appel


A - vrucht

appel 1.0

afbeelding

Bron: NaJina McEnany
(CC BY-SA 3.0)

ronde vrucht van de appelboom, met een rode, groene of gele schil, stevig vruchtvlees en een klokhuis
Zowel in toepassing op de rauwe vrucht als op de vrucht in bereide toestand.

Semagram


Een appel…

is een vrucht; is voedsel

  • [Kleur] heeft een rode, groene, of gele schil en wit of geel vruchtvlees
  • [Lichtreflectie] heeft een glanzende of een doffe schil
  • [Smaak] smaakt fris en zoet, zuur, zuurzoet, of zoetzuur
  • [Vorm] is min of meer rond
  • [Deel] heeft een klokhuis met pitjes, vruchtvlees, een steeltje en een dunne schil
  • [Soort] is een pitvrucht
  • [Functie] wordt uit de hand gegeten; wordt verwerkt in gerechten; wordt gebruikt voor het sap waarvan stroop en dranken worden bereid
  • [Herkomst of oorsprong] is de vrucht van de appelboom
  • [Stoffelijke eigenschap algemeen] is sappig en heeft vrij stevig, knapperig, krokant vruchtvlees, maar kan ook melig of beurs zijn
  • [Behandeling of bewerking] wordt gewassen en in zijn geheel uit de hand gegeten, of wordt geschild en in partjes gesneden; wordt verwerkt in salades en gebak; wordt gebakken, gestoofd, tot moes of compote gemaakt, of geperst om het sap te gebruiken voor stroop, cider, vruchtensap, of wijn
  • [Product of vrucht] wordt gebruikt voor het maken van appelgebak, appeltaart, appelmoes, compote, stroop, cider, wijn, vruchtensap

Algemene voorbeelden


Aan de vele lange rijen boompjes hangen rode en groene appels, van het soort Elstar en Jonagold.

NRC,

Geef je paard een paar keer wortels of appels of droge macaroni en het duurt niet lang of 500 kilo enthousiasme ("méér! méér!") dendert over je heen, duikt met z'n neus in je jaszak en walst en passant over je tenen.

http://www.cremebrulee.be/inge/artikels/wieisbang.html,

Leg de rug op een voorverwarmde dienschaal. Serveer de saus apart. U kunt er appels met aalbessengelei bij serveren.

http://www.goldweb.nl/culinair/overigvl/ov097.htm

Misschien was onze appetijt groter toen en onze smaak nog niet verwend. Maar vooral waren appels die je, met wat geluk, onder de boom kon rapen, een soort toegift van de natuur. Vandaag vind je appelen in het warenhuis, verpakt in cellofaan. Met een streepjeskode die aan de kassa de prijs verraadt.

De Standaard,

Combinatiemogelijkheden


als object bij een werkwoord


  • een appel eten
  • een appel schillen
  • een appel snijden
  • een appel in vier parten snijden
  • een appel in vieren snijden

Hij zette sterke koffie, at een appel, keek zijn aantekeningen door.

Dovemansoren, Rinus Ferdinandusse,

Appels schillen, in 4 parten snijden, klokhuis verwijderen en partjes halveren.

http://www.catalysis.nl/~rob/recept/index.php?show=791

met adjectief ervoor


  • een friszoete appel
  • een friszure appel
  • een gele appel
  • een groene appel
  • een grote appel
  • een harde appel
  • een kleine appel
  • een melige appel
  • een rode appel
  • een rijpe appel
  • een rotte appel
  • een sappige appel
  • een stevige appel
  • een verse appel
  • een wormstekige appel
  • een zoete appel
  • een zure appel

Grijs en vezelig is de bast, maar in de kroon is het een en al leven, vrolijke groene bladeren en honderden kleine, gele appels.

Het meesterstuk, Anna Enquist,

De honger, de uitputting, de vertwijfeling, de wanhoop nestelden zich steeds dieper in onze cellen, de twee melige appels per persoon versterkten alleen het hongergevoel.

De stoelendans, Paul Koeck,

Iets verder harken twee vrouwen, allebei oud en lelijk, één met een wijde strooien hoed, in het gras dingen bijeen: gevallen rijpe appels neem ik aan.

De maquette: verslag, Jean Pierre Van Rossem,

Op een dunne tak van de boom op de speelplaats zat een kraai aan een rotte appel te pikken.

Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf, Hans Münstermann,

Zo kan een wijn metaalachtig smaken, of meer smaken naar zure appels.

http://www.winesinbelgium.com/ld/wine.nsf/PV/0102NL?OpenDocument

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • een blozende appel
  • een glanzende appel

Claire nam een blozende appel van de tafel en zette er haar tanden in.

Poes poes poes, Paul Mennes,

Als de moeder wordt opgenomen en er hulp in huis komt, moet Anne aan alles wennen. Haar hele droomwereld moet ze opgeven voor de realiteit: een gezellige kamer, een bos bloemen, een glanzende appel, een heel gewone lach.

