geharde neerlandici weer tientallen bokken schieten.

    NRC,

de bokken van de schapen scheiden; de schapen van de bokken scheiden


  1. de goede, nuttige of waardevolle zaken of personen scheiden van de slechte, nutteloze of waardeloze

    Dit was de Dag des Oordeels. De bokken zouden van de schapen worden gescheiden. Wie beladen met prijzen huiswaarts keerde, wie met vakantiewerk, was nog niet bekend.

    Marcel, Erwin Mortier,

    Als er zodadelijk door de monsterlibellen toe wordt overgegaan de bokken van de schapen te scheiden, en ik tot de melaatse bokken blijk te behoren en jij tot de schaapjes, m'n schaapje, zul je dan toch, stiekem, bij mij blijven als ik de diepte des waters word ingejaagd waar de haaien al naar mij uitzien? Ja, dat zul je.

    Zonsopgangen boven zee, Jeroen Brouwers,

    Het conflict betreft vooral de vraag of de vijfentwintig jaar gevolgde koers, waarbij "kennerschap" werd ingezet bij een grootscheepse poging om in het werk van Rembrandt de schapen van de bokken te scheiden, kon worden volgehouden.

    NRC,

als een bok op de haverkist


  1. zeer gretig

    'Sietse Grave kwam tijdens de nieuwjaarsreceptie naar ons toe met de mededeling dat de sportschool, waar het halve ambtenaren-apparaat van Havelte aan bedrijfs-fitness doet, een bustocht aan het organiseren was om te gaan langlaufen en skiën in Sauerland. Dat leek ons ook wel iets', aldus Marinus. 'We sprongen er als een bok op de haverkist op in.'

    Meppeler Courant,

    Mijn zus en ik sprongen als gekken als bokken op haverkisten in de rondte, zo belust als we waren.

    De dag van de jas, Nelleke Zandwijk,

    'In vergelijking met vroeger kan ik wat rustiger ingaan op dat soort dingen. Toen had ik nog wel eens de neiging om op bijvoorbeeld een alcoholist toe te stappen als ik hem weer met een fles zag lopen. Nee, dat is geen kwestie van je illusies verliezen. Ik kan dingen nu wat beter aanzien, ik hoef daar niet meer als een bok op een haverkist op te springen.'

    Meppeler Courant,

een bok zien steigeren van iets


  1. veel weerstand of verzet verwachten tegen iets

    Woensdagmiddag praat het college met vertegenwoordigers van verschillende instellingen in Steenwijkerwold, waaronder kerken [...] en de buren van het asielzoekerscentrum. Aaldert Timmerman, bestuurslid van Dorpsbelang Steenwijkerwold, ziet geen bezwaren tegen een eventuele verlenging. 'In het begin zagen we er een bok van steigeren. Maar gelet op de reacties van mijn mede-bestuurders en bewoners zien we geen problemen.'

    Meppeler Courant,

Spreekwoorden


Een oude bok lust wel een groen blaadje


  1. een oudere man wil soms graag een jongere vrouw

    Dit schilderij is geïnspireerd op twee liederen van Bredero [...] die hetzelfde thema hebben - een oude bok lust wel een groen blaadje - en hetzelfde refrein: "Dat jy soeckt, soeck ick mee".

    De Standaard,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


  • bokje
  • bokken
  • bokkig

Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • dekbok
  • flauwbok
  • hoofdbok
  • stormbok
  • weerbok
  • zondebok

Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • bokgedicht
  • bokkalf
  • bokkenbaard
  • bokkengeluid
  • bokkenhuid
  • bokkenkar
  • bokkenkeuring
  • bokkenkracht
  • bokkenpoot
  • bokkenpootje
  • bokkenpruik
  • bokkenrijder
  • bokkenslachter
  • bokkensprong
  • bokkentestikel
  • bokkentuig
  • bokkenvacht
  • bokkenvel
  • bokkenvet
  • bokkenvlees
  • bokkenwagen
  • boklam
  • bokmoeder
  • bokperikelen
  • bokpotige
  • bokrijder
  • boktor

bok 1.1

voorstelling van een bok door middel van een beeldje, een afbeelding, een poppetje, een logo e.d.

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

Semagram


Een bok…

is een voorstelling

      Algemene voorbeelden


      De bok is nu het logo van diverse dorpsverenigingen.

      NRC,

      Bij Kesteloot valt onder meer het beeldje Meisje gezeten op een bok (1914) van Alfred Courtens, zoon van Franz, op.

      De Standaard,

      Over de herkomst van zowel het bier als de naam, zijn de meningen verdeeld. Het merendeel meent dat dit bier oorspronkelijk uit Neder-Saksen komt. Vanwege de naam staat er dikwijls een bok op het etiket. Dit bier dient men te schenken bij kamertemperatuur of heel licht gekoeld.

      http://home.planet.nl/~kuik0089/bierstijlen.htm

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      • bokje

      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • joelbok
      • miniatuurbok
      • speelgoedbok

      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • bokembleem

      bok 2.0

      volwassen mannelijk zoogdier uit de families van de hertachtigen of van sommige soorten uit de familie van de holhoornigen, zoals de antilopen, de gemzen en de steenbokken

      Semagram


      Een bok…

      is een zoogdier; is een dier

      • [Leeftijd] is volwassen
      • [Geslacht] is van het mannelijk geslacht; is een mannetje
      • [Verscheidenheid] behoort tot de familie der hertachtigen of tot sommige soorten uit de familie der holhoornigen, zoals de antilopen, de gemzen en de steenbokken

        Algemene voorbeelden


        De gewapende boswachters vonden wel de kadavers van een reegeit en een bok.