De Standaard,

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • geglaceerde appels
  • geschilde appels
  • gesmoorde appels
  • gestoofde appels
  • geglaceerde appelen
  • geschilde appelen
  • gesmoorde appelen
  • gestoofde appelen

Viel de verkoop van drank en limonade en geglaceerde appels tegen, dan werd dat het orkest verweten - had het maar aanstekelijker moeten spelen.

't Is zo weer nacht, Joyce Roodnat,

En daarin moet zij gemiddeld drie kinderen school-klaar maken, hun broodtrommeltje moet gevuld worden met geschilde appels omdat zij alledrie voedselallergie hebben en dan moeten alle verdiepingen van het huis nog stofvrij gemaakt worden omdat een deel van gezin astmatisch is.

NRC,

Veertig procent van de proevers had moeilijkheden met de smaak van gestoofde appelen.

De Standaard,

Gesmoorde appels met luchtige puree.

NRC,

met substantief ervoor


  • een kilo appelen
  • een kilo appels
  • een mand appelen
  • een mand appels
  • een berg appels

Als u in een winkel een kilo appelen koopt, dan weet u tot op 5 gram nauwkeurig hoeveel appelen u kocht, daar zijn Belgische en Europese regels voor.

http://www.landmeter.be/index.php?option=com_content&view=article&id=76:is-appelen-kopen-belangrijker-dan-vastgoed-kopen-&catid=89:weetjes&Itemid=72

Ze ziet ineens haar oma voor zich, die een kilo appels afweegt.

Westenwind, Simone Duwel,

"En we hebben de stal schoongespoten, en nog eens drie manden appels uit het gras opgeraapt, en jouw kinderen met hun huiswerk geholpen, en gekookt, en die onmogelijk grote rodekool fijngesneden en een berg appels geschild, terwijl arme jij voor je werk met iemand moest gaan eten."

De kinderen van Arthur, Kristien Hemmerechts,

met ander, nevengeschikt substantief


  • appelen en peren
  • appels en peren
  • appelen en sinaasappels
  • appels en sinaasappels

De fruitbomen in de bongerd dragen bijna rijpe appels en peren.

NRC,

Op het aanrecht lagen appels en sinaasappels.

De vrouwenoppasser, Peter de Zwaan,

Vaste verbindingen


appelen met peren vergelijken; appels met peren vergelijken; appels en peren vergelijken; appelen en peren vergelijken


  1. ongelijksoortige zaken met elkaar vergelijken; zaken vergelijken die eigenlijk niet te vergelijken zijn

    Synoniem: [appelen, appels] en citroenen vergelijken; [appelen, appels] met citroenen vergelijken ((vooral) in België)

    Niettemin zijn er bij de bond grote twijfels gerezen bij de vergelijking die in het rapport wordt gemaakt tussen salarissen in de collectieve en marktsector. De conclusie is dat werknemers in de markt iets beter af zijn. Maar de commissie vergelijkt op opleidingsniveau en niet op functieniveau. "Dat is appels met peren vergelijken."

    http://www.abvakabo.nl/nieuws_verenigingsactiviteiten/frameset.html

appelen met citroenen vergelijken; appels met citroenen vergelijken; appelen en citroenen vergelijken; appels en citroenen vergelijken


  1. ((vooral) in België)
    ongelijksoortige zaken met elkaar vergelijken; zaken vergelijken die eigenlijk niet te vergelijken zijn

    Synoniem: [appelen, appels] en peren vergelijken; [appelen, appels] met peren vergelijken

    Hij vindt dat de Vlaamse stripreeksen meer het voorbeeld van de Amerikaanse comics zouden moeten volgen en vaker op de markt komen met nieuwe titels. Dirk Willemse is het daar niet helemaal mee eens. "Je moet geen appelen met citroenen vergelijken. Die comics zijn dunne verhaaltjes met soms paginagrote tekeningen. Ze lijken meer op een weekblad dan op een strip. Er staat zelfs reclame tussen. De Vlaamse stripauteurs werken aan een hels tempo door vier tot zes volledige verhalen per jaar te produceren. Dat is meer dan de Franse stripauteurs."

    De Standaard,

appelen voor citroenen verkopen; appels voor citroenen verkopen


  1. ((vooral) in België)
    iemand iets van geringe waarde als iets kostbaars in de hand stoppen; iemand met ijdele praatjes bedotten, foppen, misleiden
    Minder gebruikelijk dan knollen voor citroenen verkopen.

    Synoniem: knollen voor citroenen verkopen

    Verkoopt hij weeral appels voor citroenen ! "'t is dat de verkoopcijfers zullen dalen", zegt de patron.

    De verdwazing, Andreas Roels,

door de zure appel heen bijten


  1. Vormvariant: een zure appel doorbijten

    iets onaangenaams moeten doorstaan
    Vaak met de bijgedachte dat er daarna wel iets aangenaams volgt.

    In 2003 moet iedereen 'door de zure appel heen bijten'. "De moeilijke boodschap zit aan het begin. Verderop in de regeerperiode krijgen we meer mogelijkheden." Door een lagere economische groei kan de burger lastenverlichting pas in 2004 (kwartje van Kok) of 2005 (OZB en kinderkorting) tegemoet zien.

    Het Parool,

een zure appel doorbijten


  1. Vormvariant: door de zure appel heen bijten

    iets onaangenaams moeten doorstaan
    Vaak met de bijgedachte dat er daarna wel iets aangenaams volgt.

    Er zijn opnieuw voor ruim twintig miljard frank maatregelen nodig om de begroting op het spoor te houden. De regering had dit kunnen vermijden door bij de begrotingscontrole uit te gaan van realistischer uitgangshypothesen. Maar ze durfde de zure appel niet door te bijten en verkoos de ingrepen voor zich uit te schuiven.

    De Standaard,

een appel te schillen hebben (met iemand)


  1. Vormvariant: een appeltje te schillen hebben(met iemand)

    nog iets met iemand te vereffenen hebben; nog een onaangename kwestie met iemand te bespreken hebben
    Minder gebruikelijk dan een appeltje te schillen hebben.
    Zie ook : appeltje

    De militaire vakbonden zijn blij dat Dutchbat eerherstel heeft gekregen, maar de Vakbond voor Defensiepersoneel VBM/NOV vindt dat er nog heel wat "appels te schillen zijn als het gaat om de politieke verantwoordelijkheid."

    De Telegraaf,

een appel voor de dorst


  1. Vormvariant: een appeltje voor de dorst

    gespaard geld, vermogen of iets anders van waarde dat men bewaart om het later als men het nodig heeft te kunnen gebruiken
    Minder gebruikelijk dan een appeltje voor de dorst.
    Zie ook : appeltje

    In de vakken 6 tot en met 10 staan vermogensvormen die kunnen dienen als appel voor de dorst: beleggingen, eigen huis, eigen zaak, goederen en vorderingen van waarde en een erfenis in het verschiet.

    NRC,

een rotte appel


  1. een slecht persoon die een heel gezelschap tot oneer strekt
    Zie ook de spreekwoorden.
    Zie ook : Een rotte appel bederft de hele mand Een rotte appel in de mand maakt al het gave fruit tot schand

    Een enkele 'rotte appel' bij gemeente, provincie of rijk overspeelt wel eens zijn hand en heeft zich mogelijk laten betalen in ruil voor informatie of het verschrijven van een bestek.

    De Telegraaf,

    De paus zei verder dat priesters die kinderen misbruiken een kleine minderheid vormen en dat het imago van de kerk als een instituut met een miljard leden dat wereldwijd veel goeds verricht, niet mag worden bedorven door een paar rotte appels.

    De Telegraaf,

iemand appelen voor citroenen verkopen; iemand appels voor citroenen verkopen


  1. ((vooral) in België)
    iemand met praatjes of mooie voorwendsels iets wijsmaken

    Synoniem: iemand knollen voor citroenen verkopen

    De patron, de verdomde parvenu met zijn groot hart. Verkoopt hij weeral appels voor citroenen!

    De verdwazing, Andreas Roels,
    (onbekend)

snoep verstandig, eet een appel


  1. slogan van een gezondgebitscampagne in de jaren zeventig van de twintigste eeuw
    Tegenwoordig gaat men er niet meer van uit dat een appel per se gezonder is voor het gebit, omdat het zuur het tandglazuur kan aantasten.

    Vroeger vertelden tandartsen ons dat een appel eten beter was dan snoepen. De slogan 'Snoep verstandig, eet een appel' kennen we dan ook allemaal. Maar of deze kreet tegenwoordig nog opgaat, valt te bezien.

    http://www.gezondheidsplein.nl/discussiepunt/183/snoep-verstandig-eet-geen-appel.html

voor een appel en een ei


  1. voor weinig geld; bijna voor niets; zeer goedkoop

    Synoniem: goedkoop; voordelig

    Toen Max Pam, Jeroen Henneman en ondergetekende ter ere van de laatste jaarwisseling een AT5-special maakten over de deplorabele staat van het sprookje van Andersen op het Museumplein tijdens een aflevering van "De Woestijn leeft", lukte 't Ton maar niet om ons een bedankbriefje te sturen wegens de voor een appel en een ei gedane moeite. '

    http://www.theovangogh.nl/stuk14-20.htm,

Spreekwoorden


De appel valt niet ver van de boom


  1. Vormvariant: De appekl valt niet ver van de stam

    kinderen lijken vaak op hun ouders

    De appel valt niet ver van de boom. Jullie zijn echte kinderen van mijn broer.

    De grens van glas, Carlos Fuentes,

Een rotte appel in de mand maakt (al, ook) het gave fruit tot schand


  1. Vormvariant: Een rotte appel bederft de hele mand

    een slecht persoon kan een heel gezelschap tot oneer strekken; ook: kwaad is aanstekelijk
    Het spreekwoord wordt meestal verkort tot een rotte appel of een rotte appel in de mand. Zie hiervoor de verbindingen.