        De Standaard,

        Steenbokken leven in groepen van 10 tot 30 dieren, de bokken en geiten ieder in aparte kuddes. Tijdens de bronst, december/januari, sluiten de bokken zich aan bij de groepen geiten, maar na de paartijd vormen de bokken weer een eigen groep.

        http://www.dierendisk.nl/

        Van vrouwtjesantilopen heb je ook nooit last, maar met bokken blijft het oppassen.

        NRC,

        Gemsgeiten met jongen leven ook in roedels, volwassen bokken leiden een solitair bestaan. In de paartijd/bronsttijd (oktober/januari) breken er felle gevechten uit tussen de bokken, die elkaar behoorlijk kunnen verwonden.

        http://www.dierendisk.nl/

        Ook ruilen wij geregeld bokken met collega hertenhouders en kopen soms jonge bokkalveren aan als aspirant dekbok.

        http://home.wanadoo.nl/fries-edelhert/index.htm

        Als na een rit van twee uur de kist in Planckendael wordt geopend, stapt hij welgemoed naar buiten. "Een puntgave bok, er zit geen haar verkeerd", meldt de Belgische verzorger tevreden. Terwijl Frodo zijn verblijf inspecteert, kijken tien vrouwtjesantilopen van een afstand reikhalzend toe.

        NRC,

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        • bokje

        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        bok 3.0

        (zoölogie)

        zoogdier van de onderfamilie van de holhoornigen met die naam die onder andere de geiten, de steenbokken en de gemzen omvat
        Meestal in het meervoud.

        Semagram


        Een bok…

        is een zoogdier; is een dier

        • [Afmeting] is meestal middelgroot
        • [Deel] heeft hoeven; heeft vaak grote horens
        • [Plaats] leeft vaak in bergachtige gebieden
        • [Verscheidenheid] is bijvoorbeeld een geit, een gems, een steenbok of een antilope

        RijkAnimalia; Dieren
        StamChordata; Chordadieren
        KlasseMammalia; Zoogdieren
        OrdeArtiodactyla; Evenhoevigen
        FamilieBovidae; Holhoornigen
        GeslachtCaprinae

        Algemene voorbeelden


        De familie der Holhoornigen bestaat uit een achttal onderfamilies, waaronder de onderfamilie der Bokken of geitachtigen (Caprinae), die weer uit vier geslachtgroepen bestaat, waaronder de geslachtsgroep der Schapen en Geiten (Caprini), die uit vele wilde soorten en honderden gedomesticeerde, 'tamme' schapen bestaat.

        http://yossarian.web-log.nl/yossarian/2011/01/dinsdag-dierendag-127.html

        Het manenschaap of tedal (Ammotragus lervia) is een Noord-Afrikaans hoefdier uit de onderfamilie der bokken (Caprinae). Het is de enige soort uit het geslacht Ammotragus. Zijn nauwste verwant is de Arabische thargeit (Arabitragus jayakari).

        http://www.babylon.com/definition/UDAD/Malay?uil=English&tid=Definition

        De bokken of geitachtigen (Caprinae) zijn een onderfamilie uit de familie der holhoornigen (Bovidae), waartoe onder andere de geiten, schapen en gemzen behoren. Ze zijn van nature typische bergdieren.

        http://www.exploratorius.nl/links/flora_en_fauna/taxonomie/dieren/chordadieren/gewervelden/zoogdieren/hoefdierachtigen/evenhoevigen/holhoornigen/bokken/index.htm

        Woordfamilie


        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        bok 4.0

        (pejoratief)

        man met een onfatsoenlijk grote seksuele appetijt; geile man
        Meestal in combinatie met een adjectief dat een weinig vleiende hoedanigheid uitdrukt.

        Betekenisbetrekking


        metafoor
        Betrokken betekenissen1.0 : 4.0

        Semagram


        Een bok…

        is een man; is een persoon

        • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is geil
        • [Gedrag] gedraagt zich zeer ondernemend op seksueel gebied; probeert vaak meerdere vrouwen te versieren
        • [Waardering] wordt door zijn omgeving vaak ongunstig beoordeeld

          Algemene voorbeelden


          Zij wist dat hij wist dat zij wist dat er een bok in hem tekeerging, een bok die zij ontketende en alleen zij tot rust kon brengen.

          De langverwachte, Abdelkader Benali,

          De drukke kaaien en de moede nazomer. De bokken en de mokkels vinden elkaar niet: er zoekt een zeeman, die nog landrot is.