    EPEAT is een belangrijk keurmerk, omdat een toenemend aantal consumenten en zakelijke klanten zich houden aan richtlijnen voor groene IT. Dit betekent dat zij alleen EPEAT-geregistreerde producten kopen. EPEAT is gewaarschuwd, want 'één rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand'.

    http://www.duurzaambedrijfsleven.nl/47045/apple-morrelt-aan-standaard-duurzame-elektronica/

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • appelassortiment
  • appelazijn
  • appelbeignet
  • appelbier
  • appelbloedluis
  • appelbol
  • appelbongerd
  • appelboom
  • appelboomgaard
  • appelboompje
  • appelboor
  • appelboterkoek
  • appelbrandewijn
  • appelbrandy
  • appelbroodje
  • appelcake
  • appelcarré
  • appelchips
  • appelcider
  • appelcompote
  • appeldag
  • appeldieet
  • appeldiksap
  • appeldistillaat
  • appeldrank
  • appelenpap
  • appelenprak
  • appelflap
  • appelflauwte
  • appelgabber
  • appelgebak
  • appelgebakje
  • appelgelei
  • appelgerecht
  • appelgeur
  • appelgrijs
  • appelgroen
  • appelhelft
  • appelhoning
  • appelhoofd
  • appelkanjer
  • appelklokhuis
  • appelkruimel
  • appelkweker
  • appellikeur
  • appelman
  • appelmees
  • appelmoes
  • appeloogst
  • appelpannenkoek
  • appelpart
  • appelpectine
  • appelpeer
  • appelpersen
  • appelpit
  • appelplantage
  • appelproductie
  • appelprut
  • appelpunt
  • appelragout
  • appelras
  • appelrecept
  • appelrek
  • appelrollade
  • appelrond
  • appelrondo
  • appelrood
  • appelsap
  • appelschijf
  • appelschil
  • appelschillen
  • appelschiller
  • appelschnaps
  • appelschurft
  • appelschuur
  • appelslof
  • appelsmaak
  • appelsnijden
  • appelsoort
  • appelspijs
  • appelstroop
  • appelstuk
  • appelstukje
  • appeltaart
  • appelteelt
  • appelteler
  • appelthee
  • appeltrut
  • appelvariëteit
  • appelvink
  • appelvoorraad
  • appelvrouw
  • appelwants
  • appelwijf
  • appelwijn
  • appelzaailing
  • appelzolder
  • appelzuur

Als deel van een samenstellende afleiding


appel 1.1

(Bijbel algemeen)

verboden vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad uit het bijbelboek Genesis, vaak voorgesteld als een appel

Algemene voorbeelden


Voor er sprake was van Eva en de appel, werd er in de Hindoe-mythologie (meer bepaald in de Purana's) al het verhaal van Kandoe verteld, een grote ziener. Merkwaardig voor ons in dit verhaal is dat de goden bang zijn van een mens die door wilskracht een zeer hoog geestelijk niveau bereikt, omdat hij dan in hun eigen sfeer kan ingrijpen. Zo'n man willen ze maar al te graag laten struikelen.

http://user.online.be/debrug/diabasis/,

Vaste verbindingen


de appel aan de boom der kennis; de appel aan de boom van de kennis van goed en kwaad


  1. verboden vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad uit het bijbelboek Genesis, vaak voorgesteld als een appel

    Zo gulzig als Linea naar een perzik aan een boom staarde, zo moet Eva naar de verboden appel aan de boom der kennis hebben gekeken, met het niet te bedwingen verlangen van een kind dat zijn zinnen op iets lekkers heeft gezet.

    Alle vogels van de wereld, Daphne Buter,

appel 1.2

voorstelling van een appel

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.2

Algemene voorbeelden


Er hangen kleine, onverwachte juwelen, zoals het op Italiaans-renaissancistische wijze minutieus geschilderde stilleven met appelen van Pieter Meiners.

NRC,

"Dit was dus geen storing, maar wel een klant", lacht hij vrolijk als we weer in zijn met appels en pruimen beschilderde autootje op weg gaan naar het volgende adres.

NRC,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


appel 1.3

appel als stof

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen1.0 : 1.3

Semagram


Appel…

is een stof

      Combinatiemogelijkheden


      in voorzetselgroep


      • rode kool met appel
      • pannenkoeken met appel en stroop

      Ook is het de moeite waard een bezoek te brengen aan de kantine aldaar, waar gegrild zwijn met spekjes en rode kool met appel wordt aangeboden.

      Russendisco, Wladimir Kaminer,

      We eten pannenkoeken met appel en stroop.

      De passievrucht, Karel Glastra van Loon,

      met substantief ervoor


      • partjes appel
      • plakjes appel
      • schijfjes appel
      • stukjes appel

      Brikdeeg openleggen, daarop een plak knolselderij, 4 plakjes beuling, 2 partjes appel en bestrooien met kaneelsuiker.

      http://members.home.nl/leo/voorgerechtenvlees/pakketje_van_knolselderij.htm

      Tante had karnemelk gewarmd, met schijfjes appel, en er veel te weinig suiker in gemengd, zoals steeds wanneer ze balsturig was.