          NRC,

          Combinatiemogelijkheden


          met adjectief ervoor


          • een geile bok
          • een hete bok
          • een hypocriete bok
          • een oude bok
          • een slijmerige bok
          • een vulgaire bok

          Het was erg twijfelachtig of ze ja zou zeggen; ik had de indruk dat ze me wel mocht, maar dat ik absoluut het type niet was dat haar tot overspel kon verleiden. Naarmate ik mijn kansen zorgvuldiger stond af te wegen en mijn bedoelingen openhartiger begon te ontleden, kwam ik tot steeds beschamender conclusies. Wat was ik verdomd toch een geile bok. Ik had nog wel beloofd kuis te zullen blijven.

          Op toernee met Leopold Sondag, Ward Ruyslinck,

          Wat hier gepresenteerd wordt is ondanks Paul van 't Veers getetter over 'vervalsing' en 'respect', en ondanks zijn gesnorkel over het feit dat hij een echte 'Multatuliaan' is: opnieuw die door Mimi vervalste versie van de liefdesbrieven, wéér met die coupures, en wéér met die suggestie dat Multatuli een hypocriete bok was, liefdesverzuchtingen slakend voor Mimi en gelijktijdig gulzig smullend van ieder groen blaadje dat langs hem kwam gedwarreld.

          De bierkaai. Kladboek 2, Jeroen Brouwers,

          Hij noemde Carry een onnozel wicht en Jerry een vulgaire bok.

          Acacialaan, Koen Peeters,

          Die nacht had zijn vrouw een kleine gekregen, en met zijn zat hoofd is hij op de grond gaan liggen schreien van contentement. 'Enfin, wat de kwestie is, Constance, en waarvoor ik kom, omdat ik u respecteer, die Wallaert, vooral nu dat zijn vrouw uit de circulatie is, is een hete bok lijk geen tweede, hij is, om het op zijn schoon-Vlaams te zeggen, gevoelig voor vrouwelijk schoon.'

          Het verdriet van België, Hugo Claus,

          Zijn walgelijke snuit verraadt, dat hij meteen aan een hoerenkast denkt ... de slijmerige bok!

          De verdwazing, Andreas Roels,

          'Wat moest hij, ouwe bok van zevenenvijftig naast zo'n dingetje van veertien?'

          Een hete ijssalon, Heere Heeresma,

          Woordfamilie


          Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          • hoerenbok

          Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          • bokgezicht

          bok 5.0

          onderdeel vooraan op een rijtuig of een kar dat bestaat uit een horizontale plank, meestal voorzien van steunen onderaan, en soms ook van armleuningen, en dat dient als zitplaats voor de koetsier of de voerman

          Semagram


          Een bok…

          is een onderdeel

          • [Constructie] bestaat uit een horizontale plank die meestal voorzien is van steunen onderaan en soms ook van armsteunen aan de beide zijkanten
          • [Geheel] maakt deel uit van een rijtuig of een kar
          • [Functie] dient als zitplaats voor de koetsier of de voerman
          • [Plaats] bevindt zich aan de voorkant van het rijtuig of de kar

          Semagram


          Een bok…

          is een zitplaats

          • [Constructie] bestaat uit een horizontale plank die meestal voorzien is van steunen onderaan en soms ook van armsteunen aan de beide zijkanten
          • [Geheel] maakt deel uit van een rijtuig of een kar
          • [Plaats] bevindt zich aan de voorkant van het rijtuig of de kar
          • [Belanghebbende of begunstigde] dient voor de koetsier of de voerman

          Algemene voorbeelden


          De bok van de Gouden Koets is uitzonderlijk hoog.

          http://www.dehoefslag.nl/include/lib/frontend/standard2.asp?subsectionId=11=19,

          Aangekomen bij zijn ned'rige stulp, onderneemt ze een vermoeide poging om op zo elegant mogelijke wijze van de bok te springen, maar alles is nat en modderig (ik zeg 'modder', maar ik zie haar 'stront' denken) en het lukt haar niet.

          Werk, Josse De Pauw,

          Smokkelgraads haalde het in zeildoek gewikkelde pakje onder de bok vandaan en vouwde het open.

          De Hunnen. Dl. 2: Bevrijding, Jan Cremer,

          Combinatiemogelijkheden


          in voorzetselgroep


          • op de bok

          De houten wielen van zijn koets ratelen over de kasseistenen, de schrijver springt op de bok, grijpt de teugels en ment de paarden zelf.

          Alle verhalen, Kristien Hemmerechts,

          Op hetzelfde moment kwam uit de tegenovergestelde richting een paard dat door de man op de bok juist tot meer vaart werd aangespoord.

          De gelukkige, Mensje van Keulen,

          Martha zat op de bok en vierde de teugels.

          Martha, Lut Ureel,

          Vaste verbindingen


          op de bok zitten


          1. de leiding hebben

            Voor mij is de gedachte dat de premies worden gedifferentieerd en dat je concurrentie schept in het stelsel belangrijker dan wie er op de bok van de uitvoeringsorganen zitten.

            NRC,

            Deze voortschrijdende rolverstrengeling en beleidsfragmentering maakt van de Ministerraad een cavalcade van koetsen, met de verantwoordelijke bewindspersonen weliswaar op de bok, maar steeds met een groep zéér betrokken volksvertegenwoordigers op de treeplank.

            NRC,

          Woordfamilie


          Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          • bokkussen

          bok 6.0

          afbeelding

          Bron: H W Tomlin (Lt)
          (Publiek domein)

          (turnen [binnensport])

          gymnastiektoestel dat wordt gebruikt bij springoefeningenen dat bestaat uit een nagenoeg kubusvormig blok met bovenaan afgeronde hoeken, bedekt met leer of een andere zachte stof, met daaronder vier uitstaande en uitschuifbare poten

          Betekenisbetrekking


          metafoor
          Betrokken betekenissen1.0 : 6.0

          Semagram


          Een bok…

          is een toestel

          • [Constructie] bestaat uit een nagenoeg kubusvormig blok op vier uitstaande en uitschuifbare poten; heeft bovenaan afgeronde hoeken; is bovenaan bekleed met een zachte stof, zoals leer
          • [Functie] wordt gebruikt bij springoefeningen in het turnen
          • [Gebruikswijze] wordt gebruikt om er overheen te springen na een afsprong, met de handen steunend op het bovenvlak en met de benen gespreid

            Algemene voorbeelden


            In de gymzaal, ooit de feestzaal, kijken Luther, Goethe en Beethoven vanaf de fraai beschilderde zoldering neer op de bruggen, de bok en de wandrekken - Duitse geschiedenis.

            NRC,

            Voor we de speelplaats betraden, draaide Willem zich om, het leek alsof hij tot dan gewacht had, en zei tegen de pater dat zijn vader nog zou bellen over het voorjaarssouper, ten voordele van twee nieuwe bokken voor de gymzaal.

            Mijn tweede huid, Erwin Mortier,

            Pas afgestudeerd beproefde hij zijn geluk in het 'sportkot' in Leuven. Dààr kwam hij tijdens een oefening op de bok zo ongelukkig ten val dat hij zijn nek brak.

            Lucky Star, Luuk Gruwez,

            Combinatiemogelijkheden


            in voorzetselgroep


            • over de bok springen

            Ik heb mijn turnpak aangetrokken en ben er klaar voor: mijn eerste turnles in het Frans. Over de bok springen doe je in alle talen op dezelfde manier.

            http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail=3529,

            Woordfamilie


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • bokspringen

            bok 7.0

            toestel dat dient om iets anders op te plaatsen of vast te zetten, om het te ondersteunen of om het bewerken ervan gemakkelijker te maken
            Vaak in een voorzetselbepaling met op.

            Semagram


            Een bok…

            is een toestel

            • [Uiterlijk] kan er verschillend uitzien naar gelang van de functie die het heeft
            • [Functie] dient om iets anders op te zetten, wanneer men dat wil ondersteunen of wanneer men er aan wil werken

              Algemene voorbeelden


              Aan de ijzeren ringen tilde Flix zijn molensteenzware werkstuk uit de kruiwagen. Hij deponeerde het gevaarte, precies tussen twee houten bokken in, op de behangerstafel waarachter de examencommissie zetelde. Prompt spleet het blad in tweeën. De juryleden konden nog juist bijtijds hun, volgens Flix, 'lange tenen' wegtrekken.

              De tandeloze tijd. Dl. 1: Vallende ouders, A.F.Th. van der Heijden,

              Combinatiemogelijkheden


              in voorzetselgroep


              • iets op een bok zetten

              De eerste Eindhovenaar komt naar voren. Hij is een jaar of vijftig, een bedaard type. Op een zwarte bok die door een extra spot wordt beschenen zet hij zijn foto's neer.

              NRC

              Woordfamilie


              Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              • stootbok

              bok 7.1

              afbeelding

              Bron: PNG
              (CC BY-SA 3.0)

              toestel in de vorm van een schraag, vaak gemaakt van vrij dikke houten, waarop men hout legt om het door te zagen; zaagbok

              Betekenisbetrekking


              specialisering
              Betrokken betekenissen7.0 : 7.1

              Algemene voorbeelden


              Hij was achter het huis hout aan het zagen. De bok was bezweken; hij legde telkens een stuk stam op een kistje, hield het vast met één knie en zaagde.

              Met voorbedachten rade, Henri Knap,

              Combinatiemogelijkheden


              in voorzetselgroep


              • op de bok

              Ik reed naar huis en begon achter het huis een eikenstam op de bok in vieren te zagen en kliefde de stukken in kleinere blokken.