      Sluitertijd, Erwin Mortier,

      Bak gedurende een paar minuten stukjes appel, meloen, banaan en mango onder voortdurend omscheppen, strooi er geraspte kokos overheen en geef er een bolletje ijs bij.

      http://www.studentenkeuken.nl/index2.html

      appel 2.0

      min of meer ronde vrucht of rond deel van een andere plant of boom dan de appelboom, bijvoorbeeld een dennenappel, granaatappel, sinaasappel; ook: min of meer ronde uitwas aan een boom, bijvoorbeeld een galappel

      Betekenisbetrekking


      generalisering
      Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

      Semagram


      Een appel…

      is een deel; is een vrucht

      • [Gelijkenis] lijkt op de vrucht van de appelboom

        Algemene voorbeelden


        "De blauwe Nobilis heeft het voordeel voor de kweker dat hij sneller groeit dan de Abies Nordmann, maar zijn top is niet zo mooi gevuld. Hij verliest zijn naalden niet en verspreidt een aangename harsachtige geur. Een aanrader voor wie een prachtexemplaar in de tuin wil, is de Abies Koreana". Hij vertoont een prachtige kleurschakering tussen bovenkant en onderkant van de takken - die zijn respektievelijk groen en donkergroen tot grijs - en hij draagt bovendien rechtopstaande, blauwe appels met een grote sierwaarde.

        De Standaard,

        Vaste verbindingen


        gouden appel


        1. gele vrucht van de kwee; kweeappel; kweepeer
          In de Griekse mythologie in toepassing op de gouden appel met het opschrift "voor de mooiste", die door Eris, godin van de tweedracht, tussen de gasten op de bruiloft van Thetis en Peleus geworpen werd, die door de godinnen Hera, Athene en Aphrodite betwist werd en die door Paris aan deze laatste werd toegewezen.

          Synoniem: kweeappel; kweepeer

          De "tapeuch" uit de Heilige Schrift, altijd vertaald met "appel", zou volgens veel schriftgeleerden eigenlijk... een kweepeer zijn. Bij zowel de Grieken als de Romeinen speelt de kweepeer een belangrijke rol in de mythologie. De vrucht werd opgedragen aan Venus, die vaak afgebeeld wordt met een kweepeer in haar rechterhand, die ze als gift ontving van Paris. Op wandschilderingen en mozaieken in Pompei komt ze veelvuldig voor, vaak afgebeeld tussen de poten van een beer. De gouden appels van Vergilius moeten wel kweeperen zijn geweest, daar dit de enige goudkleurige vruchten waren die in zijn tijd bekend waren.

          http://www.ecologischgroen.be/bib/kweepeer.html,

        gouden appels in zilveren schalen; gouden appels op zilveren schalen


        1. rijke gedachten die in mooie woorden op het juiste moment en door de juiste persoon worden gesproken; kostbare inhoud in kostbare verpakking
          Naar Spreuken 25 : 11.

          Gouden appels op zilveren schalen. "Een woord, in juiste vorm gesproken, is als gouden appelen op zilveren schalen". De wijsheid van Salomo is ongeëvenaard, en ook in deze regels ligt grote wijsheid. 'In juiste vorm' houdt alles in wat een gesproken woord nodig heeft: het juiste moment, de juiste intonatie, het juiste woordgebruik, de juiste inhoud en niet te vergeten: door de juiste persoon gesproken.

          http://www.debijbelopen.nl/index.php?cat=bronnen&id=goudenappels&view=2

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        appel 3.0

        afbeelding

        Bron: Arnoldius
        (CC BY-SA 3.0)

        gouden bol met daarop een kruis, als symbool van de vorstelijke macht of van de wereldheerschappij; rijksappel
        De bol stelt de wereld voor. Koningen of keizers werden vroeger vaak afgebeeld met een rijksappel in de ene en een scepter in de andere hand.

        Betekenisbetrekking


        metafoor
        Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

        Semagram


        Een appel…

        is een bol; is een voorwerp

            Algemene voorbeelden


            De regalia van Bohemen bestaan behalve uit de kroon ook uit een rijksappel, een scepter en een koningsmantel. De rijksappel is van 18 karaat goud en weegt 780 gram. De appel werd met 6 spinellen, 8 saffieren en 31 parels versierd.

            http://nl.wikipedia.org/wiki/Wenceslaskroon

            In de koepel worden de kroonjuwelen van Hongarije tentoongesteld, de appel, de kroon, de scepter en het zwaard. De mantel ligt nog in het nationaal museum.

            http://www.hongaarskinderplezier.eu/index.php?pagina=99&att_id=14

            Woordfamilie


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            appel 4.0

            het ronde, gekleurde deel van het oog, waarin zich de pupil bevindt; oogappel; iris; regenboogvlies; ook: pupil
            Alleen nog in de verbinding de appel van mijn oog en in de samenstelling oogappel.