              Buiten is het maandag, J. Bernlef,

              Woordfamilie


              Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              • zaagbok

              bok 7.2

              toestel waarop een boot op het droge wordt ondersteund en rechtop wordt gehouden, en waarmee hij vaak ook vervoerd kan worden

              Betekenisbetrekking


              specialisering
              Betrokken betekenissen7.0 : 7.2

              Semagram


              Een bok…

              is een toestel

              • [Functie] dient om een boot op het droge te ondersteunen, vast te zetten in zijn normale positie, en eventueel ook te vervoeren
              • [Positie] wordt aan de onderkant en tegen de flanken van de boot geplaatst

                Algemene voorbeelden


                Het weer kunnen wij u niet voorspellen. Wel kunnen wij aangeven wat zinvol en veilig is om het schip te laten overwinteren. Uit ervaring is gebleken dat menig stormschade niet zou hebben plaatsgevonden, als er eenvoudige voorzieningen waren aangebracht, zoals: Gebruik een goede bok, ondersteun het vaartuig voldoende en op de juiste punten [...]. Voorkom het gebruik van losse steunen zonder onderling verband. Losse delen van de bok met elkaar verbinden. De keggen op de steunen van de bok beveiligen tegen uitvallen.

                http://www.jachtverzekering.be/

                De bokken die wij gebruiken kunnen speciaal afgestemd worden op uw schip. De bokken zijn verdeeld in 8, 15, 20 en 30 ton en uiteraard volgens CE-norm gebouwd.

                http://www.maronier.nl/nl/index.htm

                bok 7.3

                afbeelding

                Bron: meriden.triumph
                (CC BY 2.0)

                uitklapbaar toestel onderaan een motor dat dient om het voertuig in rust rechtop te houden

                Betekenisbetrekking


                specialisering
                Betrokken betekenissen7.0 : 7.3

                Semagram


                Een bok…

                is een toestel

                • [Bouw] is een onderaan de motor vastzittend gestel dat uitklapbaar is
                • [Functie] dient om een motor in rust rechtop te houden
                • [Gebruikswijze] wordt uitgeklapt wanneer de motor wordt geparkeerd

                  Algemene voorbeelden


                  Ik had een oprijblokje in de vorm van een schansje, daar reed ik het achterwiel op zodat de achterkant omhoog kwam, bok uitklappen en naar achteren laten rollen en, het kostte me geen inspanning.

                  http://www.motor-forum.nl/forum/list_message/25132468

                  Aangezien de motor maar 128 kilo weegt hebben we deze met drie man op de aanhanger getild. Vervolgens hebben we een houten plaat op de aanhanger gelegd waar we de bok van de motor op konden zetten. Zo kun je de motor namelijk nog goed verschuiven wanneer deze eenmaal op de bok staat, zonder de aanhangerbodem te veel te beschadigen. Het voorwiel drukten we tegen de voorzijde van de aanhanger en met een grote spanband over het zadel hebben we de motor op de aanhanger gedrukt.

                  http://www.motor-forum.nl/forum/list_message/25126128

                  Combinatiemogelijkheden


                  in voorzetselgroep


                  • op de bok
                  • op de bok plaatsen
                  • op de bok staan
                  • op de bok trekken
                  • op de bok zetten

                  De ketting dient belast gemeten te worden dat wil zeggen met een persoon erop en niet de motor op de bok.

                  www.verkeersschoolvinkestijn.nl/Documenten/BRAVO.doc‎

                  Na een paar weken erover nagedacht te hebben bleef het kriebelen en ben ik gaan lessen bij Jon. Eerst lessen op het parkeerterrein, met alle leuke dingen (slalom, achtjes) maar ook minder leuke dingen zoals de motor op de bok zetten… Dat is nog een hele klus als je niet zo heel groot en sterk bent!

                  http://www.motojon.nl/leerling278.html

                  bok 7.4

                  afbeelding

                  Bron: Pyxlyst
                  (Publiek domein)

                  toestel waarop schaatsen vastgeklemd worden om ze te slijpen; slijpbok; schaatsbok

                  Betekenisbetrekking


                  specialisering
                  Betrokken betekenissen7.0 : 7.4

                  Semagram


                  Een bok…

                  is een toestel

                  • [Deel] bevat klemmen waarmee de schaatsen vastgeklemd worden
                  • [Functie] dient om schaatsen vast te klemmen wanneer die geslepen moeten worden
                  • [Tijd] werd vroeger vaker gebruikt dan nu; is nu meestal vervangen door een slijptafel
                  • [Gebruikswijze] wordt gecombineerd met een slijpsteen, waarmee de schaatsen scherp gemaakt worden

                  Algemene voorbeelden


                  Slijpbokken worden bijna niet meer gebruikt en nauwelijks nog ergens verkocht, dit omdat je in een tafel je gehele ijzer inspant en in een bok maar op twee plaatsen. Bij een slijptafel horen altijd twee nokken die je er bovenop kunt monteren, zorg dat je altijd dezelfde voor en achter gebruikt, dit in verband met kleine maatafwijkingen van deze nokken. Plaats nu je schaatsen met de ijzers naar boven en de punten naar voren gericht in de bok. Zorg ervoor dat de ijzers netjes tegen de nokken aankomen en dat de voor en achterkant van je ijzers evenwijdig liggen. Nu je ijzers precies gelijk zijn ingespannen in de slijptafel kun je overgaan tot het slijpen van de schaatsen. Hiervoor gebruik je de slijpsteen.

                  http://snt.student.utwente.nl/~skeuvel/

                  Plaatst de schaats op zijn kop en met de achterkant van de schaats naar je toe gericht zo hoog mogelijk in de bok. De achterzijden van beide schaatsen moeten precies naast elkaar zitten. Een goede schaatsbok heeft daarvoor een soort palletje op de achterkant waar je de schaatsen tegenaan zet. Om de bovenkant van de ijzers gelijk te zetten gebruik je de afstandsblokjes. Waar het bij het slijpen om gaat is dat de randen van het ijzer precies haaks moeten zijn. Dan zijn ze scherp.

                  http://home.kpn.nl/svooudewater/SVO%20LH/lhtiptruc-%20schaatsenslijpen.htm

                  Woordfamilie


                  Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                  • schaatsbok
                  • slijpbok

                  bok 7.5

                  toestel dat bestaat uit achter elkaar een hellend vlak en een platform, een beetje breder dan een autowiel, en waarmee men, door de wielen er op te rijden, een auto hoger van de begane grond kan brengen om aan de onderzijde te werken

                  Betekenisbetrekking


                  specialisering
                  Betrokken betekenissen7.0 : 7.5

                  Semagram


                  Een bok…

                  is een toestel

                  • [Constructie] bestaat uit een hellend vlak en een platform die bij elkaar aansluiten
                  • [Materiaal] is van metaal of een ander stevig materiaal
                  • [Functie] dient om de onderkant van een auto hoger boven de begane grond te brengen en zo het werk aan die onderkant gemakkelijker te maken
                  • [Gebruikswijze] wordt voor een of twee wielen van de auto geplaatst, waarna die wielen op het platform gereden worden
                  • [Gebruiker] wordt gebruikt door autoherstellers en door mensen die zelf aan hun auto werken

                  Algemene voorbeelden


                  ik legde altijd gewoon ff een stoeptegel op het begin van de bok, of een stevig stuk hout en dan reed ik er gewoon op met m'n scirocco. En die was behoorlijk laag

                  http://www.tdiclub.nl/printview.php?t=21173&start=0

                  Combinatiemogelijkheden


                  in voorzetselgroep


                  • een auto op bokken plaatsen

                  Gij bij een te grote speling als volgt te werk: plaats de auto op bokken en draai het stuurwiel geheel naar rechts of links. Draai de borgmoer los en draai de stelschroef met een inbussleutel zover vast tot aan de flexible koppeling geen speling meer voelbaar is.

                  http://www.vwlimburg.be/technische/Kever/k_transmissie1.htm

                  Woordfamilie


                  Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                  • oprijbok

                  bok 7.6

                  toestel waar vroeger iemand die was gestraft met stokslagen of zweepslagen overheen werd gelegd met de rug naar boven, om zijn straf te ondergaan

                  Betekenisbetrekking


                  specialisering
                  Betrokken betekenissen7.0 : 7.6

                  Semagram


                  Een bok…

                  is een toestel

                  • [Functie] dient om er gestraften overheen te leggen die tot stokslagen of zweepslagen veroordeeld zijn, om hun straf te ondergaan
                  • [Tijd] is voor zover bekend nergens meer in gebruik; werd nog gebruikt in de Duitse kampen in de Tweede Wereldoorlog
                  • [Gebruikswijze] wordt gebruikt om het lichaam van de gestrafte te ondersteunen, die voorovergebogen over het toestel heen wordt gelegd met het lichaamsdeel waarop de slagen terecht moeten komen ontbloot

                    Combinatiemogelijkheden


                    in voorzetselgroep


                    • op de bok

                    Hij ging dat voorlezen aan een van de SS'ers en die lachte zich krom, maar als hij zei dat ik of u brood had gestolen of niet goed op het appèl had gestaan, dan kon je van die SS'er wel drie dagen staande bunker krijgen of vijftig zweepslagen op de bok.

                    De koorddanseres en andere herinneringen, Rico Bulthuis,

                    • iemand over de bok leggen

                    Als er strafoefening werd gehouden en mannen met de blote billen over de bok werden gelegd telde dat rotkind de stokslagen.

                    De koorddanseres en andere herinneringen, Rico Bulthuis,

                    bok 8.0

                    ((vooral) in Nederland)

                    boot met een rechthoekige vorm, zonder dek en met een platte bodem die op de binnenwateren wordt gebruikt, vooral om grote vrachten te vervoeren

                    Semagram


                    Een bok…

                    is een boot; is een vaartuig; is een vervoermiddel

                    • [Vorm] is nagenoeg rechthoekig; heeft een platte bodem en nagenoeg geen diepgang; heeft geen dek
                    • [Functie] dient vooral om zware vrachten, zoals landbouwgoederen te vervoeren
                    • [Plaats] wordt gebruikt op de binnenwateren
                    • [Tijd] raakt in onbruik

                    Algemene voorbeelden


                    Gerrit gaat er recht voor zitten. Praten over het hulpfonds is leuk, maar over Gieterse punters, bokken, vlotten en roeibootjes is andere koek. Hij maakte er eigenhandig tientallen, honderden. 'Een punter redde ik binnen een week, voor een flinke bok had ik vier weken nodig.'

                    Meppeler Courant,

                    Daarnaast zal er in de vorm van een kleine expositie aandacht geschonken worden aan de punter zelf (punterbouw, belang van de punters, bokken, bootjes en ander 'gevaar' voor transport etc.).