            Betekenisbetrekking


            metafoor
            Betrokken betekenissen1.0 : 4.0

            Semagram


            Een appel…

            is een lichaamsdeel; is een deel

                Vaste verbindingen


                de appel van iemands oog


                1. iemands meest geliefde persoon; iemands oogappel

                  Synoniem: oogappel

                  Machteldje lief, mijn sporrewaan, mijn spook, mijn appel van mijn oog, mijn kakkernest.

                  Welp, Wouter Deprez,

                Woordfamilie


                Als deel van een afleiding


                Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                appel 5.0

                afbeelding

                Bron: Gary A.K.
                (CC BY-NC-SA 2.0)

                ronde, afstekende plek, bijvoorbeeld op de wangen van een persoon of de vacht van een schimmelpaard

                Betekenisbetrekking


                metafoor
                Betrokken betekenissen1.0 : 5.0

                Semagram


                Een appel…

                is een plek

                    Algemene voorbeelden


                    Mijn arabier is een appelschimmel. De appels zijn alleen nog niet erg duidelijk. Hij is trouwens net 4 jaar geworden.

                    http://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=155&t=1467091

                    Verzacht de hoeken van uw wangen door de blusher die helderder van kleur is op de appels van de wangen aan te brengen en veeg die daarna in de richting van de slapen.

                    http://www.modewijzer.com/advies/blush.htm

                    Woordfamilie


                    Als deel van een afleiding


                    Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                    • wangappel

                    Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                    • appelschimmel
                    • appelwang

                    appel 6.0

                    afbeelding

                    Bron: Muffet
                    (CC BY 2.0)

                    boom uit de rozenfamilie waaraan appels groeien; appelboom

                    Betekenisbetrekking


                    metonymie
                    Betrokken betekenissen1.0 : 6.0

                    Semagram


                    Een appel…

                    is een boom

                        RijkPlantae; Planten
                        StamEmbryophyta; Landplanten
                        KlasseSpermatopsida; Zaadplanten
                        OrdeRosales
                        FamilieRosaceae; rozenfamilie
                        GeslachtMalus

                        Algemene voorbeelden


                        Late bloeiers kunnen echter last hebben van onvoldoende vruchtzetting en dat zal zich laten gevoelen tijdens de oogst. Vooral bij fruitbomen, inzonderheid bij appels en peren, kan een lagere productie verwacht worden.

                        De Standaard,

                        Vaste verbindingen


                        wilde appel


                        1. afbeelding

                          Bron: Per Arvid Åsen
                          (CC BY-SA 3.0)

                          kleine, in het wild groeiende appelboom waarvan de gekweekte appelrassen afstammen (Malus sylvestris)

                          De wilde appel heeft een dichte, lage en koepelvormige kroon met dichte, kronkelende takken. De schors is grijsachtig bruin of donkerbruin. Vaak is deze gebarsten in rechthoekige stukjes. De twijgen zijn geribbeld en vaak gedoornd.

                          http://nl.wikipedia.org/wiki/Wilde_appel

                          In heel Nederland staan nog maar tien tot vijftien wilde appels.

                          NRC,

                        Woordfamilie


                        Als deel van een afleiding


                        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                        Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                        • appelblad
                        • appelbloesem
                        • appelenhout
                        • appelhout

                        appel 7.0

                        hout van de appelboom

                        Betekenisbetrekking


                        metonymie
                        Betrokken betekenissen6.0 : 7.0

                        Semagram


                        Appel…

                        is hout; is een stof

                        • [Herkomst of oorsprong] is hout van appelbomen

                          Hoofdsemagram: hout


                          Algemene voorbeelden


                          Vaak werden door de bakkers zogenaamde Sinterklaasplanken gebruikt om hun produkten te vormen. Hier waren natuurlijk veel soorten van nodig. Ze werden meestal gemaakt uit fruitbomenhout, bijvoorkeur perzik, peer, kers of appel.

                          Meppeler Courant,

                          B - oproep

                          appel 1.0

                          (recht)

                          het zich wenden tot een hogere rechtsinstantie om herziening te vragen van een vonnis of beschikking; hoger beroep

                          Semagram


                          Een appel…

                          is een handeling

                          • [Betrokkene] wordt ingediend bij een hoger gerechtshof
                          • [Handelende persoon] wordt ingediend door een partij die het niet eens is met een vonnis of beschikking
                          • [Oorzaak, reden of aanleiding] wordt ingediend in de hoop op een gunstiger uitspraak
                          • [Gevolg of resultaat] kan leiden tot een gunstiger of een minder gunstige uitspraak

                          Combinatiemogelijkheden


                          als object bij een werkwoord


                          • appel aantekenen tegen een beslissing
                          • appel aantekenen tegen een vonnis
                          • appel aantekenen bij een rechtbank
                          • een appel indienen bij een rechtbank

                          De officier van justitie moet zijn standpunt aan het slachtoffer mededelen, c.q. hem of haar op de hoogte stellen. Wanneer de officier van justitie niet tot vervolging overgaat, kan het slachtoffer tegen deze afwijzende beslissing appel aantekenen.

                          http://mens-en-samenleving.infonu.nl/regelingen/10148-hoger-beroep-schadevergoeding.html

                          In België kan men bij verschillende rechtbanken beroep aantekenen, afhankelijk van de aard van het geschil, dus ook afhankelijk van de rechtbank die de eerste aanleg behandelde.