                    Meppeler Courant,

                    Het hooiland lag vooral in de Westerbuurt ver van de boerderijen en het hooi moest per punter of bok worden aangevoerd.

                    http://www.wanneperveen.net/historie/boerderij.html,

                    Er wonen en werken nog steeds 'Vaarboeren', die met de punter uit melken gaan en met de bok de koeien over het water verplaatsen.

                    http://www.otterskooi.nl/index2.html

                    bok 9.0

                    toestel bestaande uit twee of drie schuin opstaande bomen, meestal met een lier, dat dient om zware lasten te hijsen en dat vaak, gemonteerd op een ponton, op het water gebruikt wordt

                    Semagram


                    Een bok…

                    is een toestel

                    • [Constructie] bestaat uit twee of drie schuin opgerichte bomen, meestal voorzien van een lier
                    • [Functie] dient om zware lasten te hijsen
                    • [Gebruikswijze] wordt vaak gemonteerd op een ponton; wordt vaak gebruikt in havens en op het water

                      Algemene voorbeelden


                      Een kraan, bok, loopkat, lier of elk ander hijswerktuig of enig deel van zulk een hijswerktuig, mag niet belast worden boven de maximaal toelaatbare belasting.

                      http://mijnwetten.nl/arbeidsveiligheidsbesluit-ii-bes/hoofdstuk2

                      Combinatiemogelijkheden


                      met adjectief ervoor


                      • een zeegaande bok

                      De komst van de bekende zeegaande bokken Matador en Matador 2 betekende wederom een stuk modernisering en daarmee een grote capaciteit in hijsvermogen.

                      http://www.bonn-mees.nl/index2.html

                      met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


                      • een drijvende bok

                      Bonn Mees is, met een geschiedenis van ruim 110 jaar, de oudste exploitant van drijvende bokken in Rotterdam.

                      http://www.bonn-mees.nl/index2.html

                      Aannemingsbedrijf Van Straaten uit Hansweert kon dinsdag met behulp van een drijvende bok beginnen met het lichten van de kapotte sluisdeur.

                      http://www.schuttevaer.nl/2001/02/krammer.htm,

                      Woordfamilie


                      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                      • bakboordbok
                      • bergingsbok
                      • hijsbok
                      • luchtbok
                      • schachtbok
                      • stuurboordbok

                      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                      bok 10.0

                      (drukkerijen [onderneming en bedrijf])

                      kast waarin de loden letters voor het zetwerk bewaard worden in een traditionele drukkerij

                      Semagram


                      Een bok…

                      is een kast

                      • [Functie] dient om loden letters voor het zetwerk op te bergen en te rangschikken
                      • [Gebruiker] wordt gebruikt in traditionele drukkerijen
                      • [Stoffelijke inhoud] bevat loden letters voor het zetwerk

                        Algemene voorbeelden


                        In onze werkplaats staat de computer naast de bokken met loden letters, de boekdrukpers naast de laserprinter en de scanner.

                        http://www.grotesque.nl/htm/tussen.htm

                        Driemaal daags besprenkelde ik met behulp van een enorme zinken tuingieter de houten vloer, ook tussen de bokken en rond de beide proefpersjes, en veegde grote hoeveelheden stof en lood weg om de bergen oud zetsel.

                        Heeresma helemaal, Heere Heeresma,

                        Aangeboden: 1 bok met 9 lege kasten; 2 bokken gevuld met: Baskerville cursief 12 en 14 pt.

                        http://www.drukwerkindemarge.org/diverse-bokken-met-letterkasten-en-letters/

                        Woordfamilie


                        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                        • zetbok

                        bok 11.0

                        verhoging vooraan op het podium van een concertzaal, waarop de dirigent van het orkest plaatsneemt; platform voor de dirigent; rostrum

                        Semagram


                        Een bok…

                        is een verhoging

                        • [Functie] dient als plaats voor de dirigent van een optredend orkest
                        • [Plaats] bevindt zich vooraan in het midden op het podium van een concertzaal

                          Algemene voorbeelden


                          In allerijl werd alles klaar gezet en nadat de wiebelende bok van de dirigent enigszins verankerd was, kon het optreden beginnen.

                          http://www.keuninklikke.nl/Images/keuninlikske/internetversie.pdf

                          We willen de bok van de dirigent opnieuw bekleden en daartoe hebben we Mijnstudent, een studentenklusbedrijf, bereid gevonden.

                          http://www.vrijwilligerswerkzwolle.nl/index.asp?intStyleitID=11152&strPageType=styleit

                          Combinatiemogelijkheden


                          in voorzetselgroep


                          • op de bok

                          Naast Mengelberg stonden ook grote interpreten als Bruno Walter en Otto Klemperer op de Amsterdamse bok.

                          De Standaard,

                          Yoeri Basjmet heeft als solist en dirigent op de "bok" een indrukwekkend lange gestalte, maar wanneer hij van de verhoging afstapt blijkt zijn lengte uiterst gering.

                          NRC,

                          Met een collectieve hoofdknik groette het orkest eerbiedig de directeur. Die gaf de dirigent een hand, bracht de musici een komiek bedoeld saluut aan een denkbeeldige pet, en legde daarna met een glimlach een stapel papieren zakjes op de bok, hun première-fooi.