                          http://nl.wikipedia.org/wiki/Hoger_beroep

                          Binnen 14 dagen na instellen appel indienen bij de griffie van de rechtbank/Centrale Balie, Cc Frontoffice ressortsparket.

                          http://www.wetboek-online.nl/jurisprudentie/ljnBG6375.html

                          in voorzetselgroep


                          • in appel gaan
                          • in appel gaan bij het Hof

                          De advocaten van beide veroordeelden gaan in appel.

                          Meppeler Courant,

                          De advocaat van de verdachte, mr. J.B. Peters, is daartegen met succes in appel gegaan bij het Hof, dat meteen zijn vrijlating gelastte.

                          NRC,

                          Vaste verbindingen


                          incidenteel appel


                          1. ((vooral) in Nederland)
                            hoger beroep dat ingesteld wordt door de verweerder in appel in een reeds lopend hoger beroep; hoger beroep dat ingesteld wordt nadat de wederpartij ook al appel heeft ingesteld tegen dezelfde beslissing

                            Antoniem: principaal appel ((vooral) in Nederland)

                            De verwerping van een verweer dat door de in eerste aanleg in het gelijk gestelde partij in de vorm van een incidenteel appel onder de aandacht van het hof wordt gebracht, leidt niet tot een kostenveroordeling in het incidentele beroep.

                            http://cassatieblog.nl/tag/incidenteel-appel/

                          principaal appel


                          1. ((vooral) in Nederland)
                            hoger beroep dat als eerste, in een aparte procedure, wordt ingesteld

                            Antoniem: incidenteel appel ((vooral) in Nederland)

                            Principaal appel en incidenteel appel. Als de geïntimeerde ook het vonnis in eerste aanleg wil aanvechten, kan hij dat doen bij principaal appel (in een aparte procedure), of bij incidenteel appel (in de reeds door de eerste appellant aanhangig gemaakte appelprocedure).

                            http://www.raadvanarbitrage.nl/content-col/34/26/hoger-beroep-de-appelprocedure.html#203

                          zonder appel


                          1. zonder mogelijkheid tot hoger beroep

                            We zouden een apart rechterlijk college kunnen instellen dat de zaken die aan rechters worden voorgelegd een eerste screening geven. Alle zaken die al op het eerste zicht volkomen kansloos zijn zouden er dan uitgehaald kunnen worden en met een enkele wisseling van opinies en een kort vonnis kunnen worden afgedaan zonder appel of cassatie.

                            http://akasdorp.wordpress.com/2012/04/10/de-klacht-van-brenninkmeijer/

                          Woordfamilie


                          Als deel van een afleiding


                          • appelletje

                          Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                          • appeldagvaarding
                          • appelmogelijkheid
                          • appelprocedure
                          • appelrechter

                          appel 2.0

                          beroep tegen een beslissing in het algemeen

                          Betekenisbetrekking


                          generalisering
                          Betrokken betekenissen1.0 : 2.0

                          Semagram


                          Een appel…

                          is een handeling

                              Vaste verbindingen


                              zonder appel


                              1. zonder mogelijkheid tot beroep

                                Art. 6: De beslissing van de scheidsrechter is zonder appel, daar waar het een kwestie van feitelijke aard is met uitsluiting van kwesties met betrekking tot de toepassing der reglementen.

                                http://home.pi.be/~hfaes/Regl_2003.htm,

                              Woordfamilie


                              Als deel van een afleiding


                              • appelletje

                              appel 3.0

                              oproep tot verzameling
                              Oorspronkelijk in toepassing op het verzamelen van soldaten of gevangenen om vast te stellen wie aanwezig is dan wel ontbreekt. Vervolgens ook in toepassing op het verzamelen van andere groepen, bijvoorbeeld leerlingen in een school.

                              Betekenisbetrekking


                              generalisering
                              Betrokken betekenissen1.0 : 3.0

                              Semagram


                              Een appel…

                              is een handeling

                                  Combinatiemogelijkheden


                                  als object bij een werkwoord


                                  • appel houden

                                  Straks, als ze appel houden, zullen ze mij missen en zullen de luide stemmen weer op mij afkomen, maar als ik slaap blijf ik buiten hun bereik en kan ik geen antwoord geven.

                                  Tussen tuin en wereld, Paul De Wispelaere,

                                  Vaste verbindingen


                                  op appel staan


                                  1. op een bepaalde plaats in rijen opgesteld staan

                                    Iemand die door prikkeldraad, mijnenvelden en wachttorens omringd is, iedere morgen en avond op appel moet staan, alleen te lezen krijgt wat de kampcommandant goed genoeg voor hem vindt, kan dat leven voor hemzelf iets dragelijker maken door te geloven dat hij vrijwillig in die omstandigheden verkeert en dat die omstandigheden, in het algemeen genomen, beter zijn dan de omstandigheden waaronder mensen aan de andere kant van dat prikkeldraad leven.