                          't Is zo weer nacht, Joyce Roodnat,

                          Woordfamilie


                          Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                          bok 12.0

                          ((vooral) in België)

                          kubusvormige verhevenheid aan de rand van een zwembad die wordt gebruikt door zwemmers voor de afsprong

                          Semagram


                          Een bok…

                          is een verhevenheid

                          • [Vorm] heeft een vierkant oppervlak; is min of meer kubusvormig
                          • [Functie] dient voor de afsprong van zwemmers
                          • [Plaats] bevindt zich aan de rand van een zwembad aan de breedtezijde

                            Algemene voorbeelden


                            Je gaat te water met een voorwaartse sprong, vanaf de bok en zwemt onderwater, halverwege het oppervlak, onmiddellijk door naar de fles in het ondiep, opent de fles, neemt de ontspanner en begint te ademen.

                            http://www.torpedo.be/ditjesendatjes.htm

                            bok 13.0

                            (volleybal [balsport])

                            verhevenheid in de vorm van een kubus in hout of kunststof, waarop de scheidsrechter plaatsneemt bij een volleybalwedstrijd

                            Semagram


                            Een bok…

                            is een verhevenheid

                            • [Vorm] heeft de vorm van een kubus
                            • [Materiaal] is uit hout of uit kunststof gemaakt
                            • [Functie] dient als plaats voor de scheidsrechter
                            • [Plaats] staat opgesteld naast het net
                            • [Toepassingsgebied of bereik] wordt gebruikt bij volleybalwedstrijden

                            Algemene voorbeelden


                            Heeft u elk jaar problemen om voldoende scheidsrechters te vinden? Gooit u als vereniging uw scheidsrechters stiekem ook eigenlijk in het diepe? Worden scheidsrechters wedstrijd na wedstrijd nog net niet van de bok getrokken maar is er van sportiviteit en respect weinig zichtbaar?

                            http://www.volleybal.nl/index2.php?pid=670&taalkeuze=1

                            Combinatiemogelijkheden


                            in voorzetselgroep


                            • op de bok

                            Er is nog geen scheids. De lijst in de hal brengt uitkomst, maar die scheids had op de website gezien dat ze niet hoefde te fluiten. Gelukkig kunnen we binnen de vereniging altijd terugvallen op in dit geval jeugdleden die altijd wel iets extra’s willen doen. Scheids Bas brak een bezoekje af, spoedde zich naar de sporthal en klom op de bok. We konden gelijk beginnen.

                            http://www.tornax.nl/index.php?mact=News,cntnt01,print,0&cntnt01articleid=247&cntnt01showtemplate=false&cntnt01returnid=105

                            Alle wedstrijden voor de seniorencompetitie moeten altijd door een scheidsrechter met een licentie (regio of vereniging) gefloten worden, dus nooit zomaar iemand op de bok zetten.

                            http://www.irene-volleybal.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=8&Itemid=12

                            Dames 6 had ik het voorrecht, jawel, te mogen fluiten - zij verloren met 3-2 van Nederhorst in een spannende 5-setter (ja het was weer een latertje daar op die bok!).

                            http://www.avvkeistad.nl/,

                            bok 14.0

                            ((vooral) in Nederland)

                            seizoensbier van lage gisting met een alcoholpercentage van 6 tot 8 procent; bockbier

                            Semagram


                            Bok…

                            is bier; is een drank; is een vloeistof

                                Algemene voorbeelden


                                Deze donkerbruine bok is, zoals het hoort, rijk van body en alcoholwarmend. De eigen karamelmout geeft de bok haar specifieke karakter: geurig gebrand met een (net) lekker zoetje. De stevige schuimkraag maakt het bier compleet!

                                http://www.cambrinus.nl/brw/VALLEIBI.HTM

                                Een van onze favoriete brouwerijen: het kleine Budels. Brouwen heel veel verschillende soorten bier. En in de herfst ook een bok. Als je hem inschenkt zie je een mooie witte schuimkraag die snel weer weg is. Dat is niet zo erg want daarna zie je een heel mooi robijnrood bier. De onmiskenbare geur van bokbier nodigt je uit tot een slok.

                                http://bestetotnutoe.nl/het-beste-bokbier-van-je-slijter/

                                Woordfamilie


                                Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                                • dubbelbok
                                • enkelbok
                                • herfstbok
                                • lentebok
                                • meibok
                                • novemberbok
                                • tarwebok
                                • winterbok

                                Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                                • bokbier

                                bok 15.0

                                afbeelding

                                Bron: Christopher Bertram
                                (CC BY-SA 3.0)

                                gerookte en gezouten haring; bokking

                                Semagram


                                Een bok…

                                is een haring

                                • [Kleur] heeft een goudgeel vel
                                • [Functie] wordt gebruikt als gerecht
                                • [Behandeling of bewerking] is gezouten en gerookt

                                  Algemene voorbeelden


                                  En 's middags haalde ik voor de mannen grote goudgele bokken in de viswinkel op de Van Woustraat, die op nadrukkelijk verzoek moesten worden verpakt in stukken krant, zodat er na het eten nog wat te lezen viel.

                                  Heeresma helemaal, Heere Heeresma,