                                    Een dag uit het leven van de reuzenkoeskoes, Karel van het Reve,

                                  Woordfamilie


                                  Als deel van een afleiding


                                  • appelletje

                                  Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                                  Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


                                  • appellijst
                                  • appelplaats

                                  appel 3.1

                                  het terugroepen of terugfluiten van een (jacht)hond

                                  Algemene voorbeelden


                                  Als uitgangspunt, zijn een goede controle op afstand van de hond en een goed appel absoluut onontbeerlijk.

                                  http://users.pandora.be/hondenclub.thor/home.html

                                  Vaste verbindingen


                                  een hond onder appel houden


                                  1. een hond gemakkelijk kunnen terugroepen of terugfluiten

                                    Volgens de Jachtwet mogen honden niet achter andere dieren aangaan of schade aanrichten aan dieren of rust- of verblijfsplaatsen van dieren, zoals nesten of holen. Houd de hond daarom onder appel op de plaatsen waar hij vrij mag lopen.

                                    http://www.waterland.net/npschierm/

                                  onder appel staan; onder appel zijn


                                  1. zich gemakkelijk laten terugroepen of terugfluiten; goed gehoorzamen bij het terugroepen of terugfluiten

                                    Heeft de hond een te sterke drang naar de pakwerker en dus niet volgt, maar trekt, dan wordt hij gecorrigeerd en wordt de pakwerker rechts gepasseerd. Dit wordt herhaald tot de hond (redelijk) onder appel is.

                                    http://www.dobermannvriend.com/Pakwerk.htm

                                  appel 4.0

                                  dringende oproep of uitnodiging tot iets; dringend verzoek

                                  Betekenisbetrekking


                                  generalisering
                                  Betrokken betekenissen1.0 : 4.0

                                  Semagram


                                  Een appel…

                                  is een handeling

                                  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is een dringend verzoek
                                  • [Gevolg of resultaat] is vaak een verzoek tot het nemen van verantwoordelijkheid

                                    Combinatiemogelijkheden


                                    met voorzetselgroep


                                    • een appel (doen) aan iets of iemand
                                    • een appel (doen) op iets of iemand
                                    • een dringend appel (doen) op iets of iemand
                                    • een dwingend appel (doen) op iets of iemand
                                    • een appel aan iemands verantwoordelijkheid
                                    • een appel op iemands verantwoordelijkheid
                                    • op een appel ingaan

                                    Een appel aan dat onderwijs om zich over die tweetaligheid te bezinnen, is dus zeker op zijn plaats.

                                    De Standaard,

                                    Aanraking en gevoel hebben een nauwe relatie met elkaar. De aanraking doet een appel op de emotionaliteit; men kan zich erdoor bewogen of geraakt voelen.

                                    http://home.hetnet.nl/~jan1959/

                                    Elke relatie waarin de Ander niet als een uniek en waardevol persoon wordt gezien is destructief. Hem als een persoon zien is ook een appel doen op zijn verantwoordelijkheid om ten dienste van de anderen te staan.

                                    http://users.skynet.be/bk337022/geloof.html

                                    De NS doet een dringend appél op de eigen verantwoordelijkheid van de reiziger, die 'net als bij een circus' gewoon entree moet betalen, aldus NS-projectmanager T. Spoelstra.

                                    Meppeler Courant,

                                    Het is ingaan op een appel, zich geroepen voelen, en verantwoordelijkheden op zich nemen. Ik heb twee praktijken van verantwoordelijkheid aangeduid, die allebei niet adequaat te beschrijven zijn met het werkwoord kiezen.

                                    http://www.human.nl/hkc/hkc_frame.htm,

                                    Vaste verbindingen


                                    op het appel komen; op het appel verschijnen; op het appel zijn


                                    1. volgens afspraak aanwezig zijn om zijn verantwoordelijkheid te nemen; volgens afspraak ter plaatse zijn

                                      Daar wij mogen aannemen dat alle booteigenaars minstens eens per dag het nieuws beluisteren of bekijken, zou men denken dat zij zeker op het appel zouden zijn om in de jachthaven te helpen tijdens de aangekondigde storm.

                                      http://www.wsklum.be/toc.htm

                                      De partijvoorzitters van de traditionele politieke families en van de Volksunie, elk met een "wijze" als begeleider, verschenen zaterdag op het appel bij de kamervoorzitter.

                                      De Standaard,

                                    op het appel ontbreken


                                    1. niet zijn op de plaats waar men verwacht wordt

                                      Zodra het uitstekende avondmaal gedaan is, stromen de meeste pensiongasten ronkend van tevredenheid in de half duistere bar samen. De Mobil Oil pet, de zwaarlijvige van de mestbak, de dégeneré die, wie weet waarom, een vuilgrijze werkkiel heeft aangetrokken en de rest van het gezelschap zijn er onvermijdelijk present. Zelfs de weduwe Van Geel ontbreekt nooit op het appel.

                                      Hete zeeprikkels, Andreas Roels,

                                    Woordfamilie


                                    Als deel van een afleiding


                                    • appelletje